Wypowiedzenie umowy przez ubezpieczyciela – kiedy jest możliwe
Umowę ubezpieczenia zawartą na rok ubezpieczyciel może wypowiedzieć tylko w wąskim katalogu sytuacji. Częściej niż wypowiedzenie zdarza się brak propozycji odnowienia – i to ten scenariusz firmy powinny mieć w kalendarzu.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Umowę zawartą na czas określony ubezpieczyciel może wypowiedzieć tylko w przypadkach wskazanych w ustawie oraz z ważnych powodów określonych w umowie lub OWU (art. 812 § 5 KC). Ustawowe podstawy to przede wszystkim żądanie zmiany składki po istotnej zmianie prawdopodobieństwa wypadku (art. 816 KC) i brak zapłaty pierwszej składki, gdy ochrona zaczęła się przed zapłatą (art. 814 § 2 KC). Po wygaśnięciu umowy ubezpieczyciel nie ma natomiast obowiązku jej odnawiać.
Zasada: umowa na rok jest trudna do wypowiedzenia
Większość polis firmowych zawiera się na czas określony – zwykle rok. Dla ubezpieczyciela oznacza to ograniczenie:
„Ważne powody” muszą być więc wpisane w OWU albo w polisie – ubezpieczyciel nie może ich wymyślić po fakcie. Przy czytaniu OWU warto odszukać rozdział o rozwiązaniu umowy i sprawdzić, jakie zdarzenia tam wymieniono. Typowe przykłady z praktyki to wyłudzenie lub próba wyłudzenia odszkodowania, rażące naruszenie obowiązków dotyczących zabezpieczeń albo podanie nieprawdziwych informacji. Jeśli katalog jest szeroki lub nieostry („inne ważne przyczyny”), to temat do rozmowy z partnerem przed zawarciem umowy.
Ustawowe podstawy wypowiedzenia
| sytuacja | podstawa | jak to działa |
|---|---|---|
| istotna zmiana prawdopodobieństwa wypadku | art. 816 KC | każda strona może żądać zmiany składki od chwili, w której zaszła okoliczność; druga strona może w 14 dni wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym |
| brak zapłaty pierwszej składki lub raty, gdy ochrona działała przed zapłatą | art. 814 § 2 KC | ubezpieczyciel może wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym i żądać składki za okres ochrony; bez wypowiedzenia umowa wygasa z końcem okresu, za który przypadała składka |
| brak zapłaty kolejnej raty | art. 814 § 3 KC | to nie wypowiedzenie – odpowiedzialność ustaje tylko wtedy, gdy przewiduje to umowa lub OWU, a ubezpieczyciel wezwał do zapłaty z 7-dniowym terminem i uprzedzeniem o skutkach |
| umowa na czas nieokreślony | art. 365¹ KC i OWU | zobowiązanie bezterminowe można wypowiedzieć z zachowaniem terminów umownych lub ustawowych |
Zmiana ryzyka – najczęstsza podstawa ustawowa
Art. 816 KC działa w obie strony: gdy ryzyko istotnie wzrośnie, ubezpieczyciel może żądać wyższej składki, a gdy spadnie – firma może żądać obniżki. Prawo wypowiedzenia ma zawsze druga strona – ta, do której skierowano żądanie. Gdy ubezpieczyciel żąda podwyżki, wypowiedzieć umowę w 14 dni może firma. Gdy firma żąda obniżki składki, wypowiedzieć może ubezpieczyciel.
Obowiązek zgłaszania zmian dotyczy całego okresu umowy (zmiana ryzyka w trakcie umowy ubezpieczenia).
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Wypowiedzenie po szkodzie
Częste pytanie brzmi: czy ubezpieczyciel może wypowiedzieć polisę, bo firma miała szkodę? Sama szkoda nie jest ustawową podstawą wypowiedzenia umowy zawartej na czas określony. Może nią być tylko wtedy, gdy OWU wyraźnie wymieniają ją jako „ważny powód” – takie postanowienia zdarzają się zwłaszcza w umowach z automatycznym przedłużeniem albo zawartych na dłuższy okres. Bez takiej podstawy ubezpieczyciel zwykle reaguje dopiero przy odnowieniu: proponuje wyższą składkę, wyższy udział własny albo węższy zakres.
Wypowiedzenie a nieodnowienie
| Pozycja | wypowiedzenie | nieodnowienie |
|---|---|---|
| kiedy | w trakcie okresu ubezpieczenia | po upływie okresu, na który zawarto umowę |
| podstawa | ustawa albo ważny powód z OWU | swoboda zawierania umów – brak obowiązku przedłużenia polisy dobrowolnej |
| skutek dla składki | zwrot za niewykorzystany okres ochrony (art. 813 § 1 KC) | brak – umowa wygasa naturalnie |
| typowa przyczyna | zmiana ryzyka, brak zapłaty, ważny powód z OWU | wysoka szkodowość, zmiana polityki ubezpieczyciela wobec branży |
Wyjątek dotyczy części ubezpieczeń obowiązkowych: zakład, który oferuje dane ubezpieczenie obowiązkowe, nie może odmówić zawarcia takiej umowy (art. 5 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK). Obejmuje to m.in. OC posiadaczy pojazdów i obowiązkowe OC zawodowe wynikające z innych ustaw (art. 4 tej ustawy) – warunki, w tym składkę, ubezpieczyciel ustala jednak sam.
Zasady, na jakich umowę może rozwiązać sama firma, opisujemy w artykule o wypowiedzeniu i odstąpieniu od umowy ubezpieczenia.
Co zrobić po wypowiedzeniu albo braku odnowienia
- Sprawdź podstawę Czy wypowiedzenie wskazuje przepis lub ważny powód z OWU obowiązujących w umowie. Wypowiedzenie bez podstawy można zakwestionować na piśmie.
- Ustal datę końca ochrony Skutek natychmiastowy czy z terminem – od tej daty firma może nie mieć ochrony.
- Zapewnij ciągłość Zwłaszcza przy polisach wymaganych przez bank, leasingodawcę, wynajmującego lub zamawiającego – przerwa w ochronie bywa naruszeniem tamtych umów.
- Uważaj na OC w systemie claims made Przy zasadzie zgłoszenia roszczenia (art. 822 § 3 KC dopuszcza taki trigger) przerwa może oznaczać utratę ochrony dla roszczeń zgłoszonych po wygaśnięciu umowy. Sprawdź okres dodatkowy i datę retroaktywną w polisie OC.
- Rozlicz składkę Za niewykorzystany okres ochrony należy się zwrot składki (art. 813 § 1 KC).
Nową ochronę trzeba zwykle zorganizować w kilka tygodni. Uprawniony dystrybutor ubezpieczeń zapyta o opis działalności, historię szkód i wymagania z umów – pomoże w tym przygotowanie do rozmowy z pośrednikiem. Jeśli chcesz o tym porozmawiać, poproś o kontakt. Asevra przekazuje zapytanie. Analizę potrzeb, doradztwo, propozycję ubezpieczenia i zawarcie umowy prowadzi partner.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułUpadłość ubezpieczyciela
Co dzieje się z polisą firmy, gdy ubezpieczyciel upada?
ArtykułOdmowa wypłaty
Co może zrobić firma po odmowie wypłaty odszkodowania?
ArtykułZaniżone odszkodowanie
Zaniżone odszkodowanie wynika zwykle z kilku pozycji kalkulacji, które firma może sprawdzić.
ArtykułReklamacja
Ile ubezpieczyciel ma czasu na odpowiedź na reklamację firmy i co oznacza jego milczenie?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy ubezpieczyciel może wypowiedzieć roczną polisę firmy bez podania przyczyny?
Nie. Umowę na czas określony ubezpieczyciel może wypowiedzieć tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie albo z ważnych powodów określonych w umowie lub OWU (art. 812 § 5 KC). W praktyce wypowiedzenie wskazuje podstawę z ustawy lub OWU – jeśli jej brak, warto zażądać wyjaśnienia na piśmie.
Czy po wypowiedzeniu przez ubezpieczyciela firma odzyska część składki?
Tak. Gdy stosunek ubezpieczenia wygasa przed końcem okresu, na jaki zawarto umowę, ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony (art. 813 § 1 KC).
Czy ubezpieczyciel musi odnowić polisę po roku?
W ubezpieczeniach dobrowolnych – nie. Po upływie okresu umowa wygasa, a ubezpieczyciel może nie złożyć propozycji odnowienia albo zaproponować inne warunki. Dlatego odnowienie ubezpieczenia firmy dobrze jest zacząć przygotowywać z kilkutygodniowym wyprzedzeniem.