Odszkodowanie w firmie a podatek dochodowy
Odszkodowanie za szkodę w majątku firmy jest co do zasady przychodem podatkowym. Ustawy przewidują jednak zwolnienie, gdy pieniądze zostaną wydane na remont lub odtworzenie środka trwałego, a po stronie kosztów część strat i kar nie obniża podatku.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
W PIT przychodem z działalności są otrzymane odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z działalnością (art. 14 ust. 2 pkt 12 ustawy o PIT); ogólne zwolnienie kwot z ubezpieczeń majątkowych takich odszkodowań nie obejmuje (art. 21 ust. 1 pkt 4 lit. a). W PIT i CIT zwolnione jest jednak odszkodowanie za szkodę w środku trwałym (z wyjątkiem samochodu osobowego) w części wydanej w tym lub następnym roku na remont albo zakup środka tego samego rodzaju. To informacja ogólna; rozliczenie konkretnej szkody ustal z doradcą podatkowym.
Odszkodowanie jako przychód
Ustawa o PIT wprost zalicza do przychodów z działalności otrzymane odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z działalnością gospodarczą (art. 14 ust. 2 pkt 12). Zwolnienie dla kwot otrzymanych z tytułu ubezpieczeń majątkowych i osobowych (art. 21 ust. 1 pkt 4) ma wyjątek właśnie dla takich odszkodowań – nie stosuje się go do mienia firmy.
Ustawa o CIT nie wymienia odszkodowań w przykładowym katalogu przychodów (art. 12 ust. 1), ale katalog jest otwarty, a odszkodowanie za mienie spółki jest co do zasady jej przychodem. Ustawa o CIT zawiera natomiast to samo zwolnienie dla środków trwałych co ustawa o PIT.
W księgach rachunkowych odszkodowania ujmuje się w pozostałych przychodach operacyjnych (art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. g ustawy o rachunkowości). Odszkodowanie nie podlega VAT (odszkodowanie netto i brutto).
Zwolnienie dla odszkodowań za środki trwałe
Warunki w skrócie:
- szkoda dotyczy środka trwałego – nie towarów, materiałów ani wyposażenia poza ewidencją;
- nie jest to samochód osobowy;
- pieniądze zostaną wydane w tym samym lub następnym roku na remont tego środka albo zakup lub wytworzenie środka tego samego rodzaju według KŚT;
- zwolniona jest tylko wydana część – nadwyżka jest przychodem.
Zwolnienie ma drugą stronę: wydatki sfinansowane bezpośrednio ze zwolnionego odszkodowania nie są kosztem (art. 23 ust. 1 pkt 56 ustawy o PIT), a w CIT nie amortyzuje się podatkowo tej części wartości nowego środka, którą pokryto ze zwolnionego dochodu (art. 17 ust. 1 pkt 54a w związku z art. 16 ust. 1 pkt 48). Zwolnienie nie daje więc podwójnej korzyści, ale porządkuje rozliczenie w czasie.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Strata i naprawa po stronie kosztów
Szkoda to nie tylko wypłata, ale też koszty i straty. Najważniejsze przepisy:
| sytuacja | zasada | przepis |
|---|---|---|
| zniszczony środek trwały | strata w części pokrytej odpisami amortyzacyjnymi nie jest kosztem; kosztem może być część niezamortyzowana | art. 23 ust. 1 pkt 5 PIT, art. 16 ust. 1 pkt 5 CIT |
| samochód bez dobrowolnego ubezpieczenia (AC) | strata i koszt remontu powypadkowego nie są kosztem | art. 23 ust. 1 pkt 48 PIT, art. 16 ust. 1 pkt 50 CIT |
| naprawa mienia, gdy odszkodowanie jest przychodem | koszty naprawy są co do zasady kosztem | zasada ogólna |
| kary umowne i odszkodowania z tytułu wad towarów, robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad lub w usunięciu wad | nie są kosztem; inne kary (np. za opóźnienie w wykonaniu umowy) – ocena indywidualna | art. 23 ust. 1 pkt 19 PIT, art. 16 ust. 1 pkt 22 CIT |
| udział własny w szkodzie z OC zapłacony poszkodowanemu | zależy od tytułu wypłaty i związku z działalnością | ocena indywidualna |
Przy stratach w majątku organy badają zwykle, czy strata nie wynikła z zawinionego działania podatnika, a firma powinna ją udokumentować – np. protokołem szkody, dokumentacją likwidacji, ekspertyzą. Ta sama dokumentacja przydaje się przy zgłoszeniu szkody ubezpieczycielowi.
Odszkodowanie z polisy OC firmy
Gdy firma wyrządzi szkodę klientowi, a ubezpieczyciel z polisy OC wypłaca odszkodowanie poszkodowanemu, pieniądze nie trafiają do firmy – nie ma więc po jej stronie przychodu z odszkodowania. Firma ponosi natomiast udział własny i ewentualne koszty, których polisa nie pokryła. Ich kwalifikacja zależy od tytułu: kary umowne i odszkodowania z tytułu wad oraz zwłoki w ich usunięciu nie są kosztem (art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT, art. 23 ust. 1 pkt 19 ustawy o PIT). Kwalifikację innych kar, np. za opóźnienie w wykonaniu prac, ustala się indywidualnie z doradcą podatkowym. O zakresie polisy, z której płaci się poszkodowanemu, piszemy w opisie OC działalności gospodarczej.
Moment rozpoznania przychodu
Przepis PIT mówi o odszkodowaniach otrzymanych, dlatego w PIT przychód rozpoznaje się co do zasady w chwili otrzymania pieniędzy. W CIT i przy ugodach z ubezpieczycielem, wypłatach zaliczkowych czy sporach sądowych moment przychodu bywa sporny. Przy dużych szkodach dobrze jest ustalić go z doradcą jeszcze przed końcem roku podatkowego – także z uwagi na termin wydatkowania pieniędzy na odtworzenie środka trwałego.
Sama kwota wypłaty wynika z zasad, według których ustalana jest wysokość odszkodowania.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułVAT a ubezpieczenia
Czy składka ubezpieczeniowa zawiera VAT?
ArtykułUbezpieczenia pracowników a PIT
Składka na grupowe ubezpieczenie na życie opłacana przez pracodawcę jest zwykle przychodem pracownika.
ArtykułProwizja za gwarancję
Jak rozliczyć prowizję za gwarancję ubezpieczeniową w kosztach firmy?
ArtykułSkładka w kosztach
Czy składka ubezpieczeniowa jest kosztem firmy?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy odszkodowanie za skradziony samochód osobowy firmy jest zwolnione z podatku?
Nie na podstawie zwolnienia dla środków trwałych – ustawy o PIT i CIT wyłączają z niego samochody osobowe. Odszkodowanie jest przychodem, a po stronie kosztów liczy się niezamortyzowana wartość auta, w granicach przepisów o samochodach osobowych.
Czy odszkodowanie za zniszczone towary handlowe jest przychodem?
Tak, w PIT wprost – to odszkodowanie za składniki majątku związane z działalnością. Zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 29b dotyczy tylko środków trwałych, a towary nimi nie są. Wartość zniszczonych towarów może być kosztem, jeśli firma udokumentuje szkodę.
Czy trzeba wydać całe odszkodowanie, żeby skorzystać ze zwolnienia?
Nie, ale zwolniona jest tylko część wydana w tym samym lub następnym roku na remont albo zakup środka tego samego rodzaju. Niewydana nadwyżka jest przychodem podatkowym.