Zaniżone odszkodowanie – jak je zweryfikować
Spór o wysokość odszkodowania zdarza się częściej niż spór o samą odpowiedzialność. Ubezpieczyciel uznaje szkodę, ale wypłaca mniej, niż firma wydała na odtworzenie mienia. Różnica zwykle kryje się w kilku pozycjach kalkulacji, które da się sprawdzić.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Zaniżone odszkodowanie to najczęściej skutek kilku pozycji kalkulacji: potrącenia zużycia, zasady proporcji, pominięcia VAT, zaniżonych stawek robocizny albo nieuwzględnienia kosztów dodatkowych. Firma może zażądać kalkulacji i akt szkody, przygotować własny kosztorys i złożyć reklamację z żądaniem dopłaty. Część bezsporną ubezpieczyciel wypłaca niezależnie od sporu o resztę (art. 817 § 2 Kodeksu cywilnego, KC).
Skąd bierze się różnica między szkodą a wypłatą
Odszkodowanie nie może przekroczyć ani szkody, ani sumy ubezpieczenia (art. 824 § 1 i art. 824¹ § 1 KC), ale może być od szkody znacznie niższe – i to nie zawsze oznacza błąd ubezpieczyciela. Część obniżek wynika wprost z umowy i ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU), które firma zaakceptowała. Dlatego weryfikację zaczyna się od pytania: czy kwota jest niższa, bo tak działa polisa, czy dlatego, że kalkulacja jest wadliwa.
| pozycja kalkulacji | kiedy obniżka wynika z umowy | kiedy warto ją kwestionować |
|---|---|---|
| zużycie techniczne | polisa w wartości rzeczywistej | polisa w wartości odtworzeniowej, a ubezpieczyciel mimo to potrąca zużycie |
| zasada proporcji | suma ubezpieczenia niższa niż wartość mienia, OWU przewidują proporcję | system pierwszego ryzyka, klauzula leeway, błędnie ustalona wartość mienia |
| udział własny i franszyza | potrącenie zgodne z polisą | podwójne potrącenie udziału przy jednym zdarzeniu |
| VAT | firma ma prawo do odliczenia VAT | firma nie odlicza VAT, a wypłata jest netto |
| stawki robocizny i ceny materiałów | - | stawki niższe niż realnie dostępne na lokalnym rynku, brak faktur |
| koszty dodatkowe | brak klauzuli lub wyczerpany podlimit | pominięte koszty ratowania, uprzątnięcia, ekspertyz objęte polisą |
| limit lub podlimit | szkoda przekracza limit | limit zastosowano do niewłaściwej kategorii mienia |
Kolejne potrącenia nakładają się na siebie w ustalonej kolejności (jak liczy się odszkodowanie), a osobną kwestią jest, czy firma dostaje odszkodowanie netto czy brutto.
Jak zweryfikować kalkulację ubezpieczyciela
- Zażądaj pełnej kalkulacji i akt szkody Ubezpieczyciel udostępnia dokumenty zgromadzone przy ustalaniu wysokości odszkodowania, na żądanie także w postaci elektronicznej (art. 29 ust. 6–7 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej). Bez kosztorysu nie da się wskazać, gdzie jest różnica.
- Ustal podstawę wyceny z polisy Wartość odtworzeniowa, rzeczywista, księgowa, rynkowa – każda daje inny wynik (wartość odtworzeniowa a rzeczywista).
- Sprawdź sumę i wartość mienia Jeśli ubezpieczyciel zastosował proporcję, zweryfikuj, jak ustalił wartość całego mienia w dniu szkody.
- Porównaj pozycję po pozycji Ilości, ceny jednostkowe, stawki roboczogodziny, zakres prac. Typowe są pominięte elementy – demontaż, utylizacja, transport, rusztowania.
- Przygotuj kosztorys własny Oferty wykonawców, faktury za naprawę, kosztorys sporządzony przez rzeczoznawcę firmy.
- Sprawdź koszty dodatkowe Koszty ratowania mienia ubezpieczyciel zwraca na zasadach z art. 826 § 4 KC (w granicach sumy ubezpieczenia, chyba że umowa przewiduje więcej), inne koszty (uprzątnięcie pozostałości, ekspertyzy) – zgodnie z klauzulami polisy.
Rzeczoznawca po stronie firmy kosztuje, ale przy dużej szkodzie jego opinia bywa jedynym sposobem, by spór o liczby prowadzić na równych warunkach. Koszt opinii zestawia się zwykle ze skalą szkody. Czym rzeczoznawca różni się od likwidatora, opisujemy w artykule o rzeczoznawcy i likwidatorze szkód.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Reklamacja i żądanie dopłaty
Po weryfikacji firma kieruje do ubezpieczyciela pismo z żądaniem dopłaty: wskazuje każdą sporną pozycję, kwotę i dowód (faktura, oferta, opinia). Ogólne „nie zgadzam się z wyceną” rzadko przynosi efekt. Pismo ma formę reklamacji do ubezpieczyciela, z terminami odpowiedzi określonymi w przepisach.
Gdy ubezpieczyciel uzna część roszczeń, wypłaca dopłatę. Gdy spór dotyczy dużych kwot albo interpretacji OWU, firmy rozważają mediację lub pozew – w sądzie wysokość szkody ustala zwykle biegły. Pytania o ugodę, jej koszt i opłacalność warto omówić z prawnikiem, a przy obsłudze szkody – z pośrednikiem, jeśli w umowie z nim przewidziano taką pomoc.
Pokwitowanie i ugoda – ostrożnie z podpisem
Ubezpieczyciel może zaproponować ugodę: wypłatę określonej kwoty w zamian za zamknięcie sprawy. Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa, by uchylić spór (art. 917 KC), a uchylenie się od jej skutków jest później mocno ograniczone (art. 918 KC).
Sama wypłata części odszkodowania nie oznacza, że firma zgodziła się z jej wysokością. Ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie na podstawie uznania roszczenia, ugody albo prawomocnego wyroku (art. 28 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej) – przyjęcie przelewu bez podpisywania ugody nie zamyka drogi do dalszych żądań.
Termin na dochodzenie dopłaty
Roszczenie o dopłatę przedawnia się w terminie z umowy ubezpieczenia – co do zasady 3 lata (art. 819 § 1 KC), liczone na nowo od dnia, w którym firma otrzymała na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia (art. 819 § 4 KC). Spór o kalkulację nie wstrzymuje tego terminu automatycznie (przedawnienie roszczeń z umowy ubezpieczenia).
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułReklamacja
Ile ubezpieczyciel ma czasu na odpowiedź na reklamację firmy i co oznacza jego milczenie?
ArtykułRzecznik Finansowy
Kiedy Rzecznik Finansowy pomoże firmie w sporze z ubezpieczycielem?
ArtykułSąd Polubowny przy KNF
Jak firma może rozwiązać spór z ubezpieczycielem przed Sądem Polubownym przy KNF?
ArtykułPozew przeciwko ubezpieczycielowi
Przed którym sądem firma może pozwać ubezpieczyciela i ile to kosztuje?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy ubezpieczyciel musi wypłacić część odszkodowania, gdy trwa spór o resztę?
Tak. Bezsporną część świadczenia ubezpieczyciel powinien spełnić w terminie 30 dni od zawiadomienia o szkodzie, nawet jeśli wyjaśnianie pozostałych okoliczności trwa dłużej (art. 817 § 2 KC).
Czy przyjęcie zaniżonego odszkodowania zamyka drogę do dopłaty?
Samo przyjęcie przelewu – nie. Drogę może zamknąć podpisana ugoda albo oświadczenie o zrzeczeniu się dalszych roszczeń. Dlatego treść dokumentów przesyłanych z wypłatą trzeba przeczytać przed podpisem.
Czy ubezpieczyciel może potrącić zużycie przy polisie w wartości odtworzeniowej?
Co do zasady polisa w wartości odtworzeniowej oznacza wypłatę bez potrącenia zużycia, ale wiele OWU przewiduje wyjątki – np. dla mienia o stopniu zużycia powyżej określonego progu. Decyduje brzmienie polisy i OWU.