Zmiana okoliczności w trakcie umowy – co zgłaszać
Firma zmienia się szybciej niż polisa: nowa hala, inna produkcja, pusty magazyn, wyłączony alarm. Część takich zmian trzeba zgłosić ubezpieczycielowi – inaczej ochrona może nie zadziałać wtedy, gdy będzie potrzebna.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Jeżeli umowa zastrzega, że w czasie jej trwania należy zgłaszać zmiany okoliczności, o które ubezpieczyciel pytał przed jej zawarciem, firma musi je zgłaszać niezwłocznie po otrzymaniu o nich wiadomości (art. 815 § 2 Kodeksu cywilnego, KC). Niezgłoszona zmiana może wyłączyć odpowiedzialność za skutki tej okoliczności. Gdy zmiana istotnie wpływa na prawdopodobieństwo wypadku, każda strona może żądać zmiany składki (art. 816 KC).
Kiedy trzeba zgłaszać zmiany
Obowiązek z art. 815 § 2 KC ma dwa warunki. Po pierwsze, umowa (polisa lub ogólne warunki ubezpieczenia, OWU) musi przewidywać zgłaszanie zmian – w ubezpieczeniach firm prawie zawsze tak jest. Po drugie, chodzi o zmiany okoliczności, o które ubezpieczyciel pytał przed zawarciem umowy, czyli tych z wniosku i ankiety ryzyka.
W praktyce oznacza to, że ankieta wypełniona przed zawarciem umowy jest także listą rzeczy do pilnowania w trakcie roku. Jeśli ubezpieczyciel pytał o rodzaj działalności, zabezpieczenia, sposób składowania czy liczbę pojazdów – zmiana każdego z tych parametrów może wymagać zgłoszenia. Ten sam katalog pytań wyznacza obowiązek informacyjny z art. 815 KC przed zawarciem umowy.
„Niezwłocznie” nie oznacza konkretnej liczby dni – to tak szybko, jak to możliwe przy normalnym działaniu firmy. Niektóre OWU wskazują własny termin; wtedy obowiązuje termin z umowy.
Przykłady zmian, które firmy zwykle zgłaszają
- Nowa lub zmieniona działalność Uruchomienie lakierni, przetwarzania tworzyw, magazynu chemii, usług montażowych u klientów.
- Nowa lokalizacja Przeniesienie magazynu, wynajem dodatkowej hali, składowanie towaru u kontrahenta.
- Pustostan i przestój Budynek bez działalności przez dłuższy czas – wiele OWU wprowadza wtedy ograniczenia lub dodatkowe wymogi.
- Zmiana zabezpieczeń Wyłączenie lub awaria alarmu, rezygnacja z agencji ochrony, demontaż tryskaczy, zmiana dostawcy monitoringu.
- Wzrost wartości Wyraźnie wyższe zapasy sezonowe, nowa linia produkcyjna, nowe maszyny i flota.
- Remont i prace budowlane Prace pożarowo niebezpieczne, rusztowania, czasowe otwarcie dachu lub ścian.
- Zmiany w OC Nowe rynki eksportowe (zwłaszcza USA i Kanada), nowe produkty, praca na rzecz nowych branż klientów.
Nie każda z tych zmian musi być zgłoszona w każdej umowie. Rozstrzyga treść umowy i pytania z ankiety. W razie wątpliwości bezpieczniej zgłosić – nadmiarowa informacja może wpłynąć na składkę, brakująca – na odszkodowanie.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Zmiana składki i wypowiedzenie – art. 816 KC
Zgłoszenie zmiany nie jest formalnością. Gdy zgłoszona okoliczność istotnie zmienia prawdopodobieństwo wypadku, każda ze stron może żądać nowej składki, a druga – wypowiedzieć umowę.
Przepis działa w obie strony. Ubezpieczyciel może żądać wyższej składki po zgłoszeniu nowej, bardziej niebezpiecznej działalności. Firma może żądać obniżenia składki, gdy ryzyko spadło – na przykład po zainstalowaniu tryskaczy albo likwidacji magazynu materiałów łatwopalnych. Jeśli strona nie zgadza się na nową składkę, może w ciągu 14 dni wypowiedzieć umowę.
Odrębną sytuacją jest spadek wartości mienia – wtedy firma może żądać zmniejszenia sumy ubezpieczenia i składki (art. 824 § 2–3 KC). Gdy firma sprzedaje ubezpieczony przedmiot, prawa z umowy mogą przejść na nabywcę za zgodą ubezpieczyciela (chyba że umowa lub OWU stanowią inaczej), a jeśli nie przejdą – stosunek ubezpieczenia wygasa z chwilą przejścia przedmiotu (art. 823 KC).
Jak zgłaszać zmiany w praktyce
- Wyznacz w firmie osobę, która zna treść polis i jest informowana o inwestycjach, przeprowadzkach, nowych umowach i awariach zabezpieczeń.
- Zgłaszaj zmiany na piśmie lub e-mailem i zachowuj potwierdzenie wysłania; ustne zgłoszenie trudno udowodnić.
- Zgłoszenie złożone agentowi na piśmie lub innym trwałym nośniku uznaje się za złożone ubezpieczycielowi (art. 30 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej).
- Przy brokerze ustal, czy przekazuje zmiany ubezpieczycielowi i w jakim terminie.
- Poproś o aneks albo pisemne potwierdzenie, że zmiana została przyjęta bez zmiany warunków.
- Sprawdź, czy polisa ma klauzulę automatycznego pokrycia nowych lokalizacji i mienia – i w jakim terminie trzeba je zgłosić, by ochrona trwała.
Skutki zmian w trakcie roku łagodzą niektóre klauzule w ubezpieczeniu majątku, np. automatycznego pokrycia czy tolerancji niedoubezpieczenia. Zmiany warto też zebrać przed kolejnym rokiem, bo wpływają na odnowienie ubezpieczenia firmy.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułRażące niedbalstwo
Kiedy rażące niedbalstwo odbiera firmie odszkodowanie?
ArtykułKlauzula reprezentantów
Na czym polega klauzula reprezentantów w ubezpieczeniu firmy?
ArtykułSkładka i jej zapłata
Od kiedy działa ochrona, gdy firma nie zapłaciła składki?
ArtykułWypowiedzenie i odstąpienie
Wypowiedzenie umowy ubezpieczenia firmy zależy od ustawy i OWU, a na odstąpienie przedsiębiorca ma 7 dni od zawarcia.
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy muszę zgłaszać ubezpieczycielowi każdy nowy komputer czy maszynę?
Zwykle nie – zgłasza się zmiany okoliczności, o które pytano przed zawarciem umowy, i to zgodnie z umową. Drobne zakupy mieszczą się w sumie ubezpieczenia lub klauzuli automatycznego pokrycia. Duże inwestycje, które wyraźnie podnoszą wartość mienia, warto zgłosić, by uniknąć niedoubezpieczenia.
Czy ubezpieczyciel może podnieść składkę w trakcie roku?
Tak, jeżeli ujawniono okoliczność, która istotnie zmienia prawdopodobieństwo wypadku (art. 816 KC). Firma, która nie zgadza się na nową składkę, może w ciągu 14 dni od żądania wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym.
Co, jeśli firma dowiedziała się o zmianie dopiero po szkodzie?
Obowiązek biegnie od otrzymania wiadomości o zmianie. Jeśli firma nie mogła wiedzieć o zmianie przed szkodą, trudno mówić o naruszeniu art. 815 § 2 KC. Ocena zależy jednak od tego, kto w firmie wiedział i kiedy.