Rzecznik Finansowy a sprawy firm – kiedy może pomóc
Rzecznik Finansowy pomaga w sporach z ubezpieczycielami bezpłatnie albo za niewielką opłatą. Dla firm ważne jest jedno zastrzeżenie: ustawa chroni klientów będących osobami fizycznymi, więc przedsiębiorca prowadzący działalność osobiście może z niej skorzystać, a spółka – co do zasady nie.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Rzecznik Finansowy może pomóc firmie w sporze z ubezpieczycielem, jeśli firma jest „klientem” w rozumieniu ustawy – czyli osobą fizyczną będącą ubezpieczającym, ubezpieczonym, uposażonym lub uprawnionym z umowy ubezpieczenia (art. 2 pkt 1 lit. a ustawy o rozpatrywaniu reklamacji). Dotyczy to przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność, ale nie spółki prawa handlowego. Warunkiem jest wcześniejsza reklamacja, której ubezpieczyciel nie uwzględnił.
Kim jest Rzecznik Finansowy
Rzecznik Finansowy działa na podstawie ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej. Zastąpił dawnego Rzecznika Ubezpieczonych. Jego zadaniem jest ochrona klientów podmiotów rynku finansowego – zakładów ubezpieczeń, banków, a także m.in. brokerów ubezpieczeniowych, Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego i Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (art. 2 pkt 3, art. 17).
Rzecznik nie jest sądem ani organem nadzoru. Nie wydaje wiążących decyzji w sprawie wypłaty odszkodowania. Może natomiast badać sprawę, występować do ubezpieczyciela, prowadzić postępowanie polubowne i brać udział w postępowaniach sądowych.
Czy Twoja firma jest „klientem” w rozumieniu ustawy
Definicja klienta w ubezpieczeniach obejmuje osobę fizyczną będącą ubezpieczającym, ubezpieczonym, uposażonym lub uprawnionym z umowy ubezpieczenia, a także spadkobiercę z interesem prawnym (art. 2 pkt 1 lit. a). Ustawa nie wymaga, by klient był konsumentem – liczy się to, że jest osobą fizyczną.
- Jednoosobowa działalność gospodarcza Przedsiębiorca jest osobą fizyczną – może złożyć wniosek do Rzecznika w sprawie polisy firmowej.
- Spółka z o.o., akcyjna, osobowa Spółka nie jest osobą fizyczną, więc nie złoży wniosku do Rzecznika. Pozostają reklamacja z ustawowym terminem odpowiedzi (art. 16 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń), mediacja, sąd polubowny i sąd powszechny.
- Członek zarządu w polisie D&O Jest ubezpieczoną osobą fizyczną – w sporze o ochronę dla siebie może być klientem, choć polisę kupiła spółka.
- Pracownik w polisie grupowej Jako ubezpieczona osoba fizyczna może korzystać z pomocy Rzecznika w sprawie swojego świadczenia.
Przy spółce cywilnej i nietypowych konstrukcjach (np. ubezpieczenie na cudzy rachunek, gdzie ubezpieczonym jest osoba fizyczna) status warto potwierdzić z Biurem Rzecznika przed złożeniem wniosku. Informacje o trybach i formularzach Rzecznik publikuje na rf.gov.pl.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Jak Rzecznik może pomóc – trzy tryby
| tryb | na czym polega | czy wymaga reklamacji | koszt dla klienta |
|---|---|---|---|
| postępowanie interwencyjne (wniosek w sprawie indywidualnej) | Rzecznik bada, czy ubezpieczyciel naruszył prawa lub interesy klienta, i może zwrócić się o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 24–27) | tak – po nieuwzględnieniu roszczeń w trybie reklamacji (art. 24 ust. 1 pkt 1) | bez opłaty |
| pozasądowe rozwiązywanie sporu | postępowanie polubowne: Rzecznik umożliwia zbliżenie stanowisk albo przedstawia propozycję rozwiązania sporu (art. 35–39) | tak – klient musi wyczerpać drogę reklamacyjną (art. 36 ust. 4 pkt 2) | opłata 50 zł, możliwe zwolnienie (art. 38) |
| udział w sprawie sądowej | Rzecznik może żądać wszczęcia postępowania na rzecz klienta, wziąć w nim udział albo przedstawić sądowi istotny pogląd (art. 26 i 28 w związku z art. 63 KPC) | nie jest formalnie wymagana, ale Rzecznik działa w sprawach klientów | bez opłaty |
Postępowanie interwencyjne
Po zapoznaniu się z wnioskiem Rzecznik może podjąć czynność, wskazać wnioskodawcy przysługujące mu środki, przekazać sprawę według właściwości, zaproponować postępowanie polubowne albo odmówić podjęcia czynności z uzasadnieniem (art. 24 ust. 2). Występując do ubezpieczyciela w sprawie indywidualnej, potrzebuje zgody klienta (art. 25 ust. 2). Ubezpieczyciel odpowiada Rzecznikowi w 30 dni (art. 31).
Postępowanie polubowne
Udział ubezpieczyciela w postępowaniu jest obowiązkowy (art. 37), ale nie musi on przyjąć propozycji rozwiązania sporu. Gdy postępowanie nie kończy się porozumieniem, strona może w 14 dni od doręczenia protokołu wnieść o sporządzenie opinii z oceną prawną stanu faktycznego (art. 40). Protokół jest dokumentem urzędowym (art. 41 ust. 2) – bywa przydatny w dalszym sporze sądowym.
Jak przygotować wniosek do Rzecznika
- Kopia reklamacji i odpowiedzi ubezpieczyciela (albo dowód, że odpowiedzi nie było w terminie).
- Polisa, OWU i klauzule obowiązujące w dniu szkody.
- Decyzja w sprawie szkody i kalkulacja odszkodowania.
- Dowody własnego stanowiska: kosztorys, faktury, opinie, zdjęcia, korespondencja.
- Krótki opis sprawy: co się stało, czego firma żąda i dlaczego nie zgadza się z ubezpieczycielem.
- Zgoda na wystąpienie Rzecznika do ubezpieczyciela w sprawie indywidualnej.
Dobrze przygotowana reklamacja do ubezpieczyciela ułatwia późniejszy wniosek.
Rzecznik Finansowy a inne drogi
Rzecznik nie zastępuje sądu. Jego stanowisko nie wiąże ubezpieczyciela, a postępowanie przed nim nie jest wymienione w Kodeksie cywilnym jako zdarzenie przerywające przedawnienie. Pilnuj więc terminu z art. 819 KC – więcej o przedawnieniu roszczeń z umowy ubezpieczenia. Jeśli spór dotyczy ubezpieczyciela w upadłości, zasady wypłat opisujemy w artykule o upadłości ubezpieczyciela.
Firmy, które nie są klientami w rozumieniu ustawy, mają do dyspozycji sąd polubowny przy KNF, otwarty dla uczestników rynku finansowego niezależnie od formy prawnej, oraz pozew przeciwko ubezpieczycielowi. Asevra nie występuje w imieniu firm przed Rzecznikiem ani w sądzie.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułSąd Polubowny przy KNF
Jak firma może rozwiązać spór z ubezpieczycielem przed Sądem Polubownym przy KNF?
ArtykułPozew przeciwko ubezpieczycielowi
Przed którym sądem firma może pozwać ubezpieczyciela i ile to kosztuje?
ArtykułPrzedawnienie roszczeń
Kiedy przedawnia się roszczenie z umowy ubezpieczenia?
ArtykułWypowiedzenie przez ubezpieczyciela
Kiedy ubezpieczyciel może wypowiedzieć roczną polisę firmy?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy Rzecznik Finansowy pomoże spółce z o.o. w sporze z ubezpieczycielem?
Co do zasady nie. Klientem zakładu ubezpieczeń w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, a spółka nią nie jest. Wyjątkiem mogą być osoby fizyczne objęte polisą spółki (np. członkowie zarządu w D&O czy pracownicy w polisie grupowej) w sprawach dotyczących ich własnej ochrony.
Ile kosztuje postępowanie polubowne przed Rzecznikiem Finansowym?
Klient uiszcza opłatę 50 zł na rachunek Rzecznika; w szczególnie uzasadnionych przypadkach Rzecznik może z niej zwolnić (art. 38 ustawy). Wniosek o interwencję w sprawie indywidualnej nie wymaga opłaty.
Czy decyzja Rzecznika jest wiążąca dla ubezpieczyciela?
Nie. Rzecznik może zwrócić się do ubezpieczyciela o ponowne rozpatrzenie sprawy, przedstawić propozycję rozwiązania sporu albo opinię, ale ostatecznie o należnym odszkodowaniu rozstrzyga porozumienie stron albo sąd.