Gwarancja ubezpieczeniowa a bankowa – porównanie
Wadium, należyte wykonanie umowy czy zwrot zaliczki można zabezpieczyć gwarancją banku albo zakładu ubezpieczeń. Dla beneficjenta obie działają podobnie, dla firmy-zleceniodawcy różnią się podstawą prawną i powiązaniem z finansowaniem.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Gwarancja bankowa to jednostronne zobowiązanie banku do zapłaty beneficjentowi po spełnieniu warunków gwarancji (art. 81 Prawa bankowego). Gwarancja ubezpieczeniowa to podobne zobowiązanie zakładu ubezpieczeń, który ma zezwolenie na grupę 15 działu II – nie ma odrębnej definicji ustawowej i opiera się na swobodzie umów. W zamówieniach publicznych obie są równorzędnymi formami wadium i zabezpieczenia należytego wykonania, a dla firmy różnią się głównie tym, czy gwarancja korzysta z jej limitów w banku.
Porównanie w tabeli
| Kryterium | Gwarancja ubezpieczeniowa | Gwarancja bankowa |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Umowa nienazwana (art. 353¹ KC); grupa 15 działu II załącznika do ustawy o działalności ubezpieczeniowej | Art. 81 Prawa bankowego; czynność bankowa (art. 5 ust. 1 pkt 4) |
| Gwarant | Zakład ubezpieczeń z zezwoleniem na grupę 15 | Bank |
| Strony | Zleceniodawca (firma), gwarant, beneficjent | Tak samo |
| Forma | Wynika z umowy i wymagań beneficjenta; w PZP wadium w formie gwarancji wnosi się w oryginale w postaci elektronicznej (art. 97 ust. 10) | Udzielenie gwarancji bankowej wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 81 ust. 2 Prawa bankowego); w PZP – jak obok |
| Akceptacja w zamówieniach publicznych | Forma wadium i zabezpieczenia wymieniona w ustawie (art. 97 ust. 7, art. 450 ust. 1 PZP) | Tak samo – obie formy są równorzędne |
| Akceptacja w umowach prywatnych | Zależy od umowy; część beneficjentów wymaga gwarancji bankowej | Zależy od umowy |
| Powiązanie z finansowaniem firmy | Osobny limit gwarancyjny u ubezpieczyciela, przyznawany po jego ocenie finansów firmy – zwykle niezależny od kredytów bankowych | Zwykle wchodzi w zaangażowanie banku wobec firmy, często w ramach przyznanej linii lub limitu |
| Typowe zabezpieczenia regresowe | Weksel in blanco, czasem kaucja, poręczenie, zastaw | Zabezpieczenia jak przy kredycie: kaucja, blokada środków, hipoteka, weksel |
| Koszt | Prowizja gwaranta, ustalana indywidualnie | Prowizja i opłaty banku, ustalane indywidualnie |
| Wypłata dla beneficjenta | Według treści gwarancji: na pierwsze żądanie albo po spełnieniu warunków | Tak samo; zobowiązanie banku jest zawsze pieniężne (art. 84 Prawa bankowego) |
Ta sama funkcja, inna podstawa
Dla beneficjenta – zamawiającego, inwestora, kontrahenta – obie gwarancje pełnią tę samą rolę: gdy firma nie wykona zobowiązania, gwarant zapłaci określoną kwotę. To, kiedy zapłaci, wynika z treści dokumentu. Gwarancja nieodwołalna, bezwarunkowa i płatna na pierwsze żądanie działa tak samo niezależnie od tego, czy wystawił ją bank, czy zakład ubezpieczeń.
Różni się podstawa prawna. Gwarancję bankową definiuje Prawo bankowe, a jej udzielanie jest czynnością bankową. Gwarancja ubezpieczeniowa nie ma definicji w ustawie – jest umową zawieraną w granicach swobody umów, a zakład ubezpieczeń może ją wystawiać, jeśli ma zezwolenie na grupę 15. Strony gwarancji ubezpieczeniowej są te same co przy bankowej: zleceniodawca, gwarant i beneficjent.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Limity i zabezpieczenia
Dla firmy-zleceniodawcy ważniejsza od podstawy prawnej bywa sprawa limitów. Bank zwykle traktuje wystawioną gwarancję jako zaangażowanie wobec firmy – podobnie jak kredyt – i ocenia ją w ramach tej samej analizy finansowej. Gwarancja może więc zmniejszać kwotę, którą firma mogłaby wykorzystać na finansowanie.
Zakład ubezpieczeń przyznaje zwykle odrębny limit gwarancyjny, czyli kwotę, do której wystawia gwarancje w ramach umowy ramowej. Robi to na podstawie własnej oceny finansowej firmy. Taki limit zwykle nie obciąża linii kredytowych w banku. W obu przypadkach gwarant, który zapłacił beneficjentowi, żąda zwrotu od firmy, a zabezpieczeniem tego zwrotu są zabezpieczenia regresowe ustalone w umowie.
Jak porównujemy
Tabela opiera się na przepisach Prawa bankowego (art. 5, 81, 84), Prawa zamówień publicznych (art. 97 i 450) i Kodeksu cywilnego oraz na typowych rozwiązaniach umów o udzielanie gwarancji. Kryteria dotyczą podstawy prawnej, formy, akceptacji przez beneficjentów i powiązania z finansowaniem.
Wpływ gwarancji na limity i rodzaj zabezpieczeń to praktyka rynku, a nie wymóg ustawy – konkretny bank lub ubezpieczyciel może przyjąć inne zasady. Tabela nie obejmuje kosztu gwarancji, zdolności firmy do jej uzyskania ani szczegółowych wymagań co do treści gwarancji w danym postępowaniu – te wynikają ze specyfikacji warunków zamówienia albo umowy.
Kiedy firmy zwykle rozważają gwarancję ubezpieczeniową, a kiedy bankową
Gwarancję ubezpieczeniową rozważają zwykle firmy, które często startują w przetargach i realizują kontrakty wymagające wielu zabezpieczeń jednocześnie (np. firmy budowlane, firmy usługowe, dostawcy) i chcą zachować linie kredytowe na finansowanie bieżącej działalności. Najczęściej chodzi o gwarancję wadialną i gwarancję należytego wykonania umowy.
Gwarancję bankową rozważają częściej firmy, które mają już rozbudowaną współpracę z bankiem i wolne limity, oraz te, których kontrahent wymaga w umowie właśnie gwarancji banku. Która forma jest dostępna i na jakich warunkach, zależy od oceny gwaranta. Asevra nie ocenia możliwości uzyskania gwarancji i nie wskazuje gwaranta – rozwiązania omawia z firmą uprawniony dystrybutor.
Czytaj dalej
Zobacz też
PorównanieNależności a faktoring
Czym ubezpieczenie należności różni się od faktoringu?
PorównanieOC przewoźnika a cargo
Czym OC przewoźnika różni się od ubezpieczenia cargo?
PorównanieOC przewoźnika a spedytora
Za co odpowiada spedytor, a za co przewoźnik, i czym różnią się ich polisy OC?
PorównanieD&O a OC firmy
Czym ubezpieczenie D&O różni się od OC działalności firmy?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy zamawiający publiczny może odrzucić gwarancję ubezpieczeniową, bo woli bankową?
Nie z tego powodu. Prawo zamówień publicznych wymienia gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe jako równorzędne formy wadium i zabezpieczenia należytego wykonania, a wybór formy należy do wykonawcy. Zamawiający ocenia natomiast treść gwarancji – jej zgodność z wymaganiami dokumentów zamówienia.
Czy gwarancja ubezpieczeniowa zmniejsza limit kredytowy w banku tak jak bankowa?
Zwykle nie. Bank wlicza wystawioną gwarancję w swoje zaangażowanie wobec firmy, a zakład ubezpieczeń udziela gwarancji w ramach odrębnego limitu gwarancyjnego. Ubezpieczyciel także ocenia finanse firmy i może żądać zabezpieczeń, a szczegóły zależą od umów z bankiem i gwarantem.
Czy jeden kontrakt można zabezpieczyć częściowo gwarancją bankową, a częściowo ubezpieczeniową?
W zamówieniach publicznych wadium i zabezpieczenie można wnieść w jednej lub kilku formach przewidzianych w ustawie. W umowach prywatnych decyduje treść umowy z beneficjentem.