Przedawnienie roszczeń z umowy ubezpieczenia
Roszczenie o odszkodowanie nie trwa wiecznie. Kodeks cywilny daje na nie trzy lata, ale ten termin może się przerwać i zacząć biec od nowa. Najważniejsze są daty zgłoszenia szkody i pisemnej decyzji ubezpieczyciela.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem 3 lat (art. 819 § 1 KC). Zgłoszenie szkody lub roszczenia ubezpieczycielowi przerywa bieg przedawnienia, który zaczyna się na nowo od dnia otrzymania na piśmie oświadczenia ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia (art. 819 § 4 KC). Roszczenie poszkodowanego do ubezpieczyciela OC przedawnia się w terminie właściwym dla roszczenia wobec sprawcy (art. 819 § 3 KC).
Trzy lata – ale od kiedy
Przedawnienie oznacza, że po upływie terminu ubezpieczyciel może uchylić się od zapłaty, podnosząc zarzut przedawnienia (art. 117 § 2 KC). Roszczenie nie wygasa, ale sąd oddali pozew, jeśli ubezpieczyciel zarzut zgłosi. Terminów przedawnienia nie można skracać ani przedłużać umową (art. 119 KC) – postanowienie OWU, które by je zmieniało, nie wywoła skutku.
Bieg przedawnienia zaczyna się co do zasady od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 KC). Roszczenie o odszkodowanie z polisy staje się wymagalne z upływem terminu na wypłatę – 30 dni od zawiadomienia o szkodzie albo później, jeśli wyjaśnienie okoliczności wymagało więcej czasu (art. 817 KC, więcej o terminach wypłaty odszkodowania). Gdy firma zwleka ze zgłoszeniem, bieg może zostać policzony od dnia, w którym zgłoszenie było możliwe (art. 120 § 1 zd. 2 KC) – stosowanie tej reguły do roszczeń z umowy ubezpieczenia jest sporne.
Przerwanie biegu – zgłoszenie szkody i decyzja na piśmie
Art. 819 § 4 KC to przepis szczególnie korzystny dla ubezpieczonych. Samo zgłoszenie szkody przerywa bieg przedawnienia, a nowy trzyletni termin liczy się dopiero od otrzymania pisemnej decyzji. Dopóki ubezpieczyciel nie zajmie stanowiska na piśmie, nowy termin nie zaczyna biec.
Ogólne przyczyny przerwania z kodeksu działają niezależnie (art. 123 § 1 KC):
- każda czynność przed sądem lub sądem polubownym przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia – np. pozew albo wniosek o wszczęcie arbitrażu;
- uznanie roszczenia przez ubezpieczyciela – np. wypłata części odszkodowania z uznaniem odpowiedzialności.
Po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo (art. 124 § 1 KC), a przy postępowaniu sądowym – dopiero od jego zakończenia (art. 124 § 2 KC). Odrębnie kodeks przewiduje zawieszenie biegu przedawnienia na czas mediacji i na czas postępowania pojednawczego po wniosku o zawezwanie do próby ugodowej (art. 121 pkt 5–6 KC). Po zakończeniu tych postępowań termin biegnie dalej, a nie od nowa.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Oś czasu – przykład
Reguła końca roku kalendarzowego
Art. 118 KC stanowi, że koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin jest krótszy niż dwa lata. Przepis ten jest częścią ogólnej regulacji terminów, a art. 819 KC ustanawia termin szczególny. Czy reguła końca roku wydłuża także trzyletni termin z art. 819 § 1, bywa oceniane różnie – bezpieczniej liczyć termin od daty do daty i nie odkładać pozwu na grudzień.
Przedawnienie w ubezpieczeniu OC
W OC są dwa różne roszczenia, a każde ma inny termin:
| roszczenie | kto dochodzi | termin |
|---|---|---|
| poszkodowanego do ubezpieczyciela sprawcy (actio directa) | poszkodowany – np. klient firmy | jak dla roszczenia wobec sprawcy: przy czynie niedozwolonym zasadniczo 3 lata od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej, nie dłużej niż 10 lat od zdarzenia (art. 442¹ § 1 KC); przy niewykonaniu umowy – według terminów ogólnych (art. 819 § 3 KC) |
| ubezpieczonej firmy do jej ubezpieczyciela OC o pokrycie roszczenia | firma – sprawca szkody | 3 lata (art. 819 § 1 KC), z przerwaniem przez zgłoszenie |
Dlatego firma, wobec której klient zgłasza roszczenie, powinna od razu zawiadomić swojego ubezpieczyciela OC, nawet jeśli spór z klientem dopiero się zaczyna (klient zgłasza roszczenie – co robi firma z polisą OC).
Jak pilnować terminów w firmie
- Rejestr szkód z datą zgłoszenia, datą każdej pisemnej decyzji i datą jej doręczenia.
- Kopie decyzji i kopert lub potwierdzeń doręczenia elektronicznego – liczy się dzień otrzymania oświadczenia.
- Przypomnienie w kalendarzu co najmniej kilka miesięcy przed upływem trzech lat.
- Przy częściowej wypłacie – osobna data dla części spornej.
- Przy OC – termin roszczenia poszkodowanego i termin roszczenia firmy wobec ubezpieczyciela osobno.
Ubezpieczyciel przechowuje dokumenty szkody do upływu terminu przedawnienia roszczeń z umowy (art. 29 ust. 10 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej) – firma powinna przechowywać swoje co najmniej równie długo.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułWypowiedzenie przez ubezpieczyciela
Kiedy ubezpieczyciel może wypowiedzieć roczną polisę firmy?
ArtykułUpadłość ubezpieczyciela
Co dzieje się z polisą firmy, gdy ubezpieczyciel upada?
ArtykułOdmowa wypłaty
Co może zrobić firma po odmowie wypłaty odszkodowania?
ArtykułZaniżone odszkodowanie
Zaniżone odszkodowanie wynika zwykle z kilku pozycji kalkulacji, które firma może sprawdzić.
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy ubezpieczyciel może w OWU skrócić termin przedawnienia?
Nie. Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną (art. 119 KC). Od terminu przedawnienia trzeba jednak odróżnić termin na zgłoszenie szkody z OWU – jego naruszenie może prowadzić do zmniejszenia świadczenia na zasadach z art. 818 KC.
Od kiedy liczyć przedawnienie, jeśli ubezpieczyciel nie wydał decyzji?
Zgłoszenie szkody przerywa bieg przedawnienia, a nowy termin zaczyna się dopiero od otrzymania pisemnego oświadczenia o przyznaniu lub odmowie świadczenia (art. 819 § 4 KC). Brak decyzji nie uruchamia nowego terminu – ale nie zwalnia firmy z aktywnego dochodzenia wypłaty.
Czy częściowa wypłata odszkodowania przerywa przedawnienie?
Pisemne oświadczenie o przyznaniu świadczenia w części i odmowie w pozostałej części uruchamia nowy trzyletni termin co do reszty (art. 819 § 4 KC). Sama wypłata może też zostać uznana za uznanie roszczenia (art. 123 § 1 pkt 2 KC), ale zakres takiego uznania zależy od okoliczności.