Ubezpieczenie środowiskowe – szkody w środowisku i zanieczyszczenia
Wyciek, emisja czy skażenie gruntu rodzą dwa rodzaje obowiązków: naprawę środowiska nakazaną przez organ i odszkodowanie dla poszkodowanych. Ubezpieczenie środowiskowe może objąć oba – w granicach definicji z OWU.
Aktualizacja:
- Tylko uprawnieni dystrybutorzy ubezpieczeń z listy partnerów
- Bezpłatnie i bez zobowiązania do zawarcia umowy
- Tylko ubezpieczenia działalności firm (B2B)
Krótka odpowiedź
Ubezpieczenie środowiskowe obejmuje skutki zanieczyszczenia spowodowanego działalnością firmy: koszty działań zapobiegawczych i naprawczych nakładanych przez prawo ochrony środowiska oraz roszczenia osób trzecich o szkody na osobie i w mieniu. Zwykła polisa OC działalności obejmuje najczęściej tylko szkody od nagłego i przypadkowego zanieczyszczenia, a koszty naprawy samego środowiska zostawia poza zakresem.
Czym jest ubezpieczenie środowiskowe
Pod tą nazwą funkcjonują dwie konstrukcje: rozszerzenie ubezpieczenia OC firmy o szkody spowodowane zanieczyszczeniem oraz osobna polisa odpowiedzialności środowiskowej, obejmująca szerszy zakres zdarzeń i kosztów. Różnica wynika z tego, że firma może odpowiadać za skażenie na dwóch niezależnych podstawach.
- Odpowiedzialność publicznoprawna Przy bezpośrednim zagrożeniu podmiot korzystający ze środowiska podejmuje działania zapobiegawcze, a gdy szkoda wystąpi – ograniczające i naprawcze (art. 9 ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie). Jeśli tego nie zrobi, regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 7) nakłada obowiązek decyzją (art. 15). To obowiązek wobec państwa, a nie roszczenie osoby trzeciej.
- Odpowiedzialność cywilna Do szkód spowodowanych oddziaływaniem na środowisko stosuje się Kodeks cywilny (art. 322 Prawa ochrony środowiska, dalej POŚ). Sąsiad, rolnik czy gmina mogą żądać odszkodowania, a przy bezprawnym oddziaływaniu także przywrócenia stanu zgodnego z prawem i środków zapobiegawczych (art. 323 POŚ).
Odpowiedzialność cywilna bywa niezależna od winy. Przedsiębiorstwo wprawiane w ruch siłami przyrody odpowiada na zasadzie ryzyka (art. 435 § 1 Kodeksu cywilnego), a zakład o zwiększonym lub dużym ryzyku – niezależnie od tego, czy jest wprawiany w ruch siłami przyrody (art. 324 POŚ). Gdy szkodę spowodowało kilka podmiotów, ich odpowiedzialność za działania zapobiegawcze i naprawcze jest solidarna (art. 12 ust. 1 ustawy z 2007 r.).
Jakie ryzyka może obejmować
Przykładowe sytuacje
- Pęknięty zbiornik przy rozładunku Substancja spływa na działkę sąsiada, który żąda pokrycia kosztów usunięcia skażenia.
- Nieszczelna kanalizacja przemysłowa Ścieki przez lata przenikają do gruntu, a organ nakazuje działania naprawcze – to zanieczyszczenie stopniowe, objęte tylko szerszym zakresem.
- Emisja z awarii instalacji Skażenie uprawy w sąsiednim gospodarstwie – rolnik dochodzi odszkodowania za utracone plony.
- Zakup terenu poprzemysłowego Po transakcji wychodzi na jaw dawne skażenie gruntu – znaczenie ma data retroaktywna i badania terenu.
| Element | OC z klauzulą nagłego zanieczyszczenia | Polisa środowiskowa |
|---|---|---|
| Zanieczyszczenia stopniowe | zwykle wyłączone | może obejmować |
| Naprawa środowiska bez poszkodowanego | zwykle poza zakresem | może obejmować |
| Oczyszczenie terenu własnego | zwykle poza zakresem | w części polis, z podlimitem |
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Jakie firmy zwykle je rozważają
Rozważają je firmy, których działalność wiąże się z substancjami niebezpiecznymi lub emisjami: zakłady chemiczne, garbarnie i galwanizernie, firmy gospodarujące odpadami i oczyszczalnie, stacje i bazy paliw, a także właściciele i nabywcy terenów poprzemysłowych. Polisy coraz częściej wymagają banki finansujące inwestycje, nabywcy przedsiębiorstw i wynajmujący tereny przemysłowe.
- Ubezpieczenia firmy produkcyjnej Magazynowanie chemikaliów, emisje i ścieki z procesów produkcyjnych.
- Ubezpieczenia w przemyśle spożywczym Duża gospodarka wodno-ściekowa i ryzyko zrzutów do wód.
- Ubezpieczenie firmy transportowej Przewóz materiałów niebezpiecznych i wycieki po wypadkach.
- Ubezpieczenia operatora logistycznego i magazynu Składowanie substancji niebezpiecznych i rozszczelnienie opakowań.
- Ubezpieczenia farm fotowoltaicznych i projektów OZE Wycieki olejów z transformatorów i skażenie gruntu na terenie instalacji.
W gospodarce odpadami przepisy wymagają zabezpieczenia finansowego. Posiadacz odpadów obowiązany do uzyskania zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów ustanawia zabezpieczenie roszczeń na pokrycie kosztów wykonania zastępczego, w tym usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku (art. 48a ust. 1 ustawy o odpadach). Może mieć ono formę depozytu, gwarancji bankowej, gwarancji ubezpieczeniowej lub polisy (art. 48a ust. 4). To wymóg administracyjny – nie zastępuje polisy OC i nie obejmuje roszczeń sąsiadów. Pozostałe ryzyka tej branży zbiera przegląd ubezpieczeń firm gospodarki odpadami i recyklingu.
Jaki zakres jest adekwatny dla konkretnej firmy, ocenia partner po analizie potrzeb.
Co wpływa na zakres i koszt
- Rodzaj działalności i substancji Rodzaje i ilości magazynowanych substancji, emisje, pozwolenia.
- Lokalizacja Bliskość wód, ujęć wody pitnej, obszarów chronionych i zabudowy.
- Zakres Zanieczyszczenia nagłe czy także stopniowe, teren własny, koszty naprawy środowiska.
- Suma gwarancyjna i podlimity Suma, podlimity dla poszczególnych kosztów i udział własny.
- Historia terenu i zabezpieczenia Wcześniejsze zanieczyszczenia, badania gruntu, szczelne posadzki, wanny wychwytowe, separatory, procedury awaryjne.
- Data retroaktywna Szczególnie ważna przy szkodach ujawniających się po latach.
Najczęstsze wyłączenia i ograniczenia
Klauzula „nagłego i przypadkowego zanieczyszczenia” w OC działalności zwykle stawia warunki czasowe: zdarzenie ma być nagłe, niezamierzone, ustalone co do czasu, wykryte w krótkim terminie (często liczonym w godzinach lub dniach) i szybko zgłoszone ubezpieczycielowi. Konkretne terminy wynikają z OWU, podobnie jak inne wyłączenia odpowiedzialności w ubezpieczeniu firmy.
Na co zwrócić uwagę przed zawarciem umowy
Pytania, które można omówić z partnerem:
- Czy polisa obejmuje tylko nagłe zanieczyszczenia, czy także stopniowe – i jak definiuje „nagłe”?
- Czy obejmuje koszty działań naprawczych nakazanych przez organ, a nie tylko roszczenia osób trzecich?
- Czy obejmuje oczyszczanie terenu własnego i terenów osób trzecich?
- Jakie terminy wykrycia i zgłoszenia zdarzenia przewidują OWU?
- Jaka jest data retroaktywna i czy firma ma badania stanu gruntu z dnia rozpoczęcia ochrony?
- Czy zabezpieczenie roszczeń z ustawy o odpadach jest osobnym dokumentem i kto je wystawia?
Czym jest Asevra, a czym nie jest
Asevra jest portalem wiedzy – nie jest zakładem ubezpieczeń ani pośrednikiem i nie prowadzi dystrybucji ubezpieczeń. Asevra przekazuje zapytanie. Analizę potrzeb, doradztwo, propozycję ubezpieczenia i zawarcie umowy prowadzi partner.
Czytaj dalej
Zobacz też
UbezpieczenieOC zawodowe
Błędy w usługach profesjonalnych i obowiązki ustawowe
UbezpieczenieOC działalności
Szkody wyrządzone klientom i osobom trzecim
UbezpieczenieOC za produkt
Szkody wyrządzone przez wprowadzony produkt
UbezpieczenieWycofanie produktu
Własne koszty wycofania wadliwej partii
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy OC działalności obejmuje zanieczyszczenie środowiska?
Zwykle tylko w wąskim zakresie: roszczenia osób trzecich po nagłym, przypadkowym zanieczyszczeniu, wykrytym i zgłoszonym w terminach z OWU. Zanieczyszczenia stopniowe i koszty naprawy środowiska nakazane przez organ wymagają szerszego zakresu.
Kto nakazuje naprawę szkody w środowisku?
Organem właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Jeżeli firma sama nie podejmie działań zapobiegawczych lub nie uzgodni działań naprawczych, organ wzywa ją do tego, a potem może nałożyć obowiązek decyzją.
Czy pozwolenie zintegrowane lub wodnoprawne zwalnia firmę z odpowiedzialności za szkody?
Nie. Odpowiedzialności za szkody wyrządzone oddziaływaniem na środowisko nie wyłącza to, że działalność jest prowadzona na podstawie decyzji i w jej granicach (art. 325 Prawa ochrony środowiska).
Czy właściciel działki odpowiada za skażenie spowodowane przez najemcę?
Może, jeśli szkoda powstała za jego zgodą lub wiedzą – wtedy odpowiada za działania zapobiegawcze i naprawcze solidarnie z podmiotem, który ją spowodował (art. 12 ust. 2 ustawy z 13 kwietnia 2007 r.). Zwalnia go niezwłoczne zgłoszenie zdarzenia organowi.