Gwarancje ubezpieczeniowe – wadium, należyte wykonanie, usunięcie wad
Gwarancja ubezpieczeniowa to zobowiązanie zakładu ubezpieczeń do zapłaty określonej kwoty kontrahentowi firmy, gdy firma nie wywiąże się z umowy. O tym, kiedy gwarant płaci, decyduje treść gwarancji, a o jej dostępności i koszcie – kondycja finansowa firmy.
Aktualizacja:
- Tylko uprawnieni dystrybutorzy ubezpieczeń z listy partnerów
- Bezpłatnie i bez zobowiązania do zawarcia umowy
- Tylko ubezpieczenia działalności firm (B2B)
Krótka odpowiedź
Gwarancja ubezpieczeniowa to zobowiązanie zakładu ubezpieczeń (gwaranta), że zapłaci kontrahentowi firmy (beneficjentowi) określoną kwotę, jeśli firma (zleceniodawca) nie wykona zobowiązania – np. nie podpisze umowy po wygranym przetargu, nie wykona kontraktu albo nie usunie wad. To nie jest ubezpieczenie firmy: po wypłacie gwarant żąda od niej zwrotu całej kwoty.
Czym jest gwarancja ubezpieczeniowa
Kodeks cywilny nie reguluje gwarancji ubezpieczeniowej jako odrębnego typu umowy. Jej treść strony kształtują w granicach swobody umów (art. 353¹ Kodeksu cywilnego), a o tym, kiedy gwarant płaci, decyduje przede wszystkim tekst samego dokumentu. W gwarancji występują trzy strony:
- Zleceniodawca Firma, która zleca wystawienie gwarancji, płaci prowizję i odpowiada wobec gwaranta za zwrot wypłaconej kwoty.
- Gwarant Zakład ubezpieczeń, który zobowiązuje się zapłacić beneficjentowi do wysokości sumy gwarancji.
- Beneficjent Kontrahent firmy (zamawiający publiczny, inwestor, generalny wykonawca, urząd), na którego rzecz wystawiono gwarancję.
Najważniejsza różnica wobec ubezpieczenia: ubezpieczenia dla firm przenoszą ryzyko szkody na ubezpieczyciela, a gwarancja tylko je przejściowo finansuje. Po wypłacie gwarant dochodzi zwrotu od zleceniodawcy (roszczenie regresowe), dlatego przed wystawieniem gwarancji bada sytuację finansową firmy, a nie prawdopodobieństwo zdarzenia losowego. Od gwarancji bankowej różni się przede wszystkim gwarantem i podstawą prawną, co pokazuje porównanie gwarancja ubezpieczeniowa a bankowa.
W obrocie dominują gwarancje nieodwołalne i bezwarunkowe, płatne na pierwsze pisemne żądanie: gwarant płaci po otrzymaniu żądania z oświadczeniem, że zleceniodawca nie wykonał zobowiązania, bez badania sporu. Gwarancja warunkowa (akcesoryjna) uzależnia wypłatę od wykazania roszczenia, np. dokumentem potwierdzającym nienależyte wykonanie. Beneficjenci, w tym zamawiający publiczni, zwykle wymagają pierwszego rodzaju.
Rodzaje gwarancji kontraktowych i podstrony
Przykładowe sytuacje
- Firma wygrała przetarg, ale nie podpisała umowy Zamawiający żąda od gwaranta zapłaty wadium – gwarant płaci, a potem żąda zwrotu od firmy.
- Wykonawca zszedł z budowy przed odbiorem Inwestor wzywa gwaranta do zapłaty z gwarancji należytego wykonania, w granicach jej sumy.
- Po odbiorze ujawniły się wady, których wykonawca nie usunął Beneficjent pokrywa koszt naprawy z gwarancji usunięcia wad i usterek.
- Importer nie zapłacił cła w terminie Organ celny pobiera należność od gwaranta z gwarancji celnej.
| Rodzaj gwarancji | Co zabezpiecza | Typowy beneficjent |
|---|---|---|
| gwarancja wadialna | zapłatę wadium, gdy wykonawca np. odmówi podpisania umowy | zamawiający w przetargu |
| gwarancja należytego wykonania umowy | roszczenia z niewykonania lub nienależytego wykonania kontraktu | zamawiający, inwestor |
| gwarancja usunięcia wad i usterek | roszczenia z rękojmi i gwarancji jakości po odbiorze | zamawiający, inwestor |
| gwarancja zwrotu zaliczki | zwrot zaliczki, której wykonawca nie rozliczył | zamawiający, odbiorca |
| gwarancja zapłaty za roboty budowlane | zapłatę wynagrodzenia wykonawcy | wykonawca, podwykonawca, dostawca |
| gwarancja celna i akcyzowa | należności celne i podatkowe | organ celny lub podatkowy |
| gwarancja turystyczna | koszty powrotu i zwrot wpłat podróżnych | marszałek województwa (na rzecz podróżnych) |
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Kiedy firmy zwykle sięgają po gwarancje
Gwarancja jest odpowiedzią na wymóg kontrahenta albo przepisu, a nie na ryzyko, które firma chce przenieść. W zamówieniach publicznych zamawiający może żądać wadium, zabezpieczenia należytego wykonania i zabezpieczenia zaliczki; przy wadium i zabezpieczeniu należytego wykonania formę wybiera wykonawca, a formę zabezpieczenia zaliczki określa umowa (gwarancja zwrotu zaliczki).
- Ubezpieczenie firmy budowlanej – ryzyka i kontrakty Wadium, należyte wykonanie i rękojmia przy kontraktach publicznych i prywatnych, także na wzorach FIDIC (Międzynarodowej Federacji Inżynierów Konsultantów).
- Ubezpieczenia dla deweloperów – inwestycja, OC, gwarancje Gwarancja zapłaty dla generalnego wykonawcy i zamiana kaucji na gwarancje.
- Ubezpieczenia w imporcie i eksporcie Importerzy, agencje celne i składy podatkowe – zabezpieczenie długu celnego i akcyzy.
- Ubezpieczenia nieruchomości komercyjnych – biura, hale Najemcy powierzchni komercyjnych: gwarancja zamiast kaucji.
- Organizatorzy turystyki Obowiązkowe zabezpieczenie na wypadek niewypłacalności – gwarancja turystyczna.
Gwarancję zamiast kaucji przewidują też niektóre umowy najmu – zapisy takich umów omawiamy w artykule o ubezpieczeniu w umowie najmu. Gwarancja pozwala nie zamrażać gotówki: wadium albo kaucja w pieniądzu przez miesiące leży na rachunku kontrahenta, a gwarancja kosztuje prowizję i obciąża limit gwarancyjny. Koszty obu form zestawia porównanie wadium w pieniądzu a gwarancja wadialna, a pozostałe formy zabezpieczeń w przetargach opisujemy w artykule o zabezpieczeniach w zamówieniach publicznych.
Co wpływa na dostępność i koszt gwarancji
Gwarant podejmuje decyzję samodzielnie i według własnych kryteriów. Zwykle bierze pod uwagę:
- Kondycja finansowa Sprawozdania finansowe, przepływy pieniężne, zadłużenie, zaległości publicznoprawne – główny czynnik, bo gwarant liczy na zwrot.
- Kwota i okres Gwarancja usunięcia wad na 5 lat wiąże limit dłużej niż wadialna na 30 dni.
- Rodzaj kontraktu i treść gwarancji Nietypowe klauzule beneficjenta (np. brak terminu na zgłoszenie żądania, zmiana umowy bez zgody gwaranta) zwiększają ryzyko gwaranta.
- Zabezpieczenia regresowe Zwykle weksel in blanco z deklaracją wekslową, przy większych kwotach także kaucja, poręczenie wspólników albo hipoteka.
- Historia i doświadczenie Referencje, portfel realizowanych umów, historia wypłat z gwarancji.
- Limit gwarancyjny Firma, która regularnie startuje w przetargach, zawiera umowę o limit gwarancyjny; wygasła gwarancja zwalnia limit.
Koszt gwarancji to prowizja naliczana od sumy gwarancji i okresu jej ważności, często z minimalną kwotą za dokument. Jej wysokość ustala gwarant; nie publikujemy stawek, bo zależą od powyższych czynników. Księgowanie prowizji to osobny temat: prowizja za gwarancję w kosztach. Etapy od wniosku do wystawienia dokumentu rozpisaliśmy w poradniku gwarancja ubezpieczeniowa krok po kroku.
Granice gwarancji – kiedy gwarant nie płaci albo płaci mniej
Gwarancja nie ma „wyłączeń” w sensie znanym z OWU ubezpieczeń majątkowych, ale jej zakres zawsze wyznacza tekst dokumentu. Beneficjent traci możliwość żądania zapłaty, gdy nie spełni warunków z gwarancji.
Dla zleceniodawcy granica jest inna: gwarancja nie zabezpiecza firmy przed skutkami sporu z kontrahentem. Jeśli beneficjent zażąda zapłaty, gwarant płaci, a firma oddaje gwarantowi całą kwotę, nawet gdy uważa żądanie za bezzasadne. Roszczenia osób trzecich może objąć ubezpieczenie odpowiedzialności, np. OC kontraktowe, a szkody w samej budowie – ubezpieczenie CAR/EAR.
Na co zwrócić uwagę, zanim firma złoży wniosek o gwarancję
- Wymagania beneficjenta: forma (dokument elektroniczny podpisany kwalifikowanym podpisem), wzór treści, kwota, waluta i okres ważności.
- Zgodność treści gwarancji ze specyfikacją warunków zamówienia (SWZ) lub umową – nazwa postępowania, numer, strony, przesłanki wypłaty.
- Termin ważności z zapasem na przedłużenie terminu związania ofertą albo opóźnienie odbioru.
- Klauzula redukcyjna i podział na część „wykonanie” i część „wady”.
- Prawo właściwe, sąd właściwy, sposób zwrotu dokumentu lub zwolnienia gwaranta.
- Zabezpieczenia regresowe, których oczekuje gwarant, i ich wpływ na pozostałe finansowanie firmy (np. kredyt).
- Dokumenty finansowe za ostatnie okresy i lista realizowanych kontraktów, o które gwarant zwykle prosi.
Zanim podpiszesz umowę o udzielenie gwarancji, sprawdź także postanowienia o regresie: od kiedy liczą się odsetki, czy gwarant może żądać dodatkowej kaucji, czy firma może kwestionować wypłatę. Dokumenty i pytania na pierwszą rozmowę zebraliśmy w poradniku jak przygotować się do rozmowy z pośrednikiem.
Przydatne kalkulatory
Wysokość wadium, zabezpieczenia należytego wykonania (z podziałem na część zwalnianą po odbiorze i na okres rękojmi) oraz gwarancji zwrotu zaliczki możesz wyliczyć z warunków swojego kontraktu w kalkulatorze wadium i gwarancji należytego wykonania. Wynik pokazuje kwoty i okresy – nie ocenia, czy gwarancja może zostać wystawiona. O wystawieniu gwarancji i jej warunkach decyduje gwarant.
Czym jest Asevra, a czym nie jest
Asevra jest portalem wiedzy – nie jest zakładem ubezpieczeń ani pośrednikiem i nie prowadzi dystrybucji ubezpieczeń. Nie ocenia możliwości uzyskania gwarancji i nie wskazuje gwaranta. Asevra przekazuje zapytanie. Analizę potrzeb, doradztwo, propozycję ubezpieczenia i zawarcie umowy prowadzi partner.
Przegląd
Gwarancje według rodzaju zobowiązania
GwarancjeGwarancja wadialna
Wadium w przetargu bez zamrażania gotówki
GwarancjeNależyte wykonanie
Zabezpieczenie kontraktu zamiast kaucji w gotówce
GwarancjeUsunięcie wad i usterek
Zabezpieczenie roszczeń z rękojmi po odbiorze
GwarancjeZwrot zaliczki
Zabezpieczenie zaliczki wypłaconej wykonawcy
GwarancjeGwarancja zapłaty
Zabezpieczenie wynagrodzenia wykonawcy
GwarancjeGwarancja celna i akcyzowa
Zabezpieczenie długu celnego i akcyzy
GwarancjeGwarancja turystyczna
Zabezpieczenie podróżnych na wypadek niewypłacalności
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy gwarancja ubezpieczeniowa jest ubezpieczeniem firmy?
Nie. Gwarancja zabezpiecza kontrahenta firmy. Jeśli gwarant zapłaci beneficjentowi, firma zwraca mu całą wypłaconą kwotę, zwykle z odsetkami i kosztami – na podstawie umowy o udzielenie gwarancji i weksla.
Czy zamawiający publiczny musi przyjąć gwarancję ubezpieczeniową zamiast pieniędzy?
Tak, jeśli wymaga wadium lub zabezpieczenia należytego wykonania. Prawo zamówień publicznych pozwala wykonawcy wybrać formę, a gwarancje ubezpieczeniowe są w katalogu form wadium (art. 97 ust. 7) i zabezpieczenia (art. 450 ust. 1). Zamawiający może natomiast wymagać określonej treści gwarancji.
Ile kosztuje gwarancja ubezpieczeniowa?
Firma płaci gwarantowi prowizję, której wysokość zależy od kwoty i okresu gwarancji, kondycji finansowej firmy i zabezpieczeń. Stawki ustala gwarant, dlatego nie podajemy kwot – porównanie możliwych propozycji przedstawia uprawniony dystrybutor.
Co się dzieje z gwarancją po zakończeniu kontraktu?
Gwarancja wygasa z upływem terminu ważności albo wcześniej – po zwolnieniu jej przez beneficjenta lub zwrocie dokumentu, jeśli tekst gwarancji tak stanowi. W zamówieniach publicznych zamawiający zwalnia gwarancję wadialną, składając gwarantowi oświadczenie o zwolnieniu wadium (art. 98 ust. 5 PZP).
Czy gwarancja może być w formie elektronicznej?
Tak – w zamówieniach publicznych wykonawca przekazuje zamawiającemu oryginał gwarancji wadialnej w postaci elektronicznej (art. 97 ust. 10 PZP). W kontraktach prywatnych formę określa umowa; papierowe gwarancje wciąż się zdarzają.