VAT a ubezpieczenia – zwolnienie, refaktura, odszkodowanie
Składka ubezpieczeniowa nie zawiera VAT, bo usługi ubezpieczeniowe są zwolnione. Więcej pytań pojawia się, gdy firma przenosi koszt polisy na kontrahenta – np. w leasingu lub najmie. Kwalifikację konkretnej umowy ocenia doradca podatkowy.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Usługi ubezpieczeniowe, reasekuracyjne i pośrednictwa w ich świadczeniu są zwolnione z VAT – podobnie jak usługi ubezpieczającego w zakresie umów ubezpieczenia na cudzy rachunek (art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o podatku od towarów i usług, VAT). Firma płaci więc składkę bez VAT i nie ma czego odliczyć. Przy refakturze polisy na kontrahenta kwalifikacja zależy od tego, czy ubezpieczenie jest odrębną usługą, czy elementem innej – np. leasingu lub najmu.
Zwolnienie usług ubezpieczeniowych
W praktyce oznacza to, że:
- składka za polisę mienia, OC, floty czy cargo nie zawiera VAT, a firma nie ma podatku naliczonego do odliczenia;
- usługi agenta i brokera związane z pośrednictwem w zawarciu umowy są zwolnione; kwalifikację innych usług, np. doradztwa w zarządzaniu ryzykiem niezwiązanego z zawarciem umowy, ocenia się według ich treści;
- gwarancje – usługi udzielania poręczeń, gwarancji i innych zabezpieczeń transakcji finansowych i ubezpieczeniowych również są zwolnione (art. 43 ust. 1 pkt 39); gwarancję ubezpieczeniową wystawia zakład ubezpieczeń w ramach ubezpieczeń grupy 15, więc prowizja za nią nie zawiera VAT.
Zakład ubezpieczeń nie musi wystawiać faktury za usługę zwolnioną z art. 43 ust. 1, ale na żądanie nabywcy jest do tego obowiązany (art. 106b ust. 2 i 3). Dowodem kosztu jest zwykle polisa wraz z potwierdzeniem zapłaty (księgowanie polisy ubezpieczeniowej).
Refaktura ubezpieczenia
Firma często płaci za polisę, która obejmuje cudze mienie albo kontrahenta, i obciąża go kosztem. Ustawa o VAT przewiduje, że podatnik, który działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, sam je otrzymał i wyświadczył (art. 8 ust. 2a). Na tej podstawie refaktura usługi ubezpieczenia może zachować zwolnienie, jeśli jest odsprzedażą odrębnej usługi ubezpieczeniowej. Dodatkowo zwolnione są usługi ubezpieczającego w zakresie umów na cudzy rachunek (art. 43 ust. 1 pkt 37).
Inaczej jest, gdy koszt ubezpieczenia jest elementem innej usługi lub dostawy. Podstawa opodatkowania obejmuje koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dostawcę lub usługodawcę od nabywcy (art. 29a ust. 6 pkt 2). Ubezpieczenie towaru wliczone w cenę dostawy podlega więc tej samej stawce co dostawa.
| sytuacja | co zwykle decyduje | kierunek kwalifikacji |
|---|---|---|
| leasingodawca ubezpiecza przedmiot leasingu i obciąża korzystającego | czy ubezpieczenie jest odrębne od leasingu – wyrok TSUE C-224/11 | co do zasady odrębna usługa, zwolniona |
| wynajmujący ubezpiecza budynek i przenosi koszt na najemcę | czy koszt jest częścią czynszu, czy osobną pozycją; czy umowa jest na cudzy rachunek | zależy od konstrukcji umowy najmu |
| sprzedawca ubezpiecza towar w transporcie i dolicza koszt do ceny | koszt dodatkowy dostawy (art. 29a ust. 6 pkt 2) | stawka właściwa dla dostawy |
| spedytor lub przewoźnik refakturuje ubezpieczenie ładunku | czy ubezpieczenie zawarto na rachunek klienta, czy wchodzi w usługę transportową | zależy od umowy i sposobu rozliczenia |
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Leasing – wyrok TSUE
W wyroku z 17 stycznia 2013 r. w sprawie C-224/11 BGŻ Leasing Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że usługa ubezpieczenia przedmiotu leasingu i sama usługa leasingu co do zasady powinny być traktowane jako odrębne świadczenia. Związek ubezpieczenia z przedmiotem leasingu nie wystarcza, by uznać je za jedno świadczenie złożone – ostateczną ocenę okoliczności pozostawiono sądom krajowym. W rezultacie refakturowane ubezpieczenie przedmiotu leasingu jest co do zasady zwolnione z VAT, a leasing – opodatkowany.
W podatku dochodowym obowiązują odrębne zasady, w tym limit dla składek na samochody osobowe (AC samochodu firmowego w kosztach).
Jakich polis wymaga wynajmujący i kto je opłaca, zależy od tego, jak strony uregulowały ubezpieczenie w umowie najmu.
Refaktura a prawo do odliczenia
Firma, która wykonuje głównie czynności opodatkowane, po refakturze zwolnionego ubezpieczenia ma w swojej sprzedaży także czynności zwolnione. Ma to znaczenie przy odliczaniu VAT od zakupów związanych jednocześnie z czynnościami opodatkowanymi i zwolnionymi (proporcja z art. 90). Przepis wyłączający z obrotu do proporcji transakcje pomocnicze wymienia pomocnicze transakcje w zakresie nieruchomości, pomocnicze transakcje finansowe oraz usługi z art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38–41 o charakterze pomocniczym – usług z pkt 37 nie wymienia (art. 90 ust. 6). Czy i jak refaktura wpływa na proporcję w konkretnej firmie, warto ustalić z doradcą podatkowym.
Odszkodowanie a VAT
Odszkodowanie wypłacane przez ubezpieczyciela nie jest wynagrodzeniem za dostawę ani usługę, dlatego nie podlega VAT. Osobną kwestią jest to, czy ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie netto czy brutto – zależy to m.in. od prawa poszkodowanego do odliczenia VAT od naprawy. W podatku dochodowym znaczenie ma z kolei, czy odszkodowanie jest przychodem firmy.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułUbezpieczenia pracowników a PIT
Składka na grupowe ubezpieczenie na życie opłacana przez pracodawcę jest zwykle przychodem pracownika.
ArtykułProwizja za gwarancję
Jak rozliczyć prowizję za gwarancję ubezpieczeniową w kosztach firmy?
ArtykułSkładka w kosztach
Czy składka ubezpieczeniowa jest kosztem firmy?
ArtykułSamochód osobowy w kosztach
Ile składki AC samochodu osobowego firma zaliczy do kosztów?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy mogę odliczyć VAT od składki ubezpieczeniowej?
Nie. Usługi ubezpieczeniowe są zwolnione z VAT, więc składka nie zawiera podatku naliczonego. Składka może natomiast być kosztem w podatku dochodowym, a to, kiedy składka ubezpieczeniowa jest kosztem firmy, rozstrzygają ustawy o podatku dochodowym.
Czy faktura od brokera za honorarium zawiera VAT?
Usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych są zwolnione (art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT). Jeśli honorarium dotyczy usług o innym charakterze, np. doradztwa w zarządzaniu ryzykiem, kwalifikacja może być inna – zależy od treści usługi.
Czy zakład ubezpieczeń wystawi fakturę za polisę?
Nie musi, bo usługa jest zwolniona z VAT, ale na żądanie nabywcy jest obowiązany ją wystawić (art. 106b ust. 3 ustawy o VAT). W praktyce do księgowania wystarcza zwykle polisa i potwierdzenie zapłaty.