Pożar hali – przykład niedoubezpieczenia i zasady proporcji
Producent mebli, którego dane wymyślono na potrzeby przykładu, ubezpieczył halę na kwotę z ewidencji środków trwałych. Pożar części hali pokazał, jak zasada proporcji i brak ubezpieczenia utraty zysku przekładają się na pieniądze.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Gdy suma ubezpieczenia hali jest niższa od jej wartości odtworzeniowej, wiele OWU obniża odszkodowanie w tej samej proporcji – także przy pożarze tylko części budynku. W przykładzie suma wynosiła 62,5% wartości, więc firma dostała 62,5% szkody (przed udziałem własnym). Przestoju po pożarze nie pokryła żadna polisa, bo firma nie miała ubezpieczenia utraty zysku. Dane przykładowe.
Sytuacja
Producent mebli skrzyniowych zatrudnia 60 osób i pracuje w hali produkcyjno-magazynowej zbudowanej kilkanaście lat temu. Halę i maszyny ubezpieczył w ramach ubezpieczenia mienia firmy od ognia i innych zdarzeń losowych. Sumę ubezpieczenia budynku wpisano we wniosku z ewidencji środków trwałych: 4 000 000 zł, czyli wartość księgowa brutto z dnia oddania hali do użytku. Hala z lakiernią i pyłem drzewnym to ryzyko typowe dla tej branży – więcej o ubezpieczeniach firmy produkcyjnej.
Polisa przewidywała ubezpieczenie budynku według wartości odtworzeniowej, a OWU zawierały typową zasadę proporcji z tolerancją niedoubezpieczenia (klauzulą leeway) do 20%. Firma nie miała ubezpieczenia utraty zysku – uznała, że „cała hala i tak nie spłonie”.
Szkoda
W nocy zapaliła się instalacja odciągu pyłów w lakierni. Ogień zniszczył dach i ściany w jednej części hali, a dym i woda z akcji gaśniczej uszkodziły posadzkę i instalacje w sąsiedniej. Rzeczoznawca ubezpieczyciela oszacował koszt przywrócenia budynku do stanu sprzed pożaru na 1 600 000 zł.
Przy likwidacji szkody ustalono wartość odtworzeniową całej hali w dniu pożaru (koszt jej odbudowy według obecnych cen materiałów i robót) na 6 400 000 zł. Wartość księgowa sprzed lat nie nadążyła za kosztami budowy.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Jak zadziałała polisa
Kodeks cywilny ustala tylko, że suma ubezpieczenia jest górną granicą odpowiedzialności, jeżeli nie umówiono się inaczej (art. 824 § 1 KC), i że wypłata nie przekracza szkody (art. 824¹ § 1 KC). Zasadę proporcji wprowadziły OWU: skoro firma ubezpieczyła 62,5% wartości budynku, dostaje 62,5% każdej szkody. Tolerancja 20% nie pomogła, bo niedoubezpieczenie wynosiło 37,5%.
Wzór proporcji i wyjątki od niej zależą od brzmienia OWU – więcej o niedoubezpieczeniu i zasadzie proporcji. Wskaźnik pokrycia dla własnych liczb pokazuje kalkulator sumy ubezpieczenia.
Przestój, którego nie pokryła żadna polisa
Odbudowa części hali trwała trzy miesiące. Firma przeniosła część produkcji do wynajętego magazynu, ale realizowała tylko część zamówień, a koszty stałe (wynagrodzenia, leasing maszyn, raty kredytu) płaciła w pełnej wysokości. Ubezpieczenie mienia pokrywa szkodę w rzeczach, a nie utracony zysk.
Ubezpieczenie utraty zysku działa zwykle tylko wtedy, gdy przerwę spowodowała szkoda w mieniu objętym ochroną – jest więc dopełnieniem polisy majątkowej. Orientacyjny koszt postoju można policzyć w kalkulatorze kosztu przestoju; sumę ubezpieczenia utraty zysku liczy się z zysku i kosztów stałych za okres odszkodowawczy, a okres – z czasu odtworzenia (więcej o sumie ubezpieczenia utraty zysku).
Czego uczy ten przykład
- Wartość księgowa to nie koszt odbudowy. Przy budynkach sprzed lat różnica bywa duża (wartość odtworzeniowa a rzeczywista).
- Proporcja działa przy każdej szkodzie, nie tylko przy całkowitej. Firma, która zaniża sumę, traci przy częściowym pożarze, zalaniu czy wichurze.
- Aktualna wycena przed odnowieniem ogranicza niedoubezpieczenie. Wycena majątku do ubezpieczenia może opierać się na operacie, wskaźnikach kosztów budowy albo wycenie rzeczoznawcy.
- Szkoda w mieniu to często mniejsza część straty. Przestój, utrata klientów i koszty zastępczej produkcji mogą przekroczyć koszt odbudowy.
Czy i jaką sumę oraz które rozszerzenia rozważyć w konkretnej firmie, ustala uprawniony dystrybutor ubezpieczeń (partner) po analizie potrzeb.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułZalanie magazynu – przykład
Dlaczego hurtownia dostała po zalaniu magazynu tylko część odszkodowania?
ArtykułAwaria maszyny – przykład
Dlaczego polisa majątkowa nie pokryła awarii maszyny i przestoju linii?
ArtykułKradzież ładunku – przykład
Kto pokrywa kradzież ładunku w przewozie CMR?
ArtykułWyciek danych – przykład
Co zrobić po wycieku danych klientów sklepu internetowego?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy ubezpieczyciel może zastosować proporcję, jeśli sam przyjął sumę z wniosku?
Tak, jeśli przewidują to OWU, które są częścią umowy. Ubezpieczyciel zwykle nie weryfikuje wartości przy zawarciu umowy, a za wysokość sumy odpowiada ubezpieczający. Dlatego sumę warto opierać na aktualnej wycenie, a nie na danych z ewidencji.
Czy zasada proporcji obejmuje też koszty uprzątnięcia pogorzeliska?
To zależy od OWU. Koszty uprzątnięcia, rozbiórki czy ekspertyz są często ubezpieczone w systemie pierwszego ryzyka, z osobnym limitem – wtedy proporcji się do nich nie stosuje. Warto sprawdzić, jakie limity dodatkowe ma polisa.