Prowizja za gwarancję ubezpieczeniową w kosztach firmy

Gwarancja ubezpieczeniowa to zobowiązanie zakładu ubezpieczeń (gwaranta) wobec beneficjenta (np. zamawiającego), że zapłaci określoną kwotę, jeśli firma (zleceniodawca) nie wykona zobowiązania. Firma płaci gwarantowi prowizję, często jednorazowo z góry za cały okres gwarancji, a zwykle podpisuje też umowę o regres i daje zabezpieczenia, np. weksel. Gwarancje ubezpieczeniowe występują w kilku rodzajach, a prowizja jest jednym z kosztów, które pojawiają się, gdy firma ustala, jak uzyskać gwarancję ubezpieczeniową.

Z punktu widzenia podatków prowizja to wydatek związany z konkretnym przetargiem lub kontraktem. Firma ponosi go, żeby złożyć ofertę (gwarancja wadialna), podpisać umowę (należytego wykonania), otrzymać zaliczkę (zwrotu zaliczki) albo odebrać kaucję gwarancyjną (usunięcia wad i usterek).

Gwarancja usunięcia wad i usterek może obowiązywać kilka lat po odbiorze, a gwarancja należytego wykonania – przez cały czas realizacji kontraktu. Prowizja płacona z góry za taki okres rodzi pytanie, czy potrącić ją jednorazowo, czy rozłożyć. Skoro okres gwarancji jest znany, część przypadającą na dany rok da się zwykle wyliczyć – stąd stanowiska, że przy kosztach pośrednich rozłożenie proporcjonalne nie ma zastosowania i koszt ujmuje się w dacie poniesienia. Spotyka się też podejście odwrotne. To klasyczny przypadek do omówienia z doradcą podatkowym albo do wniosku o interpretację indywidualną.

Bilansowo prowizja za okres przekraczający bieżący miesiąc jest typowym czynnym rozliczeniem międzyokresowym kosztów (art. 39 ust. 1 ustawy o rachunkowości), tak jak przy księgowaniu polisy ubezpieczeniowej. Firmy ujmujące przychody z umów długoterminowych według stopnia zaawansowania mogą też zaliczać prowizję do kosztów kontraktu, zgodnie ze swoją polityką rachunkowości.

Dwie sytuacje mają skutki podatkowe, które warto ocenić indywidualnie:

• Zatrzymane wadium w pieniądzu – zamawiający zatrzymuje wadium np. gdy wykonawca odmówi podpisania umowy. Utracona kwota to dla firmy strata, a jej zaliczenie do kosztów zależy od okoliczności. Przy gwarancji wadialnej firma nie traci własnej gotówki, ale odpowiada wobec gwaranta w regresie (wadium w pieniądzu a gwarancja wadialna).
• Wypłata z gwarancji i regres – gwarant płaci beneficjentowi, a potem żąda zwrotu od firmy na podstawie umowy o regres. Kwota zwrócona gwarantowi odpowiada zwykle temu, za co zapłacił beneficjentowi. Jeśli były to kary umowne lub odszkodowania z tytułu wad albo zwłoki w ich usunięciu, ustawy wyłączają je z kosztów (art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, art. 23 ust. 1 pkt 19 ustawy o PIT). Organy mogą oceniać zwrot w regresie przez pryzmat tytułu wypłaty. Regres gwaranta opiera się zwykle na umowie o regres zawartej z firmą, a nie na przejściu roszczeń wobec sprawcy szkody, czym jest regres ubezpieczyciela w ubezpieczeniach majątkowych.

Asevra nie ocenia możliwości uzyskania gwarancji i nie wskazuje gwaranta – opisujemy wyłącznie zasady rozliczania kosztu.