Zrzeczenie się regresu (waiver of subrogation)
Po wypłacie odszkodowania ubezpieczyciel może żądać zwrotu od sprawcy szkody – także od kontrahenta firmy. Zrzeczenie się regresu to umowne wyłączenie tej możliwości. Działa dobrze tylko wtedy, gdy umowa z kontrahentem i polisa mówią to samo.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Z dniem zapłaty odszkodowania roszczenie ubezpieczającego wobec osoby odpowiedzialnej za szkodę przechodzi na ubezpieczyciela, jeżeli nie umówiono się inaczej (art. 828 § 1 Kodeksu cywilnego, KC). Zrzeczenie się regresu (waiver of subrogation) to takie „umówienie się inaczej”: ubezpieczyciel nie będzie dochodził zwrotu od wskazanych osób, np. najemcy czy wykonawcy. Gdy firma zrzeka się roszczeń wobec kontrahenta tylko w umowie z nim, bez uwzględnienia tego w polisie, ubezpieczyciel może, zależnie od ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU), ograniczyć wypłatę.
Regres ubezpieczyciela w skrócie
Regres (subrogacja) zapobiega temu, by sprawca szkody uniknął odpowiedzialności tylko dlatego, że poszkodowany miał polisę. Jego istotę oddaje art. 828 KC – więcej o regresie ubezpieczyciela.
Zwróć uwagę na słowa „jeżeli nie umówiono się inaczej”. Przepis jest dyspozytywny – strony umowy ubezpieczenia mogą regres wyłączyć lub ograniczyć. Ustawowe wyłączenie dotyczy tylko osób we wspólnym gospodarstwie domowym, co w relacjach między firmami nie ma zastosowania.
Dwa poziomy zrzeczenia – umowa i polisa
| poziom | kto się zrzeka | skutek |
|---|---|---|
| polisa (klauzula w umowie ubezpieczenia) | ubezpieczyciel wobec wskazanych osób | ubezpieczyciel po wypłacie nie dochodzi zwrotu od tych osób – „umówiono się inaczej” w rozumieniu art. 828 § 1 KC |
| umowa z kontrahentem (najem, umowa wykonawcza, logistyczna) | firma wobec kontrahenta | firma zrzeka się roszczeń odszkodowawczych wobec kontrahenta; ubezpieczyciel nie ma czego przejąć |
Problem pojawia się, gdy istnieje tylko drugi poziom. Jeśli firma przed szkodą zrzekła się roszczeń wobec kontrahenta, to po szkodzie nie ma roszczenia, które mogłoby przejść na ubezpieczyciela. Wiele OWU przewiduje na taką sytuację sankcję: ubezpieczyciel może odmówić wypłaty albo ją zmniejszyć, a gdy już zapłacił – żądać zwrotu w części, w jakiej utracił możliwość regresu. Kodeks cywilny nie zawiera tej sankcji wprost. Pozwala jedynie, by umowa lub OWU nakładały na ubezpieczającego obowiązek zabezpieczenia – po zajściu wypadku – możności dochodzenia roszczeń wobec osób odpowiedzialnych za szkodę (art. 826 § 2 KC). Sama sankcja wynika więc z OWU, dlatego jej brzmienie trzeba sprawdzić w konkretnej polisie.
Druga strona medalu: zrzeczenie się roszczeń w umowie z kontrahentem to zwolnienie go z odpowiedzialności. Strony mogą ograniczyć odpowiedzialność kontraktową w granicach swobody umów (art. 353¹ KC), ale nie można z góry wyłączyć odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną umyślnie (art. 473 § 2 KC). Zapis „zrzeka się wszelkich roszczeń” bez wyjątku dla umyślności może być w tej części nieskuteczny.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Gdzie zrzeczenie się regresu pojawia się najczęściej
- Najem powierzchni Wzajemne zrzeczenia: ubezpieczyciel wynajmującego nie dochodzi zwrotu od najemcy za szkody w budynku, a ubezpieczyciel najemcy – od wynajmującego za szkody w mieniu najemcy. To częsty element tego, jak strony regulują ubezpieczenie w umowie najmu.
- Budownictwo Inwestor i wykonawcy objęci jedną polisą budowy i montażu (CAR/EAR) – zrzeczenie regresu wobec wszystkich uczestników budowy, by spory o winę nie blokowały odbudowy.
- Logistyka i magazynowanie Właściciel towaru zrzeka się roszczeń wobec operatora magazynu ponad określony limit, licząc na własną polisę cargo lub mienia.
- Grupy kapitałowe Zrzeczenie wobec spółek powiązanych, by ubezpieczyciel jednej spółki nie dochodził roszczeń od drugiej.
Jak zabezpieczyć się przed konfliktem umowy z polisą
- Przed podpisaniem umowy z kontrahentem sprawdź, czy zawiera zrzeczenie się roszczeń lub regresu – często jest ukryte w rozdziale o ubezpieczeniach albo o odpowiedzialności.
- Ustal, kogo zrzeczenie dotyczy: tylko kontrahenta, czy także jego pracowników, podwykonawców, spółki powiązane.
- Sprawdź, czy zrzeczenie jest wzajemne i czy wyłącza winę umyślną (a często także rażące niedbalstwo).
- Sprawdź w OWU swojej polisy postanowienia o zrzeczeniu się roszczeń bez zgody ubezpieczyciela i ich skutki.
- Poproś ubezpieczyciela (przez pośrednika) o klauzulę zrzeczenia się regresu wobec wskazanych podmiotów albo pisemną zgodę na zrzeczenie z umowy.
- Jeśli kontrahent wymaga, by to Twój ubezpieczyciel zrzekł się regresu wobec niego – uzgodnij to przed podpisem, bo nie każdy ubezpieczyciel się zgodzi.
- Zachowaj potwierdzenie klauzuli lub zgody razem z umową – przy szkodzie będzie potrzebne od razu.
Uzgodnienie klauzuli z ubezpieczycielem to zadanie pośrednika obsługującego polisę firmy. Jeśli takiego pośrednika nie masz, pomoże przygotowanie do rozmowy z brokerem ubezpieczeniowym.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułLimit gwarancyjny
Jak działa limit gwarancyjny u gwaranta?
ArtykułGwarancja krok po kroku
Jak uzyskać gwarancję ubezpieczeniową dla kontraktu?
ArtykułWymagania w umowach
Klauzula ubezpieczeniowa w umowie B2B określa, jaką polisę firma musi utrzymywać.
ArtykułUbezpieczenie w umowie najmu
Ubezpieczenie w umowie najmu określa, kto ubezpiecza budynek, a kto nakłady i ruchomości najemcy.
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy firma może zrzec się regresu w umowie bez zgody swojego ubezpieczyciela?
Może – to jej roszczenie, a umowa z kontrahentem będzie ważna. Ryzyko leży gdzie indziej: jeśli OWU przewidują sankcję za zrzeczenie się roszczeń bez zgody ubezpieczyciela, firma może dostać niższe odszkodowanie albo żadne. Dlatego zrzeczenie warto uzgodnić z ubezpieczycielem przed podpisaniem umowy.
Czy zrzeczenie się regresu działa przy szkodzie wyrządzonej umyślnie?
Zwykle nie. Kodeks nie pozwala z góry zwolnić dłużnika z odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną umyślnie (art. 473 § 2 KC), a klauzule w polisach z reguły wyłączają ze zrzeczenia winę umyślną, często także rażące niedbalstwo.
Czym różni się zrzeczenie się regresu od wpisania kontrahenta jako ubezpieczonego dodatkowego?
Zrzeczenie blokuje tylko dochodzenie zwrotu od kontrahenta po wypłacie. Ubezpieczony dodatkowy zyskuje własną ochronę z polisy na wypadek roszczeń wobec niego (ubezpieczony dodatkowy w polisie OC).