Rzeczoznawca, likwidator, ekspert – kto ustala szkodę
Przy większej szkodzie w firmie pojawia się kilka osób, które oceniają to samo zdarzenie: likwidator, rzeczoznawca, ekspert od przyczyn pożaru, czasem biegły sądowy. Od tego, na czyje zlecenie każdy z nich pracuje, zależy waga jego opinii.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Likwidację prowadzi ubezpieczyciel – przez własnych likwidatorów albo zewnętrzne firmy likwidacyjne (loss adjusterów), którym może powierzyć ustalanie przyczyn i wysokości szkód. Firma może zlecić własnego rzeczoznawcę, który sprawdzi kalkulację i przygotuje kontrkosztorys – zwykle na własny koszt, chyba że OWU przewidują zwrot kosztów ekspertów. W sporze sądowym rozstrzygającą opinię wydaje biegły powołany przez sąd.
Kto jest kim przy szkodzie
| osoba | dla kogo pracuje | kto płaci | rola |
|---|---|---|---|
| likwidator ubezpieczyciela | ubezpieczyciel | ubezpieczyciel | prowadzi postępowanie, ogląda szkodę, przygotowuje kalkulację i propozycję decyzji |
| zewnętrzny likwidator (loss adjuster) | ubezpieczyciel, na podstawie umowy | ubezpieczyciel | przy dużych i złożonych szkodach ustala przyczyny i rozmiar szkody |
| rzeczoznawca, ekspert branżowy | ten, kto go zleca | zlecający (czasem zwrot z polisy w limicie) | ocenia przyczynę, zakres uszkodzeń, koszt naprawy, wartość mienia |
| broker | klient (firma) | zwykle w ramach wynagrodzenia z umowy | wspiera firmę w kompletowaniu dokumentów i negocjacjach, w granicach pełnomocnictwa |
| biegły sądowy | sąd | strony (zaliczka, koszty procesu) | wydaje opinię w sprawie wymagającej wiadomości specjalnych |
Likwidator ubezpieczyciela
Postępowanie likwidacyjne należy do ubezpieczyciela: to on ustala stan faktyczny, zasadność roszczeń i wysokość świadczenia, a potem wypłaca odszkodowanie na podstawie uznania roszczenia, ugody lub wyroku (art. 28 i 29 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej). Likwidator jest pracownikiem ubezpieczyciela albo działa na jego zlecenie. Jego kalkulacja to stanowisko jednej strony umowy – rzetelne, ale nie bezstronne w sensie sądowym.
Ubezpieczyciel może powierzyć w drodze outsourcingu ustalanie przyczyn i okoliczności zdarzeń oraz wysokości szkód innym podmiotom (art. 73 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 8–9 tej ustawy). Stąd obecność zewnętrznych firm likwidacyjnych, rzeczoznawców samochodowych czy ekspertów od pożarów, którzy przyjeżdżają „od ubezpieczyciela”.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Zewnętrzny likwidator – loss adjuster
Przy dużych szkodach majątkowych (pożar zakładu, zalanie centrum logistycznego, awaria linii produkcyjnej z przerwą w działalności) ubezpieczyciel często zleca sprawę wyspecjalizowanej firmie likwidacyjnej. Na rynku nazywa się ją niezależnym likwidatorem szkód albo loss adjusterem. „Niezależny” oznacza tu niezależność organizacyjną od ubezpieczyciela, a nie reprezentowanie firmy – zlecenie i wynagrodzenie pochodzą od ubezpieczyciela.
Loss adjuster koordynuje ekspertów, ustala przyczynę, przygotowuje raport i rekomenduje ubezpieczycielowi wysokość odszkodowania. Decyzję podejmuje ubezpieczyciel. Dla firmy to zwykle partner do rozmów o harmonogramie odbudowy, zaliczkach i sposobie rozliczenia – warto ustalić z nim zasady komunikacji na samym początku.
Rzeczoznawca po stronie firmy
Firma może zlecić własnego eksperta: rzeczoznawcę budowlanego, specjalistę od maszyn, biegłego rewidenta przy utracie zysku, kosztorysanta. Jego zadaniem jest sprawdzenie, czy kalkulacja ubezpieczyciela uwzględnia pełny zakres uszkodzeń i właściwe ceny.
Kiedy firmy zlecają własną ekspertyzę. Gdy szkoda jest duża, a różnica między kalkulacją ubezpieczyciela a ofertami wykonawców – wyraźna. Gdy spór dotyczy przyczyny szkody (która decyduje o zakresie ochrony). Gdy firma planuje reklamację lub pozew – opinia prywatna pomoże sformułować zarzuty, choć w sądzie nie zastępuje opinii biegłego.
Kto płaci. Co do zasady firma. Niektóre OWU przewidują zwrot kosztów ekspertów lub rzeczoznawców w określonym limicie – często pod warunkiem uzgodnienia ich powołania z ubezpieczycielem. Wyjątkowo, gdy ekspertyza była częścią ratowania mienia, jej koszt może podlegać zwrotowi na zasadach art. 826 § 4 KC.
Biegły w sądzie
Jeśli spór trafi do sądu, w sprawach wymagających wiadomości specjalnych sąd powołuje biegłego (art. 278 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Opinia biegłego jest dowodem w sprawie, a prywatne ekspertyzy stron są traktowane jako stanowisko strony. Dlatego już na etapie likwidacji warto dokumentować szkodę tak, by biegły mógł ją ocenić po miesiącach: zdjęcia, próbki, zachowane uszkodzone elementy, protokoły. Wniosek o biegłego trzeba zgłosić już w pozwie, bo pozew przeciwko ubezpieczycielowi w sprawie gospodarczej podlega rygorom dowodowym.
Obowiązki współpracy i prawa firmy
Firma powinna umożliwić oględziny, przekazać dokumenty i udzielić informacji – to ona wykazuje swoje roszczenie (art. 6 KC). W zamian ma prawo wglądu do dokumentów zgromadzonych w postępowaniu, w tym ekspertyz i kosztorysów (art. 29 ust. 6 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej), oraz do pisemnego uzasadnienia, gdy wypłata jest niższa niż żądana (art. 29 ust. 5). Te prawa obowiązują na każdym etapie likwidacji szkody.
- Ustal, kto prowadzi szkodę po stronie ubezpieczyciela i czy zlecono ją zewnętrznemu likwidatorowi.
- Bądź obecny na oględzinach albo wyznacz osobę, która zna mienie i zdarzenie; poproś o kopię protokołu.
- Przed zleceniem własnego eksperta sprawdź w OWU limit kosztów ekspertyz i warunek uzgodnienia.
- Poproś o dostęp do kalkulacji i ekspertyz ubezpieczyciela przed decyzją o kontrkosztorysie.
- Ustal z pośrednikiem zakres jego wsparcia przy szkodzie.
Asevra nie prowadzi likwidacji, nie wskazuje rzeczoznawców i nie ocenia kalkulacji w konkretnych sprawach. Wsparcie przy szkodzie zapewnia pośrednik obsługujący umowę albo wybrany przez firmę ekspert lub prawnik. Gdy kalkulacje się rozchodzą, kolejnym krokiem jest reklamacja, a zaniżone odszkodowanie można kwestionować także przed sądem.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułRoszczenie klienta
Co zrobić, gdy klient żąda odszkodowania od firmy?
ArtykułRegres ubezpieczyciela
Kiedy ubezpieczyciel po wypłacie żąda zwrotu od sprawcy szkody?
ArtykułRatowanie mienia
Co firma musi zrobić po pożarze lub zalaniu, by ratować mienie, i kiedy ubezpieczyciel zwraca koszty ratowania?
ArtykułZgłoszenie szkody
Jak zgłosić szkodę w firmie? Najpierw ludzie i ratowanie mienia, potem dokumentacja i zgłoszenie w terminie z umowy.
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy likwidator ubezpieczyciela jest bezstronny?
Prowadzi postępowanie w imieniu ubezpieczyciela i na jego koszt, więc reprezentuje stanowisko jednej strony umowy. Musi działać zgodnie z przepisami i OWU, a firma ma prawo wglądu do jego ustaleń i może je kwestionować w reklamacji.
Kto pokrywa koszt rzeczoznawcy zatrudnionego przez firmę?
Zwykle firma. Część OWU przewiduje zwrot kosztów ekspertów w limicie, często pod warunkiem wcześniejszego uzgodnienia z ubezpieczycielem. W razie sporu sądowego koszty prywatnej opinii mogą być dochodzone na zasadach ogólnych – to ocena dla prawnika.
Czy broker może prowadzić likwidację szkody za firmę?
Broker może wspierać firmę w likwidacji w granicach pełnomocnictwa: zgłaszać szkodę, kompletować dokumenty, prowadzić korespondencję i negocjować. Decyzję o wypłacie zawsze podejmuje ubezpieczyciel.