Regres ubezpieczyciela – kiedy ubezpieczyciel żąda zwrotu
Wypłata odszkodowania nie zawsze kończy sprawę. Ubezpieczyciel, który zapłacił za szkodę wyrządzoną przez kogoś innego, może żądać zwrotu od sprawcy – a sprawcą bywa kontrahent, najemca albo sama firma.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Jeśli nie umówiono się inaczej, z dniem zapłaty odszkodowania roszczenie firmy wobec osoby odpowiedzialnej za szkodę przechodzi na ubezpieczyciela do wysokości wypłaty (art. 828 § 1 KC). Ubezpieczyciel może więc żądać zwrotu od najemcy, podwykonawcy czy przewoźnika, który wyrządził szkodę. Nie przechodzą roszczenia wobec osób, z którymi ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, chyba że szkodę wyrządzono umyślnie (art. 828 § 2 KC).
Jak działa regres – art. 828 KC
Regres (subrogacja) to przejście roszczenia odszkodowawczego firmy na ubezpieczyciela. Firma otrzymuje odszkodowanie z polisy, a spór ze sprawcą prowadzi ubezpieczyciel. Prowadzenie postępowań regresowych to jedna z czynności ubezpieczeniowych (art. 4 ust. 8 pkt 5 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej).
Z przepisu wynikają trzy praktyczne zasady:
- Przejście następuje z mocy prawa – nie wymaga cesji ani zgody sprawcy. Ubezpieczyciel wchodzi w sytuację firmy: ma takie roszczenie, jakie miała firma, z tymi samymi zarzutami sprawcy (na przykład ograniczeniem odpowiedzialności w umowie).
- Do wysokości wypłaty – ubezpieczyciel nie odzyska więcej, niż zapłacił.
- Firma ma pierwszeństwo – gdy odszkodowanie nie pokryło całej szkody (udział własny, proporcja, limit), firma może dochodzić od sprawcy reszty i zostanie zaspokojona przed ubezpieczycielem.
Typowe sytuacje regresowe w firmach
- Najemca i wynajmujący Ubezpieczyciel właściciela budynku wypłaca odszkodowanie za pożar spowodowany przez najemcę i kieruje roszczenie do najemcy lub jego ubezpieczyciela OC. Dlatego umowy najmu często zawierają zrzeczenie się regresu albo wymóg OC najemcy.
- Podwykonawca Szkoda wyrządzona przy pracach instalacyjnych, budowlanych, serwisowych – regres trafia do wykonawcy i jego polisy OC.
- Przewoźnik i spedytor Ubezpieczyciel cargo wypłaca właścicielowi towaru i dochodzi zwrotu od przewoźnika, w granicach limitów odpowiedzialności przewoźnika (OC przewoźnika a cargo).
- Producent i dostawca Pożar wywołany wadliwym urządzeniem – regres wobec producenta lub dostawcy na zasadach ogólnych (czyn niedozwolony, umowa). Szczególna odpowiedzialność za produkt niebezpieczny obejmuje szkody w mieniu tylko wtedy, gdy rzecz zwykle służy do osobistego użytku i poszkodowany tak z niej korzystał (art. 449² KC).
- Sąsiad Zalanie z sąsiedniego lokalu lub pożar przeniesiony z sąsiedniej działki.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Obowiązki firmy wobec regresu
Firma nie może swoim działaniem pozbawić ubezpieczyciela roszczenia, które ma na niego przejść. OWU mogą nałożyć obowiązek zabezpieczenia możności dochodzenia roszczeń wobec sprawcy (art. 826 § 2 KC). W praktyce oznacza to:
- zachowanie dowodów: uszkodzonych elementów, zdjęć, korespondencji, danych sprawcy;
- niezrzekanie się roszczeń wobec sprawcy po szkodzie i niezawieranie z nim ugody bez uzgodnienia z ubezpieczycielem;
- przekazanie ubezpieczycielowi umów z kontrahentem (zwłaszcza postanowień o odpowiedzialności).
Zrzeczenie się regresu przed szkodą (w umowie najmu albo umowie z podwykonawcą) to odrębna sprawa. Na ubezpieczyciela przechodzi tylko roszczenie, które firma ma, więc zrzeczenie przed szkodą ogranicza to, co może na niego przejść. Dlatego OWU często wymagają zgłoszenia takiego zrzeczenia lub zgody ubezpieczyciela – warto je uzgodnić i wpisać do polisy.
Gdy regres trafia do firmy
Firma bywa też adresatem regresu – jako sprawca szkody u kontrahenta. Ubezpieczyciel poszkodowanego przysyła wtedy wezwanie do zapłaty kwoty, którą wypłacił swojemu klientowi. Takie wezwanie to w istocie roszczenie poszkodowanego, które przeszło na ubezpieczyciela – należy je potraktować jak każde roszczenie odszkodowawcze: zgłosić do własnego ubezpieczyciela OC, nie uznawać bez jego zgody i zebrać dowody. Kroki są takie same jak wtedy, gdy klient żąda odszkodowania od firmy.
Przy sprawdzaniu takiego wezwania liczą się te same zarzuty, które firma miałaby wobec poszkodowanego: brak winy, przyczynienie się poszkodowanego, umowne ograniczenie odpowiedzialności, przedawnienie, zawyżona wysokość szkody.
Regres w ubezpieczeniach OC i wobec pracowników
Art. 828 KC dotyczy przejścia roszczeń ubezpieczonego wobec osób trzecich. W ubezpieczeniach OC występuje też regres wobec samego sprawcy, objętego ochroną, gdy przewidują go przepisy lub umowa. W obowiązkowym OC posiadaczy pojazdów ubezpieczyciel może żądać od kierującego zwrotu wypłaconego odszkodowania m.in. wtedy, gdy wyrządził szkodę umyślnie, po użyciu alkoholu lub środków odurzających, nie miał uprawnień do kierowania albo zbiegł z miejsca zdarzenia (art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). Dla firm, które mają OC floty, oznacza to ryzyko roszczeń wobec kierowców.
Gdy szkodę w mieniu firmy wyrządził jej pracownik, ubezpieczyciel wstępuje w roszczenie firmy wobec pracownika – a to roszczenie ograniczają przepisy prawa pracy o odpowiedzialności materialnej pracowników. Szczegóły zależą od okoliczności i OWU, które często same wyłączają regres wobec pracowników, z wyjątkiem szkód wyrządzonych umyślnie.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułRatowanie mienia
Co firma musi zrobić po pożarze lub zalaniu, by ratować mienie, i kiedy ubezpieczyciel zwraca koszty ratowania?
ArtykułZgłoszenie szkody
Jak zgłosić szkodę w firmie? Najpierw ludzie i ratowanie mienia, potem dokumentacja i zgłoszenie w terminie z umowy.
ArtykułLikwidacja szkody
Jak przebiega likwidacja szkody w firmie?
ArtykułTerminy wypłaty
Termin wypłaty odszkodowania to 30 dni od zawiadomienia, a przy trudnej likwidacji 14 dni od wyjaśnienia okoliczności.
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy po wypłacie odszkodowania mogę jeszcze dochodzić czegoś od sprawcy?
Tak, w części, której odszkodowanie nie pokryło – na przykład udziału własnego, nadwyżki ponad limit czy utraconego zysku, który nie był ubezpieczony. W tej części masz pierwszeństwo przed ubezpieczycielem (art. 828 § 1 KC).
Czy ubezpieczyciel może żądać zwrotu od członka rodziny właściciela firmy?
Co do zasady nie, jeśli to osoba pozostająca z ubezpieczającym we wspólnym gospodarstwie domowym – chyba że wyrządziła szkodę umyślnie (art. 828 § 2 KC). Chodzi o gospodarstwo domowe ubezpieczającego, więc przepis działa, gdy polisę zawarła osoba fizyczna, np. prowadząca jednoosobową działalność. Gdy ubezpieczającym jest spółka z o.o. lub akcyjna, nie obejmuje rodziny wspólników.
Czy podpisanie ugody ze sprawcą może zaszkodzić wypłacie?
Może. Jeśli firma zrzeknie się roszczeń wobec sprawcy lub zawrze z nim ugodę bez zgody ubezpieczyciela, utrudnia regres – a OWU zwykle przewidują za to odmowę lub zmniejszenie odszkodowania. Ugodę ze sprawcą najpierw uzgodnij z ubezpieczycielem.