Ubezpieczenie D&O – odpowiedzialność członków zarządu
Członek zarządu odpowiada osobistym majątkiem – wobec spółki, wierzycieli i urzędu skarbowego. Ubezpieczenie D&O pokrywa roszczenia i koszty obrony członków organów w granicach sumy i definicji z OWU.
Aktualizacja:
- Tylko uprawnieni dystrybutorzy ubezpieczeń z listy partnerów
- Bezpłatnie i bez zobowiązania do zawarcia umowy
- Tylko ubezpieczenia działalności firm (B2B)
Krótka odpowiedź
Ubezpieczenie D&O (directors and officers – członkowie organów i kadra kierownicza) pokrywa roszczenia kierowane osobiście do członków zarządu, rady nadzorczej i innych osób zarządzających spółką za szkody wyrządzone ich decyzjami, a także koszty ich obrony. Umowę zawiera zwykle spółka, a ubezpieczonymi są osoby pełniące funkcje. Większość polis stosuje formułę roszczeń zgłoszonych w okresie ubezpieczenia (claims made).
Czym jest ubezpieczenie D&O
To ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej osób fizycznych, które zarządzają spółką lub ją nadzorują. Spółka jest ubezpieczającym i płaci składkę, a członkowie organów są ubezpieczonymi. To umowa na cudzy rachunek: ubezpieczony może żądać świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 808 § 3 Kodeksu cywilnego).
Polisy D&O opisuje się zwykle w trzech częściach, choć nazwy i układ zależą od OWU:
- Zakres A Członkowie organów, gdy spółka nie może lub nie chce pokryć ich kosztów i roszczeń (np. jest niewypłacalna albo sama pozywa menedżera).
- Zakres B Zwrot spółce kosztów, które pokryła za członków organów, jeśli wolno jej to zrobić.
- Zakres C Sama spółka przy określonych roszczeniach, najczęściej związanych z papierami wartościowymi spółek notowanych.
Ubezpieczonymi są zwykle obecni, byli i przyszli członkowie organów, a często także prokurenci, dyrektorzy i pracownicy z samodzielnymi uprawnieniami decyzyjnymi. Ubezpieczenie OC firmy obejmuje odpowiedzialność spółki za szkody osobowe i rzeczowe, a D&O – osobistą odpowiedzialność menedżerów za szkody finansowe wynikające z ich decyzji, w granicach sumy gwarancyjnej i OWU. Różnice pokazuje porównanie ubezpieczenia D&O z OC działalności firmy.
Za co odpowiada członek zarządu
Odpowiedzialność członka zarządu spółki wynika z kilku ustaw:
- Wobec spółki Członek zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej i likwidator odpowiadają za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub umową spółki (statutem), chyba że nie ponoszą winy (art. 293 § 1 i art. 483 § 1 Kodeksu spółek handlowych).
- Wobec wierzycieli spółki z o.o. Przy bezskutecznej egzekucji przeciwko spółce członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania (art. 299 § 1 KSH), chyba że wykażą przesłankę uwalniającą, np. zgłoszenie wniosku o upadłość we właściwym czasie.
- Wobec fiskusa i ZUS Za zaległości podatkowe spółek kapitałowych członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym majątkiem, gdy egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna (art. 116 Ordynacji podatkowej). Przepis stosuje się odpowiednio do składek (art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
- Za spóźniony wniosek o upadłość Dłużnik zgłasza wniosek najpóźniej w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Osoby uprawnione do prowadzenia jego spraw odpowiadają za szkodę wyrządzoną niezłożeniem wniosku w terminie (art. 21 ust. 1 i 3 Prawa upadłościowego).
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Jakie ryzyka może obejmować
Przykładowe sytuacje
- Wierzyciel pozywa byłego prezesa Po bezskutecznej egzekucji wobec spółki z o.o. wierzyciel dochodzi zapłaty od członka zarządu na podstawie art. 299 KSH.
- Urząd skarbowy wydaje decyzję o odpowiedzialności Zaległości podatkowe spółki przechodzą na członków zarządu – polisa może objąć koszty obrony, a kwotę podatku zwykle z ograniczeniami.
- Nowy wspólnik kwestionuje decyzję inwestycyjną Spółka pozywa menedżera o szkodę po nieudanej inwestycji, a ten broni się zasadą uzasadnionego ryzyka gospodarczego.
- Prokuratura wszczyna postępowanie Członek zarządu ustanawia obrońcę w sprawie karnej związanej z pełnioną funkcją – koszty obrony mogą być objęte, jeśli przewidują to OWU.
Jakie firmy zwykle je rozważają
D&O rozważają spółki kapitałowe niezależnie od wielkości – także spółki z o.o. z jednym członkiem zarządu, bo to on odpowiada osobiście za zobowiązania spółki przy bezskutecznej egzekucji. Temat pojawia się częściej w spółkach z inwestorami lub funduszami, przy menedżerach spoza grona wspólników, w spółkach notowanych, zadłużonych lub w restrukturyzacji, a także w fundacjach i stowarzyszeniach prowadzących działalność. Menedżerowie z zewnątrz często uzależniają przyjęcie funkcji od polisy D&O, a inwestorzy wpisują ją do umów inwestycyjnych.
- Ubezpieczenia firmy IT Spółki finansowane przez fundusze, z zarządem spoza grona założycieli.
- Ubezpieczenia dla deweloperów Spółki celowe z wysokim zadłużeniem i wieloma wierzycielami.
- Ubezpieczenia firmy produkcyjnej Grupy kapitałowe ze spółkami zależnymi i zagranicznymi.
- Ubezpieczenia w imporcie i eksporcie Spółki z rozbudowaną strukturą i zobowiązaniami wobec kontrahentów zagranicznych.
Jaki zakres jest adekwatny dla konkretnej spółki, ocenia partner po analizie potrzeb.
Co wpływa na zakres i koszt
- Sytuacja finansowa spółki Wynik, zadłużenie, płynność – sprawozdania finansowe są podstawą oceny ryzyka.
- Forma i struktura Spółka z o.o., akcyjna, notowana; spółki zależne i zagraniczne.
- Branża i regulacje Sektory nadzorowane i silnie regulowane oceniane są ostrożniej.
- Suma gwarancyjna Jedna dla wszystkich ubezpieczonych, więc kilka roszczeń może ją wyczerpać dla całego zarządu.
- Historia i data retroaktywna Dotychczasowe roszczenia, toczące się spory i transakcje (przejęcia, emisje).
- Udział własny Często tylko dla zakresu B i C, a nie dla osób fizycznych.
Najczęstsze wyłączenia i ograniczenia
Ważna jest formuła czasowa. Kodeks cywilny pozwala ustalić, że umowa OC obejmuje szkody zgłoszone w okresie ubezpieczenia (art. 822 § 3 KC), i tak działa większość polis D&O: liczy się data zgłoszenia roszczenia, a nie data decyzji. Decyzje sprzed daty retroaktywnej są poza ochroną, a po wygaśnięciu polisy roszczenia można zgłaszać tylko w okresie dodatkowym (run-off), jeśli umowa go przewiduje.
Oba mechanizmy wyjaśniamy w artykułach o triggerze w ubezpieczeniu OC oraz o dacie retroaktywnej i okresie dodatkowym.
Na co zwrócić uwagę przed zawarciem umowy
Pytania, które można omówić z partnerem:
- Kto jest ubezpieczonym: byli i przyszli członkowie organów, prokurenci, dyrektorzy, spółki zależne?
- Jaka jest data retroaktywna i czy przy zmianie ubezpieczyciela zostaje zachowana?
- Jaki okres dodatkowy przysługuje po wygaśnięciu umowy i dla osób, które odeszły ze spółki?
- Czy art. 299 KSH i art. 116 Ordynacji podatkowej są objęte i z jakimi podlimitami?
- Czy koszty obrony są w sumie gwarancyjnej czy ponad nią i kiedy ubezpieczyciel je zaliczkuje?
- Jak brzmi wyłączenie roszczeń między ubezpieczonymi i jakie ma wyjątki?
- Jak polisa traktuje sytuację, gdy spółka zostanie przejęta albo ogłosi upadłość?
Czym jest Asevra, a czym nie jest
Asevra jest portalem wiedzy – nie jest zakładem ubezpieczeń ani pośrednikiem i nie prowadzi dystrybucji ubezpieczeń. Asevra przekazuje zapytanie. Analizę potrzeb, doradztwo, propozycję ubezpieczenia i zawarcie umowy prowadzi partner.
Czytaj dalej
Zobacz też
UbezpieczenieOC środowiskowe
Zanieczyszczenia, szkody w środowisku i ich naprawa
UbezpieczenieOC zawodowe
Błędy w usługach profesjonalnych i obowiązki ustawowe
UbezpieczenieOC działalności
Szkody wyrządzone klientom i osobom trzecim
UbezpieczenieOC za produkt
Szkody wyrządzone przez wprowadzony produkt
Pytania
Najczęstsze pytania
Kto płaci składkę za D&O – spółka czy członek zarządu?
Zwykle spółka, która zawiera umowę na rachunek członków organów. Skutki podatkowe po stronie spółki i menedżerów zależą od konstrukcji umowy – warto je omówić z księgowym lub doradcą podatkowym.
Czy D&O obejmuje odpowiedzialność za długi podatkowe spółki?
Wiele polis obejmuje odpowiedzialność członków zarządu z art. 116 Ordynacji podatkowej, ale często z podlimitem i wyłączeniem samej kwoty podatku jako świadczenia publicznoprawnego. Zakres trzeba sprawdzić w definicji szkody w OWU.
Czy polisa D&O obejmuje byłego członka zarządu?
Tak, jeśli OWU obejmują byłych członków organów, a roszczenie zgłoszono w okresie ubezpieczenia lub w okresie dodatkowym. Dlatego istotne jest, czy spółka utrzymuje polisę po odejściu menedżera.
Czy odpowiedzialność zarządu dotyczy też jednoosobowej spółki z o.o.?
Tak. Ryzyko odpowiedzialności z art. 299 KSH i art. 116 Ordynacji podatkowej dotyczy także jedynego członka zarządu, który jest wspólnikiem. Polisa D&O może go obejmować tak jak każdego członka organu – zależnie od definicji ubezpieczonego i wyłączeń w OWU.
Czy D&O pokrywa koszty obrony w postępowaniu karnym?
Wiele polis obejmuje koszty obrony w postępowaniu karnym i karnoskarbowym związanym z pełnioną funkcją. Przy prawomocnym skazaniu za przestępstwo umyślne ubezpieczyciel zwykle żąda zwrotu wypłaconych kosztów.