Ubezpieczenia obowiązkowe dla firm – przegląd
Obowiązek ubezpieczenia może wynikać z ustawy albo z umowy. Pierwszy dotyczy pojazdów, gospodarstw rolnych i wielu zawodów, drugi – prawie każdej firmy, która bierze kredyt, leasing, najem lub kontrakt.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych wymienia trzy ubezpieczenia obowiązkowe: OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, OC rolników i ubezpieczenie budynków rolniczych, a ponadto ubezpieczenia nakazane przez odrębne ustawy i ratyfikowane umowy międzynarodowe. Z tych odrębnych ustaw wynika m.in. obowiązkowe OC wielu zawodów i działalności. Osobną kategorią są obowiązki z umów – wymagania banku, leasingodawcy, wynajmującego czy zamawiającego.
Zasada: umowa ubezpieczenia jest dobrowolna
Umowa ubezpieczenia ma charakter dobrowolny, z zastrzeżeniem przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (art. 15 ust. 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej). Firma sama decyduje, czy ubezpieczyć halę, towary czy odpowiedzialność wobec klientów – chyba że obowiązek nakłada przepis.
Ubezpieczenie obowiązkowe firma zawiera z wybranym zakładem ubezpieczeń. Zakład, który ma zezwolenie w odpowiedniej grupie i zawiera takie umowy, nie może odmówić zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego (art. 5 ust. 1–2 ustawy). Zakres ochrony i minimalne sumy gwarancyjne określają przepisy, a nie tylko ogólne warunki ubezpieczenia (OWU).
Trzy ubezpieczenia obowiązkowe z ustawy
OC posiadaczy pojazdów mechanicznych dotyczy każdej firmy, która ma samochody, ciężarówki, ciągniki czy maszyny samobieżne podlegające temu obowiązkowi. Obowiązek ciąży na posiadaczu pojazdu, a polisa obejmuje szkody wyrządzone w związku z ruchem pojazdu – niezależnie od tego, czy kierowca jechał w sprawach firmy, czy prywatnie. Brak OC grozi opłatą na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego, a w razie wypadku – regresem UFG wobec posiadacza. Te same zasady dotyczą OC pojazdów firmowych w polisie flotowej.
OC rolników i ubezpieczenie budynków rolniczych dotyczą gospodarstw rolnych, także prowadzonych jako firma rolna. Budynkiem wchodzącym w skład gospodarstwa jest w ustawie obiekt budowlany o powierzchni powyżej 20 m², będący w posiadaniu rolnika. Zakres obowiązkowego OC rolnika określa ta sama ustawa.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Obowiązkowe OC z innych ustaw
Najwięcej obowiązków wynika z ustaw regulujących poszczególne zawody i rodzaje działalności. Zakres i minimalną sumę gwarancyjną zwykle określa rozporządzenie Ministra Finansów wydane dla danego zawodu – kwoty sprawdzaj na stronach poszczególnych zawodów, bo rozporządzenia są okresowo zmieniane.
| zawód lub działalność | ustawa nakładająca obowiązek | więcej |
|---|---|---|
| adwokat, radca prawny | Prawo o adwokaturze, ustawa o radcach prawnych | OC adwokata, OC radcy prawnego |
| biuro rachunkowe | ustawa o rachunkowości | OC biura rachunkowego |
| doradca podatkowy | ustawa o doradztwie podatkowym | OC doradcy podatkowego |
| biegły rewident, firma audytorska | ustawa o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym | OC biegłego rewidenta |
| architekt, inżynier budownictwa | ustawa o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa | OC architekta, OC inżyniera budownictwa |
| lekarz, podmiot leczniczy | ustawa o działalności leczniczej | OC podmiotu leczniczego |
| pośrednik, zarządca nieruchomości, rzeczoznawca majątkowy | ustawa o gospodarce nieruchomościami | OC pośrednika w obrocie nieruchomościami |
| doradca restrukturyzacyjny | ustawa o licencji doradcy restrukturyzacyjnego | OC doradcy restrukturyzacyjnego |
| agencja ochrony osób i mienia | ustawa o ochronie osób i mienia | OC agencji ochrony |
Lista nie jest pełna: OC zawodowe jest obowiązkowe także w innych zawodach. Obowiązki mają też m.in. organizatorzy imprez masowych (ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych), przewoźnicy lotniczy oraz brokerzy ubezpieczeniowi. Organizator turystyki musi z kolei mieć zabezpieczenie finansowe na wypadek niewypłacalności – jedną z jego form jest gwarancja turystyczna.
Obowiązki z umów: bank, leasing, najem, przetarg
Wiele firm mówi o „obowiązkowym” ubezpieczeniu, choć obowiązek nie wynika z ustawy, tylko z umowy. To warunek kontrahenta: jeśli go nie spełnisz, nie łamiesz przepisu, ale naruszasz umowę – z ryzykiem kary umownej, wypowiedzenia albo utraty kontraktu.
- Bank finansujący inwestycję zwykle wymaga ubezpieczenia zabezpieczonego majątku i przeniesienia praw z polisy na bank (cesja polisy).
- Leasingodawca wymaga ubezpieczenia przedmiotu leasingu, często w określonym zakresie i z określonym uprawnionym do odszkodowania.
- Wynajmujący halę lub biuro wymaga zwykle OC najemcy i ubezpieczenia mienia najemcy, czasem także zrzeczenia się regresu.
- Zamawiający w przetargu może wymagać polisy OC na określoną sumę jako warunku udziału albo w trakcie realizacji umowy, a także gwarancji wadialnej i należytego wykonania.
Wymagania z umów mają własną logikę: suma, zakres, okres i sposób potwierdzenia są wpisane w umowie, a nie w ustawie. Dlatego wymagania ubezpieczeniowe w umowach B2B sprawdza się przed podpisem.
Ubezpieczenie obowiązkowe a dobrowolne rozszerzenie
Ubezpieczenie obowiązkowe służy przede wszystkim poszkodowanym, dlatego jego zakres bywa węższy niż ryzyko firmy. Obowiązkowe OC zawodowe obejmuje zwykle czynności opisane w ustawie, a minimalna suma gwarancyjna nie musi odpowiadać wartości zleceń, które firma realizuje. Obowiązkowe OC pojazdu nie pokrywa szkód we własnym pojeździe firmy ani w przewożonym towarze.
Dlatego obok ubezpieczenia obowiązkowego firmy rozważają zwykle ochronę dobrowolną – nadwyżkową sumę OC, OC działalności dla czynności spoza ustawy, autocasco (AC) czy cargo. Zakres ochrony w konkretnej firmie ustala uprawniony dystrybutor ubezpieczeń (partner) po analizie potrzeb.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułZarządzanie ryzykiem
Jak zarządzać ryzykiem w małej firmie?
ArtykułJak powstaje składka
Od czego zależy składka ubezpieczenia firmy?
ArtykułFirmowe a prywatne
Czy polisa prywatna obejmuje działalność firmy?
ArtykułPrzegląd ubezpieczeń firmy
Jakie ubezpieczenia rozważa firma?
Pytania
Najczęstsze pytania
Które ubezpieczenia OC są dla firmy obowiązkowe?
Z mocy ustawy obowiązkowe są OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, OC rolników oraz OC zawodów i działalności wskazanych w odrębnych ustawach, np. adwokatów, biur rachunkowych czy architektów. Ogólne OC działalności nie jest obowiązkowe dla każdej firmy, ale często wymaga go kontrahent, wynajmujący albo zamawiający w umowie.
Czy ubezpieczyciel może odmówić zawarcia obowiązkowego OC?
Zakład ubezpieczeń, który ma zezwolenie w grupie obejmującej dane ubezpieczenie obowiązkowe i zawiera takie umowy, nie może odmówić zawarcia umowy (art. 5 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). Nie dotyczy to ubezpieczeń dobrowolnych – tam ubezpieczyciel może odmówić przyjęcia ryzyka.
Czy samochód firmowy używany prywatnie ma osobne OC?
Nie. OC posiadacza pojazdu dotyczy pojazdu i jego posiadacza, a nie celu jazdy – obejmuje szkody wyrządzone w związku z ruchem pojazdu także podczas jazdy prywatnej. Inaczej bywa w ubezpieczeniach dobrowolnych, gdzie OWU mogą uzależniać zakres od sposobu użytkowania.