Zabezpieczenia w zamówieniach publicznych (PZP)
W zamówieniu publicznym wykonawca może zetknąć się z trzema zabezpieczeniami: wadium przy ofercie, zabezpieczeniem należytego wykonania przy umowie i zabezpieczeniem zaliczki. Każde ma własne limity, terminy i formy – a gwarancja ubezpieczeniowa jest dopuszczona we wszystkich trzech.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Wadium zabezpiecza ofertę: wynosi najwyżej 3% wartości zamówienia, a w trybie podstawowym najwyżej 1,5% (art. 97 ust. 2 i art. 281 ust. 4 ustawy – Prawo zamówień publicznych, PZP). Zabezpieczenie należytego wykonania umowy wynosi do 5% ceny z oferty, wyjątkowo do 10%; zamawiający zwraca je w 30 dni od należytego wykonania, a do 30% może zatrzymać na okres rękojmi (art. 452–453 PZP). W obu przypadkach wykonawca wybiera formę, w tym gwarancję ubezpieczeniową.
Trzy zabezpieczenia w jednym kontrakcie
| Pozycja | wadium | zabezpieczenie należytego wykonania | zabezpieczenie zaliczki |
|---|---|---|---|
| co zabezpiecza | zawarcie umowy na warunkach oferty | roszczenia z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy (art. 449 ust. 2) | zwrot zaliczki, której wykonawca nie rozliczył |
| kiedy się wnosi | przed upływem terminu składania ofert (art. 97 ust. 5) | przed zawarciem umowy, chyba że ustawa lub dokumenty zamówienia stanowią inaczej (art. 449 ust. 3) | zgodnie z umową |
| wysokość | do 3% wartości zamówienia; w trybie podstawowym do 1,5% | do 5% ceny całkowitej z oferty, wyjątkowo do 10% (art. 452 ust. 2–3) | określa umowa (art. 442 ust. 5) |
| czy obowiązkowe | zamawiający może żądać (art. 97 ust. 1) | zależy od dokumentów zamówienia | obowiązkowe, gdy zaliczki przekraczają 20% wynagrodzenia (art. 442 ust. 4) |
| formy | pieniądz, gwarancja bankowa, gwarancja ubezpieczeniowa, poręczenie podmiotu z ustawy o PARP (art. 97 ust. 7) | jak obok oraz poręczenie bankowe lub SKOK; za zgodą zamawiającego weksel z poręczeniem banku i zastaw (art. 450) | m.in. gwarancja ubezpieczeniowa (art. 442 ust. 3) |
| zwrot | w 7 dni od upływu terminu związania ofertą, zawarcia umowy lub unieważnienia (art. 98 ust. 1) | 70% w 30 dni od należytego wykonania, do 30% najpóźniej w 15. dniu po rękojmi (art. 453) | zgodnie z umową, zwykle w miarę rozliczania zaliczki |
W formie gwarancji ubezpieczeniowej każde z tych zabezpieczeń ma swój odpowiednik: gwarancja wadialna, gwarancja należytego wykonania umowy, gwarancja usunięcia wad i usterek i gwarancja zwrotu zaliczki.
Wadium – najczęstsze ryzyko formalne
Wadium w formie gwarancji przekazuje się w oryginale w postaci elektronicznej (art. 97 ust. 10). Gwarancja musi obowiązywać nieprzerwanie do upływu terminu związania ofertą, a przedłużenie tego terminu wymaga przedłużenia wadium albo wniesienia nowego (art. 97 ust. 5–6).
Wadium w pieniądzu oznacza zamrożenie gotówki na czas postępowania, gwarancja – prowizję i obciążenie limitu gwarancyjnego (wadium w pieniądzu czy gwarancja).
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Zabezpieczenie należytego wykonania – podział na dwie części
Zabezpieczenie ustala się procentowo od ceny całkowitej z oferty albo od maksymalnej wartości nominalnej zobowiązania zamawiającego, gdy oferta zawiera ceny jednostkowe (art. 452 ust. 1). Po wykonaniu zamówienia zamawiający zwraca zabezpieczenie w 30 dni, ale może pozostawić do 30% na roszczenia z rękojmi lub gwarancji i zwrócić tę część najpóźniej w 15. dniu po upływie okresu rękojmi (art. 453).
Przy gwarancji ubezpieczeniowej podział ten odpowiada zwykle dwóm kwotom w jednym dokumencie (z datą redukcji) albo dwóm osobnym gwarancjom: należytego wykonania i usunięcia wad.
Kwoty z warunków własnego kontraktu policzysz w kalkulatorze kwoty gwarancji kontraktowej. Wynik pokazuje kwoty i okresy, nie ocenia, czy gwarant wystawi gwarancję.
Długie kontrakty i zmiana formy
Przy kontraktach dłuższych niż rok zabezpieczenie może, za zgodą zamawiającego, powstawać z potrąceń z faktur. W dniu zawarcia umowy wykonawca wnosi wtedy co najmniej 30% kwoty, a pełną kwotę najpóźniej do połowy okresu umowy (art. 452 ust. 4–7). Gdy zabezpieczenie ma obowiązywać dłużej niż 5 lat, gwarancję wnosi się na co najmniej 5 lat z obowiązkiem przedłużenia. Jeśli wykonawca nie przedłuży jej najpóźniej 30 dni przed końcem ważności, zamawiający wypłaca kwotę z gwarancji i zamienia ją na zabezpieczenie w pieniądzu (art. 452 ust. 8–10). W trakcie umowy wykonawca może zmienić formę zabezpieczenia z zachowaniem ciągłości i wysokości (art. 451).
Kiedy zabezpieczenie zostaje wykorzystane
Zamawiający zatrzymuje wadium, gdy wykonawca np. odmówi podpisania umowy na warunkach oferty albo nie wniesie wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania (art. 98 ust. 6). Z zabezpieczenia należytego wykonania pokrywa roszczenia z niewykonania lub nienależytego wykonania umowy. W obu przypadkach, gdy zabezpieczeniem jest gwarancja, gwarant płaci zamawiającemu, a potem żąda zwrotu od wykonawcy na podstawie umowy o udzielenie gwarancji i zabezpieczeń regresowych, które wiążą się z przyznaniem limitu gwarancyjnego.
Przygotowanie do przetargu – lista kontrolna zabezpieczeń
- Wymagana kwota wadium, forma przekazania i termin związania ofertą (z zapasem na przedłużenie).
- Wzór treści gwarancji wymagany w specyfikacji warunków zamówienia (SWZ) albo minimalne elementy, które musi zawierać.
- Wysokość zabezpieczenia należytego wykonania, podział na część „wykonanie” i „rękojmia”, długość rękojmi.
- Czy zamawiający przewiduje zaliczki i ich zabezpieczenie.
- Dostępny limit gwarancyjny i czas potrzebny gwarantowi na wystawienie dokumentu.
- Daty: termin składania ofert, przewidywany termin podpisania umowy, termin wniesienia zabezpieczenia.
Uzyskanie gwarancji przebiega etapami, od wymagań SWZ do zwolnienia dokumentu (gwarancja ubezpieczeniowa krok po kroku).
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułCesja polisy
Na czym polega cesja polisy na bank lub leasingodawcę?
ArtykułUbezpieczony dodatkowy i certyfikat
Ubezpieczony dodatkowy to kontrahent objęty cudzą polisą OC na wypadek własnej odpowiedzialności.
ArtykułZrzeczenie się regresu
Zrzeczenie się regresu (waiver of subrogation) blokuje roszczenie ubezpieczyciela wobec kontrahenta.
ArtykułLimit gwarancyjny
Jak działa limit gwarancyjny u gwaranta?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy zamawiający może odmówić przyjęcia gwarancji ubezpieczeniowej jako wadium?
Nie może wykluczyć tej formy – wybór formy należy do wykonawcy, a gwarancja ubezpieczeniowa jest w ustawowym katalogu (art. 97 ust. 7 pkt 3 PZP). Może natomiast uznać wadium za wniesione nieprawidłowo, jeśli treść gwarancji nie odpowiada wymaganiom.
Czy zabezpieczenie należytego wykonania może być wyższe niż 5% ceny?
Tak, do 10% ceny, jeśli uzasadnia to przedmiot zamówienia lub ryzyko związane z jego realizacją, a zamawiający wskaże to w dokumentach zamówienia (art. 452 ust. 3 PZP).
Czy wadium w pieniądzu można zaliczyć na poczet zabezpieczenia?
Tak. Za zgodą wykonawcy kwota wadium wniesionego w pieniądzu może zostać zaliczona na poczet zabezpieczenia należytego wykonania umowy (art. 450 ust. 4 PZP).