Grupowe ubezpieczenia pracowników a PIT i składki ZUS
Gdy pracodawca opłaca pracownikom grupowe ubezpieczenie, rozlicza nie tylko własny koszt, ale też przychód pracownika – z zaliczką na PIT i składkami ZUS. Zasady ogólne są wspólne, ale rozliczenie konkretnego programu ustala się z księgowym.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Składka na grupowe ubezpieczenie opłacona przez pracodawcę za pracownika jest co do zasady jego przychodem ze stosunku pracy – jako świadczenie ponoszone za pracownika albo nieodpłatne świadczenie (art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, PIT). Podstawą składek emerytalnych i rentowych jest przychód w rozumieniu PIT, a rozporządzenie o podstawie wymiaru nie zawiera ogólnego wyłączenia takich składek – wyjątkiem są m.in. świadczenia finansowane z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Rozliczenie konkretnego programu ustal z księgowym.
Składka jako przychód pracownika
Za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość świadczeń w naturze, bez względu na źródło finansowania, w tym świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika i wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń (art. 12 ust. 1 ustawy o PIT). Gdy pracodawca opłaca składkę za ubezpieczenie, z którego świadczenie przysługuje pracownikowi lub wskazanym przez niego osobom, pracownik otrzymuje korzyść – ochronę, za którą sam nie płaci.
W grupowym ubezpieczeniu na życie pracownik przystępuje do umowy dobrowolnie, deklaracją przystąpienia, i wskazuje uposażonych. Korzyść da się więc przypisać konkretnej osobie i wycenić – według ceny zakupu, czyli składki przypadającej na pracownika (art. 11 ust. 2a pkt 2). Jeśli pracownik część składki finansuje sam, przychodem jest tylko część opłacona przez pracodawcę (art. 11 ust. 2b).
Inaczej bywa, gdy uprawnionym do świadczenia jest wyłącznie pracodawca – np. w ubezpieczeniu osoby kluczowej. Wtedy w praktyce przyjmuje się, że po stronie pracownika nie powstaje przychód, bo to nie on korzysta z ochrony. Kwalifikacja zależy jednak od konstrukcji umowy.
Składki ZUS
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów o PIT (§ 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek). Rozporządzenie wymienia przychody wyłączone z podstawy (§ 2 ust. 1) – nie ma wśród nich ogólnego wyłączenia składek na ubezpieczenia na życie, następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) czy zdrowotne opłacanych przez pracodawcę.
Jeśli więc składka jest przychodem pracownika w PIT i nie jest finansowana z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, co do zasady wchodzi do podstawy składek ZUS. Finansowanie z funduszu socjalnego wymaga z kolei spełnienia zasad tego funduszu, w tym kryteriów socjalnych – to temat do omówienia z księgowym i działem kadr.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Koszt pracodawcy
Składka opłacona przez pracodawcę za pracowników jest kosztem tylko w zakresie przewidzianym w ustawach podatkowych (art. 23 ust. 1 pkt 57 ustawy o PIT, art. 16 ust. 1 pkt 59 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, CIT). Kosztem nie są składki z umów ubezpieczenia na rzecz pracowników, z wyjątkiem umów, które spełniają łącznie trzy warunki:
- dotyczą ryzyka z grup 1, 3 i 5 działu I oraz grup 1 i 2 działu II załącznika do ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej;
- uprawnionym nie jest pracodawca;
- umowa przez 5 lat od końca roku zawarcia lub odnowienia wyklucza wypłatę wartości odstąpienia, zastaw na prawach z umowy i wypłatę za dożycie.
| rodzaj ubezpieczenia | grupa (załącznik do ustawy o działalności ubezpieczeniowej) | składka pracodawcy w kosztach |
|---|---|---|
| grupowe na życie (umowa podstawowa) | dział I, grupa 1 | tak, przy spełnieniu warunków ustawy |
| umowy dodatkowe na życie (wypadek, choroba) | dział I, grupa 5 | tak, przy spełnieniu warunków ustawy |
| grupowe NNW | dział II, grupa 1 | tak, przy spełnieniu warunków ustawy |
| grupowe ubezpieczenie zdrowotne | dział II, grupa 2 | tak, przy spełnieniu warunków ustawy |
Warunki dotyczą m.in. konstrukcji umowy – ubezpieczenia o charakterze oszczędnościowym z wartością wykupu ich nie spełniają. Przy programach takich jak grupowe ubezpieczenie na życie czy grupowe ubezpieczenie zdrowotne sprawdza się więc konstrukcję konkretnej umowy. Ogólne zasady rozstrzygają, kiedy składka ubezpieczeniowa jest kosztem firmy.
Ubezpieczenie zdrowotne a abonament medyczny
Grupowe ubezpieczenie zdrowotne to umowa ubezpieczenia, a abonament medyczny – umowa o świadczenie usług z placówką medyczną. Różnią się nadzorem, procedurą reklamacji i zasadami finansowania (porównanie: ubezpieczenie zdrowotne czy abonament medyczny dla pracowników).
Dla pracownika w obu przypadkach wartość świadczenia opłacanego przez pracodawcę jest co do zasady przychodem ze stosunku pracy. Odrębnie traktuje się badania z zakresu medycyny pracy, które pracodawca musi zapewnić z mocy przepisów. Po stronie pracodawcy różnica dotyczy kosztów: przepis art. 23 ust. 1 pkt 57 ustawy o PIT i art. 16 ust. 1 pkt 59 ustawy o CIT dotyczy składek ubezpieczeniowych, a nie opłat za abonament – te ocenia się według zasad ogólnych.
Zleceniobiorcy i członkowie zarządu
Do ubezpieczeń grupowych przystępują czasem zleceniobiorcy, członkowie zarządu powołani uchwałą czy współpracownicy na umowach B2B. Ich przychód kwalifikuje się do innych źródeł niż stosunek pracy, a zasady poboru zaliczki, obowiązku płatnika i składek ZUS są inne niż przy pracownikach. Przy programach obejmujących różne grupy osób rozliczenie warto rozpisać z księgowym dla każdej grupy osobno.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułProwizja za gwarancję
Jak rozliczyć prowizję za gwarancję ubezpieczeniową w kosztach firmy?
ArtykułSkładka w kosztach
Czy składka ubezpieczeniowa jest kosztem firmy?
ArtykułSamochód osobowy w kosztach
Ile składki AC samochodu osobowego firma zaliczy do kosztów?
ArtykułKsięgowanie składek
Jak księgować polisę ubezpieczeniową w firmie?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy pracownik płaci podatek od składki na grupowe ubezpieczenie, nawet jeśli nie dostanie świadczenia?
Tak, przychodem jest wartość ochrony w okresie ubezpieczenia, czyli składka opłacona przez pracodawcę – niezależnie od tego, czy w tym okresie wydarzy się zdarzenie objęte ubezpieczeniem. Zaliczkę pobiera pracodawca jako płatnik.
Czy świadczenie z grupowego ubezpieczenia na życie jest opodatkowane?
Kwoty otrzymane z tytułu ubezpieczeń osobowych są co do zasady zwolnione z PIT (art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT), z wyjątkami m.in. dla dochodów z ubezpieczeń z elementem kapitałowym. Przy produktach inwestycyjnych zasady są inne – sprawdź je przed przystąpieniem.
Czy pracodawca może ubezpieczyć tylko część pracowników?
Tak, jeśli pozwalają na to ogólne warunki ubezpieczenia (OWU) programu – często wymagają one minimalnej liczby lub odsetka uczestników. Kryteria objęcia ochroną warto oprzeć na obiektywnych zasadach, np. stażu lub rodzaju umowy, i skonsultować z działem kadr. Skutki podatkowe dotyczą wtedy tylko osób objętych ubezpieczeniem.