Wycena majątku do ubezpieczenia – budynki, maszyny, zapasy
Dobra wycena to nie jedna liczba, ale zestawienie wartości dla każdej grupy mienia z opisem, skąd się wzięły. Taki dokument przydaje się dwa razy – przy ustalaniu sumy i przy likwidacji szkody.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Majątek do ubezpieczenia wycenia się według podstawy przyjętej w umowie, najczęściej kosztu odtworzenia. Budynki wycenia się z kosztorysu, operatu rzeczoznawcy albo jako powierzchnię pomnożoną przez koszt odbudowy metra kwadratowego; maszyny według ceny nowego urządzenia o podobnych parametrach z transportem i montażem; zapasy według kosztu nabycia lub wytworzenia. Ewidencja środków trwałych to punkt wyjścia, a nie gotowa wycena, a wartości aktualizuje się zwykle co najmniej raz w roku.
Od czego zacząć: wykaz mienia
Wycena zaczyna się od pełnej listy tego, co firma ma i za co odpowiada – w podziale na lokalizacje. Najprościej zbudować ją z kilku źródeł naraz:
- ewidencja środków trwałych – budynki, budowle, maszyny, środki transportu niewymagające rejestracji;
- ewidencja wyposażenia i spis z natury – meble, sprzęt biurowy, narzędzia, mienie niskocenne;
- stany magazynowe z ostatnich 12 miesięcy – minimum, maksimum, średnia;
- umowy najmu i leasingu – kto ubezpiecza budynek, nakłady i maszyny leasingowane;
- umowy z klientami – mienie przyjęte do naprawy, przechowania, obróbki.
Dla każdej grupy zapisz podstawę wyceny (wartość odtworzeniowa, rzeczywista, koszt nabycia) i źródło liczby. Wybór podstawy (wartość odtworzeniowa a rzeczywista) zmienia wynik wyceny tej samej grupy mienia.
Budynki i budowle
Wartość odtworzeniowa budynku to koszt jego odbudowy w dzisiejszych cenach – w tej samej lokalizacji, o tej samej powierzchni, konstrukcji i standardzie. Stosuje się trzy metody, często łącznie.
Powierzchnia × koszt odbudowy m². Najprostsza metoda szacunkowa. Koszt metra kwadratowego przyjmuje się z kosztorysów podobnych inwestycji, cenników i katalogów budowlanych albo z oferty wykonawcy – osobno dla hali magazynowej, produkcyjnej, biurowca czy budynku socjalnego, bo różnią się konstrukcją i instalacjami.
Kosztorys. Dokładniejszy, zwłaszcza dla obiektów nietypowych lub niedawno budowanych – często można sięgnąć do kosztorysu inwestorskiego z budowy i zaktualizować go o wzrost cen.
Operat rzeczoznawcy. Przy dużym majątku, budynkach zabytkowych lub specjalistycznych wycena eksperta daje najmocniejszy dowód wartości. Warto zaznaczyć w zleceniu, że chodzi o wartość odtworzeniową do celów ubezpieczenia, a nie o wartość rynkową nieruchomości z gruntem.
Do kosztu samej budowy dolicza się koszty, które firma poniesie przy odbudowie: rozbiórkę i wywóz pozostałości, projekt, pozwolenia, nadzór, dostosowanie do aktualnych wymogów technicznych i przeciwpożarowych. Część ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU) pokrywa je w ramach sumy, część – jako koszty dodatkowe z osobnym limitem. Do sumy budynku nie wlicza się wartości gruntu.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Maszyny i urządzenia
Podstawą jest cena nowej maszyny tego samego typu lub, gdy model wycofano, najbliższego odpowiednika o porównywalnych parametrach. Do ceny dolicza się koszty, bez których maszyna nie zacznie pracować: transport, cło przy imporcie, fundamenty, montaż, uruchomienie, oprogramowanie sterujące.
Dla maszyn kupionych w walucie obcej wartość zmienia się z kursem. Przy liniach produkcyjnych składanych z wielu elementów lepiej wyceniać je jako całość, z udziałem dostawcy, niż sumować pojedyncze pozycje z ewidencji. Maszyny używane kupione okazyjnie wycenia się według kosztu odtworzenia, a nie ceny zakupu – po szkodzie firma zwykle nie znajdzie identycznej okazji.
Ta sama wycena jest podstawą sumy, gdy firma ubezpiecza maszyny od przyczyn wewnętrznych (awarii) – więcej o ubezpieczeniu maszyn i sprzętu elektronicznego.
Wyposażenie, niskocenne mienie i nakłady
Wyposażenie wycenia się według cen zakupu nowych przedmiotów. Typowe luki to mienie odpisane jednorazowo w koszty (meble, narzędzia, drobny sprzęt), mienie w pełni umorzone, ale nadal używane, oraz sprzęt należący do pracowników, jeśli ma być objęty ochroną.
Nakłady inwestycyjne w wynajmowanym lokalu (adaptacja, instalacje, podłogi, zabudowy) wycenia się według kosztu ich odtworzenia. Najemca ma w nich własny interes majątkowy i zwykle je ubezpiecza, nawet jeśli fizycznie stały się częścią budynku; podział z wynajmującym warto sprawdzić w umowie najmu.
Zapasy
Zapasy (surowce, półprodukty, towary) wycenia się według kosztu nabycia lub wytworzenia, a nie ceny sprzedaży z marżą. Utracony zysk na sprzedaży to przedmiot ubezpieczenia utraty zysku, nie ubezpieczenia mienia.
Ważna jest zmienność stanu. Suma ustalona według średniego stanu nie pokryje szkody w szczycie sezonu, a suma według maksimum oznacza przez większość roku płacenie składki od towaru, którego nie ma. OWU rozwiązują to sumami zmiennymi, typowymi dla ubezpieczenia towarów w magazynie.
Aktualizacja wartości
Wycena starzeje się szybko. Koszty budowy, ceny maszyn i kursy walut zmieniają się z roku na rok, a firma kupuje, sprzedaje i modernizuje. Dobra praktyka to:
- przegląd wartości przed każdym odnowieniem polisy, z porównaniem do poprzedniego roku;
- indeksacja wartości budynków o wzrost kosztów budowy, gdy pełna ponowna wycena nie jest potrzebna;
- ponowna wycena budynków i dużych instalacji co kilka lat lub po rozbudowie;
- zgłaszanie zmian w trakcie roku, jeśli umowa tego wymaga (art. 815 § 2 Kodeksu cywilnego) albo jeśli nowa inwestycja przekracza limit automatycznego pokrycia.
Wycena przyda się też po szkodzie. Ubezpieczyciel porównuje sumę z wartością mienia w dniu szkody, a udokumentowana, aktualna wycena ułatwia wykazanie, że suma była prawidłowa i że nie ma zastosowania zasada proporcji przy niedoubezpieczeniu.
Zestawienie składników majątku można przygotować w kalkulatorze wartości majątku firmy – z wartościami wpisanymi przez użytkownika. Wynik ma charakter orientacyjny i służy do rozmowy z partnerem, czyli uprawnionym dystrybutorem ubezpieczeń, który ustala z firmą zakres ochrony.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułZasada proporcji
Jak zasada proporcji z OWU obniża odszkodowanie, gdy suma ubezpieczenia jest niższa niż wartość mienia?
ArtykułNadubezpieczenie
Czym jest nadubezpieczenie i wielokrotne ubezpieczenie mienia?
ArtykułSystem pierwszego ryzyka
W systemie pierwszego ryzyka suma jest limitem przewidywanej szkody, bez zasady proporcji.
ArtykułKonsumpcja sumy
Na czym polega konsumpcja sumy ubezpieczenia?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy do wyceny budynku potrzebny jest rzeczoznawca?
Nie zawsze. Dla typowych hal i biur wystarcza zwykle szacunek z kosztu odbudowy metra kwadratowego albo zaktualizowany kosztorys. Operat rzeczoznawcy ma sens przy dużym majątku, obiektach nietypowych, zabytkowych lub wtedy, gdy wymaga go ubezpieczyciel albo bank finansujący.
Czy wartości z ewidencji środków trwałych nadają się na podstawę sumy ubezpieczenia?
Rzadko. Ewidencja pokazuje historyczny koszt nabycia, często bez mienia niskocennego i umorzonego. Dla starszego majątku koszt odtworzenia bywa znacznie wyższy. Ewidencja to dobry spis mienia, ale wartości trzeba zweryfikować według podstawy przyjętej w polisie.
Jak często aktualizować wycenę majątku?
Co najmniej raz w roku, przed odnowieniem polisy, oraz po każdej większej inwestycji, sprzedaży mienia lub zmianie lokalizacji. Pełną ponowną wycenę budynków przeprowadza się zwykle co kilka lat, a w latach pośrednich – indeksuje wartości o wzrost kosztów budowy.