Suma ubezpieczenia utraty zysku i okres odszkodowawczy
Sumy w ubezpieczeniu utraty zysku nie odczytuje się z bilansu. To prognoza – ile firma zarobiłaby na pokrycie kosztów stałych i zysk w czasie, którego potrzebuje na powrót do formy po szkodzie.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Sumę ubezpieczenia utraty zysku ustala się zwykle na podstawie zysku brutto – przychodu pomniejszonego o koszty zmienne, czyli zysku netto powiększonego o ubezpieczone koszty stałe. Suma powinna odpowiadać zyskowi brutto prognozowanemu na okres odszkodowawczy: przy okresie 12 miesięcy to roczny zysk brutto, przy dłuższym – odpowiednio więcej. Okres odszkodowawczy to czas potrzebny na odbudowę i powrót do wyników sprzed szkody, a definicje i sposób rozliczenia określają ogólne warunki ubezpieczenia (OWU).
Co jest podstawą sumy – zysk brutto
Ubezpieczenie utraty zysku (business interruption, BI) pokrywa skutki finansowe przestoju po szkodzie w mieniu. Należy do grupy 16 działu II (ryzyka finansowe) załącznika do ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Zakres ubezpieczenia utraty zysku określają OWU, a jego suma opiera się na zysku brutto.
Podstawą jest zysk brutto w rozumieniu OWU – nie zysk brutto z rachunku wyników. W przestoju firma traci przychód, ale część kosztów też znika: nie kupuje materiałów, nie zużywa energii produkcyjnej, nie płaci za transport. Koszty stałe (wynagrodzenia, czynsz, raty leasingu, amortyzacja) trwają. Ubezpieczenie ma pokryć właśnie to, czego firma nie zarobi, a co musiałaby z przychodu pokryć: koszty stałe i zysk.
Metoda odejmowania i metoda dodawania
OWU definiują zysk brutto na jeden z dwóch sposobów. Przy poprawnym podziale kosztów obie dają ten sam wynik.
- Metoda odejmowania: przychód ze sprzedaży − koszty zmienne (w OWU często „nieubezpieczone wydatki”, np. surowce, materiały, towary handlowe, energia produkcyjna, opakowania, transport sprzedaży).
- Metoda dodawania: zysk netto + ubezpieczone koszty stałe (wynagrodzenia z narzutami, czynsze, leasing, amortyzacja, odsetki, ubezpieczenia, koszty administracyjne).
Najtrudniejszy jest podział kosztów. Wynagrodzenia pracowników produkcji bywają kosztem stałym (nie zwolnisz zespołu na czas odbudowy), ale część OWU pozwala ubezpieczyć je w ograniczonym okresie. Energia może być częściowo stała (ogrzewanie, oświetlenie) i częściowo zmienna. Podział warto przygotować z księgowością i omówić z uprawnionym dystrybutorem ubezpieczeń (partnerem) – błędny podział to najczęstsza przyczyna niedoubezpieczenia w BI.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Okres odszkodowawczy – ile trwa powrót do formy
Okres odszkodowawczy to maksymalny czas, za który ubezpieczyciel pokrywa straty, liczony od dnia szkody. Nie kończy się z chwilą odbudowy hali – obejmuje też czas potrzebny na odzyskanie klientów i obrotów.
Przy szacowaniu okresu przechodzi się przez etapy odtworzenia działalności:
Na długość okresu wpływają czas dostawy najważniejszych maszyn (szczególnie importowanych lub budowanych na zamówienie), procedury budowlane, dostępność zastępczej lokalizacji, sezonowość sprzedaży i to, jak łatwo klienci przejdą do konkurencji. W praktyce spotyka się okresy 6, 12, 18 i 24 miesięcy – wybór zależy od tych czynników, a nie od zwyczaju.
Jak okres przekłada się na sumę
Suma powinna pokryć zysk brutto za cały okres odszkodowawczy. Przy okresie 12 miesięcy odpowiada rocznemu zyskowi brutto. Przy okresie dłuższym – proporcjonalnie więcej.
Prognoza ma znaczenie, bo szkoda może zdarzyć się ostatniego dnia okresu ubezpieczenia, a okres odszkodowawczy biegnie dalej. Suma ustalona według zeszłorocznych wyników rosnącej firmy oznacza niedoubezpieczenie – a wiele OWU stosuje w BI zasadę proporcji, porównując sumę z zyskiem brutto, jaki osiągnięto by bez szkody (zasada proporcji przy niedoubezpieczeniu).
Udział własny czasowy i dodatkowe koszty
Udział własny w BI ma zwykle formę czasową (udział własny czasowy): pierwsze dni lub godziny przestoju firma pokrywa sama. Nie zmniejsza sumy, ale wpływa na wypłatę – tak samo jak franszyza i udział własny w ubezpieczeniu mienia.
Osobną pozycją są dodatkowe koszty działalności: wynajem hali zastępczej, nadgodziny, produkcja zlecona, ekspresowy transport. Kodeks cywilny zobowiązuje ubezpieczającego do zmniejszania rozmiarów szkody (art. 826 § 1 KC), a ubezpieczyciel zwraca koszty celowych działań w granicach sumy (art. 826 § 4 KC). W BI OWU zwykle pokrywają takie koszty do wysokości straty, której pozwoliły uniknąć, a czasem przewidują dla nich osobny limit – warto go uwzględnić przy ustalaniu sumy.
Deklaracja i korekta po roku
Ponieważ suma opiera się na prognozie, wiele OWU przewiduje rozliczenie po zakończeniu roku obrotowego:
- firma deklaruje prognozowany zysk brutto i płaci składkę zaliczkową;
- po zamknięciu roku przekazuje rzeczywisty zysk brutto (zwykle w określonym terminie od zatwierdzenia sprawozdania);
- jeśli rzeczywisty zysk był niższy, ubezpieczyciel zwraca część składki – często do określonego procentu składki zaliczkowej;
- jeśli wyższy – część OWU przewiduje dopłatę albo podniesienie sumy na kolejny okres.
To rozwiązanie zmniejsza ryzyko, że firma zawyży prognozę i przepłaci, oraz zachęca do ustalenia sumy z zapasem. Szczegóły (terminy, limity zwrotu, wpływ na proporcję) określa umowa.
Orientacyjną stratę z przestoju dla własnych danych można oszacować w kalkulatorze kosztu przestoju. Wynik nie jest sumą ubezpieczenia ani oceną potrzeb – to materiał do rozmowy z partnerem, czyli uprawnionym dystrybutorem ubezpieczeń, który ustala z firmą zakres ochrony.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułSuma ubezpieczenia
Suma ubezpieczenia majątku firmy to górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela, którą ustala firma.
ArtykułWartość odtworzeniowa a rzeczywista
Czym różni się wartość odtworzeniowa od rzeczywistej w ubezpieczeniu mienia?
ArtykułWycena majątku
Wycena majątku do ubezpieczenia opiera się zwykle na koszcie odtworzenia, a nie na ewidencji środków trwałych.
ArtykułZasada proporcji
Jak zasada proporcji z OWU obniża odszkodowanie, gdy suma ubezpieczenia jest niższa niż wartość mienia?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy suma ubezpieczenia utraty zysku to roczny zysk brutto?
Tylko przy okresie odszkodowawczym 12 miesięcy i stabilnych wynikach. Przy dłuższym okresie suma rośnie proporcjonalnie, a w rosnącej firmie powinna uwzględniać prognozę obrotów na okres ubezpieczenia i następujący po nim okres odszkodowawczy. Definicję zysku brutto podają OWU.
Czy amortyzację wlicza się do zysku brutto?
W metodzie dodawania amortyzacja jest zwykle jednym z ubezpieczonych kosztów stałych, bo nie znika w czasie przestoju. Część OWU pozwala ją jednak wyłączyć albo ograniczyć. Sprawdź definicję kosztów stałych w OWU i uzgodnij podział kosztów z księgowością.
Co się stanie, gdy rzeczywisty zysk brutto okaże się wyższy niż zadeklarowany?
Przy szkodzie ubezpieczyciel może zastosować zasadę proporcji, jeśli przewidują ją OWU, i obniżyć odszkodowanie w stosunku zadeklarowanej sumy do rzeczywistego zysku brutto. Bez szkody – część umów przewiduje dopłatę składki po rozliczeniu rocznym albo podniesienie sumy.