Franszyza integralna, redukcyjna i udział własny
Franszyza i udział własny to część szkody, którą firma pokrywa sama. Mechanizmy brzmią podobnie, ale przy tej samej kwocie dają różne wypłaty – warto policzyć je na przykładach przed wyborem wariantu.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Franszyza integralna to próg: szkody poniżej niego ubezpieczyciel nie pokrywa wcale, a szkody wyższe – w całości. Franszyza redukcyjna i udział własny pomniejszają każde odszkodowanie o określoną kwotę lub procent; w polskiej praktyce franszyza redukcyjna to zwykle kwotowy udział własny. Franszyza czasowa, typowa w utracie zysku, wyłącza pierwsze dni lub godziny przestoju. Ich wysokość i sposób działania określają OWU i polisa.
Po co są franszyzy i udziały własne
Franszyzy i udziały własne przenoszą na firmę drobne szkody i część każdej większej. Ubezpieczyciel nie musi obsługiwać wielu małych zgłoszeń, a firma ma motywację do prewencji. W zamian ochrona kosztuje mniej: wyższy udział własny zwykle oznacza niższą składkę, a niższy udział własny lub jego brak – wyższą.
Wybór wysokości udziału własnego to decyzja o tym, ile ryzyka firma zatrzymuje, czyli jaką kwotę pokryje z bieżących środków – także przy kilku szkodach w roku. Wysoki udział własny to krok w stronę samoubezpieczenia (zob. ubezpieczenie a samoubezpieczenie), a decyzja o nim należy do szerszego zarządzania ryzykiem w firmie.
Terminologia nie jest jednolita. Kodeks cywilny określa tylko, że w ubezpieczeniu majątkowym ubezpieczyciel płaci odszkodowanie za szkodę (art. 805 § 2 pkt 1 KC) i że wypłata nie może być wyższa od szkody, o ile nie umówiono się inaczej (art. 824¹ § 1 KC). Franszyz i udziałów własnych nie definiuje, a różne OWU nazywają podobne mechanizmy różnie. Zawsze sprawdzaj definicję w OWU, a w polisie – kwotę, procent i to, do jakich ryzyk się odnosi.
Franszyza integralna – próg
Franszyza integralna działa jak próg wejścia. Jeśli szkoda nie przekracza ustalonej kwoty, ubezpieczyciel nic nie płaci. Jeśli przekracza – płaci całą szkodę, bez potrącenia.
Franszyza integralna eliminuje drobne szkody, ale przy większych nie obciąża firmy wcale. Spotyka się ją m.in. w ubezpieczeniach transportowych i w niektórych ubezpieczeniach mienia.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Franszyza redukcyjna i udział własny – potrącenie
Franszyza redukcyjna (udział własny kwotowy) jest odejmowana od każdego odszkodowania. Udział własny procentowy to określony procent szkody, często z kwotą minimalną, a czasem także maksymalną.
Polisa często ma różne udziały własne dla różnych ryzyk: inny dla pożaru, inny dla kradzieży, wyższy dla powodzi lub szkód elektrycznych. W OC udział własny bywa ustalany osobno dla szkód rzeczowych i dla czystych strat finansowych. Przy porównywaniu propozycji porównuj udziały dla tych ryzyk, które są dla firmy najważniejsze.
Franszyza czasowa w ubezpieczeniu utraty zysku
W ubezpieczeniu utraty zysku i w niektórych ubezpieczeniach maszyn udział własny wyraża się w czasie – np. pierwsze 3, 5 albo 7 dni przestoju. Firma sama ponosi stratę z tych dni, a ubezpieczyciel pokrywa okres dłuższy, do końca okresu odszkodowawczego.
Orientacyjną stratę z dnia przestoju można policzyć w kalkulatorze kosztu przestoju – pomaga to ocenić, ile kosztowałyby firmę dni objęte franszyzą.
Kolejność potrąceń i wiele szkód z jednej przyczyny
Udział własny nie działa w oderwaniu od innych mechanizmów. Przy szkodzie w mieniu odszkodowanie ustala się zwykle tak: wartość szkody, ewentualnie potrącenie zużycia, zastosowanie zasady proporcji przy niedoubezpieczeniu, odjęcie udziału własnego i ograniczenie do sumy lub podlimitu. Kolejność kroków wynika z OWU i ma znaczenie dla wyniku.
Tak działa zasada proporcji przy niedoubezpieczeniu. Udział własny czyta się też razem z limitami, bo limity i podlimity odpowiedzialności w polisie ograniczają wypłatę, a czy udział własny odejmuje się przed zastosowaniem limitu, czy od kwoty już ograniczonej, określają OWU.
Ważne jest też, ile razy udział własny się potrąca. Zwykle – raz na jedno zdarzenie. Gdy jedna burza uszkodzi dach hali, magazyn i kilka samochodów na placu, OWU lub klauzula decydują, czy to jedno zdarzenie z jednym udziałem własnym, czy kilka. W OC wiele szkód z tej samej przyczyny traktuje się często jako jedno zdarzenie – szkoda seryjna oznacza wtedy jeden udział własny, ale też jedną sumę gwarancyjną.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułLimity i podlimity
Czym jest podlimit w ubezpieczeniu firmy?
ArtykułKlauzule dodatkowe
Co zmieniają klauzule dodatkowe w ubezpieczeniu majątku firmy?
ArtykułWymagane zabezpieczenia
Wymagane zabezpieczenia w ubezpieczeniu firmy to m.in. zamki, alarm, gaśnice i przeglądy instalacji.
ArtykułJak czytać OWU
Jak czytać OWU, żeby wiedzieć, kiedy szkoda zostanie pokryta?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czym różni się franszyza redukcyjna od udziału własnego?
W polskiej praktyce franszyza redukcyjna to zwykle stała kwota odejmowana od każdego odszkodowania, czyli kwotowy udział własny. Pojęciem „udział własny” określa się też potrącenie procentowe. Decyduje definicja w OWU.
Kiedy wyższy udział własny obniża koszt ochrony?
Wyższy udział własny obniża składkę, ale firma pokrywa sama każdą szkodę do tej kwoty i część większych. Rachunek zależy od tego, ile takich potrąceń firma może ponieść w roku i o ile spada składka – zestawia się roczną różnicę w składce z możliwą sumą potrąceń.
Czy udział własny obowiązuje także w OC, gdy płacę poszkodowanemu?
Tak, jeśli przewiduje go umowa. Ubezpieczyciel może wypłacić poszkodowanemu całe odszkodowanie i żądać od firmy zwrotu kwoty udziału własnego albo wypłacić odszkodowanie pomniejszone o udział – sposób rozliczenia określa umowa.