OC przewoźnika a ubezpieczenie cargo – różnice
Jeden ładunek może być objęty dwiema polisami jednocześnie. OC przewoźnika obejmuje odpowiedzialność przewoźnika za utracony lub uszkodzony towar. Cargo obejmuje szkody w towarze jego właściciela – niezależnie od tego, czy przewoźnik odpowiada za szkodę.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
OC przewoźnika (OCP) to ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej: płaci wtedy, gdy przewoźnik odpowiada za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki, i tylko do granic tej odpowiedzialności – w transporcie międzynarodowym zwykle do 8,33 SDR za kilogram wagi brutto (art. 23 CMR). Ubezpieczenie cargo to ubezpieczenie samego towaru: płaci właścicielowi za szkodę w ładunku w zakresie polisy, do sumy ubezpieczenia odpowiadającej wartości towaru. Po wypłacie ubezpieczyciel cargo może dochodzić zwrotu od przewoźnika.
Porównanie w tabeli
| Kryterium | OC przewoźnika (OCP) | Ubezpieczenie cargo |
|---|---|---|
| Kto zawiera umowę | Przewoźnik | Właściciel towaru: sprzedający lub kupujący, zależnie od warunków dostawy; czasem spedytor na rachunek klienta |
| Czyj interes jest chroniony | Majątek przewoźnika – przed roszczeniami | Wartość towaru – jego właściciela |
| Rodzaj ubezpieczenia | Ubezpieczenie OC (art. 822 KC); grupa 10 działu II | Ubezpieczenie przedmiotów w transporcie; grupa 7 działu II |
| Podstawa wypłaty | Odpowiedzialność przewoźnika z umowy przewozu (art. 17 CMR, art. 65 Prawa przewozowego) | Szkoda w towarze spowodowana ryzykiem objętym polisą |
| Gdy przewoźnik jest zwolniony z odpowiedzialności | Brak wypłaty – np. przy sile wyższej albo wadzie towaru | Wypłata możliwa, jeśli zdarzenie mieści się w zakresie polisy |
| Górna granica wypłaty | Granica odpowiedzialności przewoźnika (CMR: 8,33 SDR za kg brutto, art. 23 ust. 3) i suma gwarancyjna polisy | Suma ubezpieczenia, zwykle wartość towaru – czasem powiększona o koszty transportu |
| Zasięg | Przewozy wykonywane przez przewoźnika, na trasach i w krajach z polisy | Transport towaru, często od magazynu nadawcy do magazynu odbiorcy, także innymi środkami transportu |
| Typowe wyłączenia | Towary wysokiego ryzyka, kradzież z niestrzeżonego parkingu, przewóz przez nieuprawnionego podwykonawcę | Wady i właściwości towaru, nieodpowiednie opakowanie, opóźnienie, zależnie od wybranych klauzul |
| Po wypłacie | Roszczenie poszkodowanego zostaje zaspokojone | Ubezpieczyciel przejmuje roszczenie wobec sprawcy, np. przewoźnika (art. 828 § 1 KC) |
Odpowiedzialność a szkoda w towarze
OCP działa tylko wtedy, gdy przewoźnik odpowiada za szkodę. Przewoźnik odpowiada za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki od jej przyjęcia do wydania (art. 65 ust. 1 Prawa przewozowego, art. 17 ust. 1 CMR), ale przepisy przewidują zwolnienia – m.in. gdy szkoda wynikła z właściwości towaru, z przyczyn po stronie nadawcy lub odbiorcy albo z okoliczności, których przewoźnik nie mógł uniknąć. Wtedy przewoźnik nie odpowiada, a jego polisa OC nie płaci.
Ubezpieczenie cargo nie pyta o winę przewoźnika. Ważne jest, czy zdarzenie mieści się w zakresie polisy – przy szerokich klauzulach obejmuje ono większość nagłych szkód w transporcie, przy wąskich tylko ryzyka wymienione. Zakres ubezpieczenia cargo zależy więc głównie od wybranych klauzul i od tego, czy polisa dotyczy jednego transportu, czy jest obrotowa.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Limit odpowiedzialności przewoźnika
Nawet gdy przewoźnik odpowiada, odszkodowanie jest ograniczone. W transporcie międzynarodowym konwencja CMR ogranicza je do 8,33 jednostki rozrachunkowej SDR za kilogram brakującej wagi brutto (art. 23 ust. 3). W przewozie krajowym Prawo przewozowe wiąże wysokość odszkodowania z wartością przesyłki, ustaloną według ceny z rachunku, cennika albo wartości rzeczy tego samego rodzaju (art. 80). Przy towarach lekkich i drogich granica z CMR bywa znacznie niższa niż ich wartość.
Granica nie działa, gdy szkoda powstała z winy umyślnej przewoźnika albo niedbalstwa uznanego za równoważne (art. 29 CMR). Przewoźnicy i ich klienci często mylą też OC przewoźnika z ubezpieczeniem towaru.
Jak porównujemy
Tabela opiera się na konwencji CMR (art. 17, 23, 29), Prawie przewozowym (art. 65, 80), przepisach Kodeksu cywilnego o ubezpieczeniu OC i regresie (art. 822, 828) oraz na typowych konstrukcjach polis OCP i cargo. Kurs SDR w przykładzie to założenie – rzeczywiste przeliczenie następuje według kursu z dnia wskazanego w konwencji.
Tabela nie obejmuje kosztów obu ubezpieczeń, szczegółowych klauzul cargo ani reguł Incoterms, które rozstrzygają, która strona transakcji ma ubezpieczyć towar. Nie obejmuje też przewozów morskich, lotniczych i kolejowych, w których obowiązują inne konwencje i limity.
Kiedy firmy zwykle rozważają OCP, a kiedy cargo
OCP rozważają przewoźnicy drogowi jako część ubezpieczenia firmy transportowej, często dlatego, że wymagają go zleceniodawcy i giełdy transportowe, a w umowach określa się minimalną sumę gwarancyjną. Polisa obejmuje odpowiedzialność przewoźnika wobec klientów w granicach sumy gwarancyjnej i OWU, ale nie jest ubezpieczeniem towaru.
Cargo rozważają właściciele towarów – producenci, eksporterzy, importerzy, handel – szczególnie przy towarach drogich w stosunku do wagi, przy długich trasach i przesyłkach przekraczających granice odpowiedzialności przewoźnika. Często obie polisy działają równolegle: cargo wypłaca właścicielowi odszkodowanie, a potem jego ubezpieczyciel dochodzi zwrotu od przewoźnika, którego roszczenie pokrywa OCP (regres ubezpieczyciela). Zakres ochrony dla konkretnej działalności ustala uprawniony dystrybutor ubezpieczeń.
Czytaj dalej
Zobacz też
PorównanieOC przewoźnika a spedytora
Za co odpowiada spedytor, a za co przewoźnik, i czym różnią się ich polisy OC?
PorównanieD&O a OC firmy
Czym ubezpieczenie D&O różni się od OC działalności firmy?
PorównanieCyber a OC działalności
Czy OC działalności pokryje skutki cyberataku lub wycieku danych?
PorównanieZdrowotne a abonament
Czym grupowe ubezpieczenie zdrowotne różni się od abonamentu medycznego dla pracowników?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy OC przewoźnika płaci za opóźnienie w dostawie?
Może, jeżeli przewoźnik odpowiada za opóźnienie, a polisa obejmuje ten rodzaj roszczeń – przepisy przewidują osobne zasady i limity odszkodowania za opóźnienie. Wiele polis cargo wyłącza natomiast straty z samego opóźnienia, jeśli towar nie został uszkodzony.
Czy zleceniodawca może żądać od przewoźnika pełnej wartości towaru zamiast limitu CMR?
Co do zasady nie, chyba że strony zadeklarowały w liście przewozowym wartość towaru lub szczególny interes w dostawie za dopłatą albo przewoźnik działał umyślnie lub z niedbalstwem równoważnym. Wtedy odpowiedzialność rośnie, a to, czy OCP obejmuje takie podwyższenie, zależy od polisy.
Kto ubezpiecza towar w transakcji międzynarodowej?
Zależy od ustaleń stron, najczęściej wyrażonych regułami Incoterms. Przy części reguł obowiązek ubezpieczenia towaru ma sprzedający, przy pozostałych ryzyko i decyzja o ubezpieczeniu przechodzą na kupującego w określonym miejscu dostawy.