Klauzula reprezentantów – kogo dotyczy rażące niedbalstwo w firmie
W firmie z kilkudziesięcioma pracownikami ktoś zawsze może popełnić poważny błąd. Klauzula reprezentantów rozstrzyga, czy taki błąd odbiera firmie odszkodowanie, czy liczy się dopiero wtedy, gdy popełni go zarząd.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Klauzula reprezentantów to postanowienie umowy, według którego ubezpieczyciel odmawia lub ogranicza wypłatę z powodu winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa tylko wtedy, gdy dopuścili się ich reprezentanci firmy – zwykle zarząd, prokurenci, wspólnicy. Błąd zwykłego pracownika, nawet rażący, nie odbiera wtedy ochrony. Definicja reprezentanta i zakres klauzuli wynikają z OWU, a nie z przepisów.
Problem, który rozwiązuje klauzula
Art. 827 § 1 Kodeksu cywilnego (KC) wyłącza odszkodowanie, gdy szkodę wyrządził umyślnie ubezpieczający. Przy rażącym niedbalstwie odszkodowanie się nie należy, chyba że umowa lub OWU stanowią inaczej albo wypłata odpowiada względom słuszności (zob. rażące niedbalstwo a odszkodowanie).
W jednoosobowej firmie wiadomo, kto jest ubezpieczającym. W spółce z kilkudziesięcioma pracownikami pytanie brzmi: czyje zachowanie jest „zachowaniem ubezpieczającego”? Osoba prawna działa przez swoje organy (art. 38 KC), ale OWU bez klauzuli bywają napisane tak, że winę każdego pracownika można przypisać firmie. Wtedy jedna poważna nieostrożność magazyniera może zablokować wypłatę za spalony magazyn.
Klauzula reprezentantów zamyka ten problem: wskazuje zamknięty krąg osób, których umyślność lub rażące niedbalstwo obciąża firmę. Za błędy pozostałych osób, nawet rażące, ubezpieczyciel odpowiada.
Jak działa klauzula – przykład
Przykład pokazuje też granicę: klauzula nie usuwa sankcji za rażące niedbalstwo, tylko przenosi je na poziom osób zarządzających. Dlatego w firmie ważne są procedury, które zarząd zatwierdza i egzekwuje – instrukcja prac pożarowo niebezpiecznych, harmonogram przeglądów, zasady uzbrajania alarmu.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Kto bywa reprezentantem
Definicja reprezentanta to najważniejszy element klauzuli. W OWU spotyka się zwykle takie kręgi osób:
| forma działalności | typowi reprezentanci w OWU |
|---|---|
| jednoosobowa działalność gospodarcza | przedsiębiorca, czasem także jego pełnomocnicy i prokurenci |
| spółka z o.o., spółka akcyjna | członkowie zarządu, prokurenci |
| spółka jawna | wspólnicy, prokurenci |
| spółka partnerska | partnerzy lub zarząd, prokurenci |
| spółka komandytowa | komplementariusze, prokurenci |
| spółdzielnia, fundacja, stowarzyszenie | członkowie zarządu |
Niektóre OWU dopisują do listy pełnomocników „do zarządzania przedsiębiorstwem lub jego wyodrębnioną częścią” albo kierowników oddziałów. Im szerszy krąg, tym węższa ochrona. Z kolei bardzo wąska definicja (tylko zarząd) daje firmie najszerszy zakres – ale nie każde ryzyko i nie każdy ubezpieczyciel taką akceptuje.
Niejednoznaczne postanowienia umowy i OWU interpretuje się na korzyść ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uprawnionego (art. 15 ust. 5 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej). Lepiej jednak nie liczyć na spór o wykładnię i ustalić definicję przed zawarciem umowy.
Czego klauzula nie zmienia
- Umyślności reprezentantów. Szkoda wyrządzona umyślnie przez zarząd zawsze odbiera ochronę – tego nie zmieni żadna klauzula, bo wyłączenie wynika z art. 827 § 1 KC, a sprzeczne z nim postanowienia byłyby nieważne (art. 807 § 1 KC).
- Innych wyłączeń z OWU. Klauzula dotyczy winy, nie zakresu. Jeśli szkoda jest wyłączona z innego powodu (na przykład z powodu braku wymaganego zabezpieczenia albo definicji kradzieży z włamaniem), klauzula nie pomoże.
- Obowiązków po szkodzie. Ratowanie mienia, zgłoszenie szkody w terminie, zabezpieczenie regresu – te obowiązki dalej spoczywają na firmie (zob. obowiązek ratowania mienia i zapobiegania szkodzie).
- Wymaganych zabezpieczeń. Obowiązek utrzymania zabezpieczeń wymaganych w OWU jest odrębny od klauzuli – więcej o wymaganych zabezpieczeniach w OWU.
Klauzula reprezentantów w polisie – lista kontrolna
- Czy klauzula reprezentantów jest w polisie, czy tylko w katalogu klauzul dostępnych w OWU.
- Jak OWU definiują reprezentanta – zamknięta lista funkcji czy opis ogólny („osoby kierujące”).
- Czy klauzula obejmuje wszystkie ryzyka (mienie, maszyny, utrata zysku), czy tylko część.
- Czy przy rażącym niedbalstwie osób spoza kręgu reprezentantów nie przewidziano podlimitu lub wyższego udziału własnego.
- Czy klauzula obejmuje także ubezpieczonych przy umowie na cudzy rachunek (np. spółki z grupy).
Klauzula reprezentantów to jedna z wielu klauzul dodatkowych w ubezpieczeniach firm. O dostępność i brzmienie klauzuli dla konkretnego ryzyka pyta się partnera – uprawnionego dystrybutora ubezpieczeń, który zna OWU użyte w jego propozycji.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułSkładka i jej zapłata
Od kiedy działa ochrona, gdy firma nie zapłaciła składki?
ArtykułWypowiedzenie i odstąpienie
Wypowiedzenie umowy ubezpieczenia firmy zależy od ustawy i OWU, a na odstąpienie przedsiębiorca ma 7 dni od zawarcia.
ArtykułOdnowienie polisy
Co sprawdzić przed odnowieniem ubezpieczenia firmy?
ArtykułObowiązek informacyjny
O czym firma musi poinformować ubezpieczyciela przed zawarciem umowy?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy klauzula reprezentantów ma znaczenie w małej firmie?
W jednoosobowej działalności, gdzie właściciel sam wykonuje większość pracy, różnica jest mniejsza – i tak to jego zachowanie liczy się najbardziej. Znaczenie rośnie wraz z liczbą pracowników, zmian i lokalizacji, w których decyzje podejmują osoby spoza zarządu.
Czy prokurent jest reprezentantem w rozumieniu klauzuli?
Zwykle tak – prokurenci są wymieniani w większości definicji obok członków zarządu. Rozstrzyga jednak treść konkretnych OWU, dlatego przy przeglądzie polisy warto sprawdzić pełną listę funkcji.
Czy klauzula reprezentantów dotyczy też OC?
W OC jej znaczenie jest mniejsze, bo w tym ubezpieczeniu strony mogą ustalić inne zasady odpowiedzialności (art. 827 § 2 KC) i polisy OC zwykle obejmują szkody wyrządzone przez rażące niedbalstwo. Klauzula ma największą wagę w ubezpieczeniach mienia, maszyn i utraty zysku.