Krótka odpowiedź
Ubezpieczający zawiera umowę z ubezpieczycielem i płaci składkę. Ubezpieczony to ten, czyj interes obejmuje umowa – właściciel mienia, osoba odpowiedzialna za szkodę albo osoba, której życie i zdrowie są ubezpieczone. Uprawniony otrzymuje świadczenie, a w OC pieniądze trafiają do poszkodowanego. Często te role pełni jedna firma, ale w leasingu, najmie czy ubezpieczeniach grupowych rozkładają się na kilka podmiotów.
Strony umowy i osoby, których umowa dotyczy
Stronami umowy są tylko dwa podmioty: ubezpieczyciel (zakład ubezpieczeń) i ubezpieczający. Pozostałe osoby nie podpisują umowy, ale umowa daje im prawa albo nakłada na nie obowiązki.
| rola | kim jest | przykład w firmie |
|---|---|---|
| ubezpieczyciel | zakład ubezpieczeń, który zobowiązuje się spełnić świadczenie | zakład ubezpieczeń działający na podstawie zezwolenia |
| ubezpieczający | zawiera umowę i płaci składkę (art. 805 § 1 KC) | spółka, która kupuje ochronę hali albo OC |
| ubezpieczony | osoba, której interes majątkowy, odpowiedzialność albo życie i zdrowie są przedmiotem ochrony | właściciel maszyny, członek zarządu w D&O, pracownik w ubezpieczeniu grupowym |
| uprawniony | osoba, która może żądać świadczenia | ubezpieczony albo bank, na który przeniesiono prawa z polisy |
| uposażony | osoba wskazana do otrzymania świadczenia na wypadek śmierci ubezpieczonego (art. 831 KC) | członek rodziny pracownika w grupowym ubezpieczeniu na życie |
| poszkodowany | osoba trzecia, której firma wyrządziła szkodę – w OC to ona otrzymuje odszkodowanie | klient, kontrahent, przechodzień |
Pośrednik ubezpieczeniowy (agent albo broker) nie jest stroną umowy. Agent działa w imieniu lub na rzecz zakładu ubezpieczeń, broker – w imieniu lub na rzecz klienta (art. 4 ust. 3–4 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń; zob. agent a broker ubezpieczeniowy).
Ubezpieczenie na cudzy rachunek
Gdy ubezpieczający i ubezpieczony to różne osoby, mówimy o ubezpieczeniu na cudzy rachunek. Kodeks cywilny wprost na nie pozwala.
Z tego przepisu wynikają praktyczne skutki. Składkę płaci tylko ubezpieczający – ubezpieczyciel nie może jej żądać od ubezpieczonego. Ubezpieczony ma natomiast prawo żądać informacji o postanowieniach umowy i OWU w zakresie, w jakim dotyczą jego praw i obowiązków (art. 808 § 4 KC). Ubezpieczyciel może z kolei podnieść wobec ubezpieczonego zarzuty wpływające na swoją odpowiedzialność, np. że szkoda wynika z wyłączonego zdarzenia.
Obowiązki z umowy obciążają obie osoby. Ubezpieczający i ubezpieczony muszą podać ubezpieczycielowi znane sobie okoliczności, o które pytał przed zawarciem umowy, chyba że ubezpieczony nie wiedział o zawarciu umowy na jego rachunek (art. 815 § 2¹ KC). Na obu można też nałożyć obowiązek zawiadomienia o wypadku (art. 818 § 2 KC), a obowiązek ratowania mienia i skutki umyślności lub rażącego niedbalstwa stosuje się także do ubezpieczonego (art. 826 § 5 i art. 827 § 4 KC).
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Typowe układy ról w firmie
- Najem hali – wynajmujący ubezpiecza budynek jako właściciel. Najemca ubezpiecza własne maszyny, towary i nakłady na cudzy budynek, a za szkody wyrządzone w wynajmowanym obiekcie odpowiada z OC najemcy. Podział ochrony zależy od umowy najmu (zob. ubezpieczenie w umowie najmu lokalu lub hali).
- Ubezpieczenie grupowe – pracodawca jest ubezpieczającym, pracownicy są ubezpieczonymi, a ich bliscy mogą być uposażonymi (więcej o ubezpieczeniach grupowych dla pracowników). Ustawa zakazuje ubezpieczającemu pobierania wynagrodzenia za oferowanie takiej ochrony (art. 18 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej).
- D&O – w ubezpieczeniu D&O, czyli OC członków władz spółki (directors and officers), spółka zawiera umowę i płaci składkę, a ubezpieczonymi są członkowie zarządu i rady nadzorczej, zwykle określeni przez funkcję, a nie imiennie.
- Polisa z cesją na bank – firma jest ubezpieczającym i ubezpieczonym, ale prawa do odszkodowania przeniosła na bank, który finansował inwestycję. Bank staje się uprawnionym do świadczenia, a firma nadal płaci składkę i wykonuje obowiązki z umowy.
Poszkodowany w ubezpieczeniu OC
W ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się zapłacić odszkodowanie za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony (art. 822 § 1 KC). Firma jest ubezpieczonym, ale pieniądze otrzymuje poszkodowany. Może on dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela sprawcy (art. 822 § 4 KC), a ubezpieczyciel nie może bronić się wobec niego zarzutem, że firma naruszyła obowiązki z umowy już po wypadku (art. 822 § 5 KC).
To, kogo OWU uznają za osobę trzecią, wpływa na zakres ochrony. Wiele OWU wyłącza roszczenia między podmiotami objętymi tą samą polisą, roszczenia spółek powiązanych kapitałowo albo osób bliskich ubezpieczonego. Jeśli kontrahent wymaga, by objąć go polisą jako dodatkowego ubezpieczonego, jego roszczenia wobec Twojej firmy mogą wymagać osobnej klauzuli (zob. ubezpieczony dodatkowy i certyfikat ubezpieczenia).
Pozostałe pojęcia z polis, od sumy ubezpieczenia po wyłączenia odpowiedzialności, wyjaśniamy w bazie wiedzy o ubezpieczeniach firm.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułMajątkowe a osobowe
Czym różnią się ubezpieczenia majątkowe i osobowe?
ArtykułUbezpieczenia obowiązkowe
Jakie ubezpieczenia są obowiązkowe dla firmy?
ArtykułZarządzanie ryzykiem
Jak zarządzać ryzykiem w małej firmie?
ArtykułJak powstaje składka
Od czego zależy składka ubezpieczenia firmy?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy ubezpieczony musi być wymieniony w polisie z nazwy?
Nie zawsze. Ubezpieczony może nie być imiennie wskazany, chyba że jest to konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia (art. 808 § 1 KC). Dlatego w D&O czy ubezpieczeniach grupowych ubezpieczonych określa się przez funkcję lub przynależność do grupy.
Kto płaci składkę, jeśli polisa obejmuje mienie leasingodawcy?
Składka obciąża wyłącznie ubezpieczającego – ubezpieczyciel nie może jej żądać od ubezpieczonego (art. 808 § 2 KC). To, czy koszt składki przerzuca się potem na inną firmę, wynika z umowy leasingu lub najmu, a nie z umowy ubezpieczenia.
Czy ubezpieczony może sam zgłosić szkodę i żądać wypłaty?
Tak, co do zasady ubezpieczony może żądać świadczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela, chyba że strony umowy ustaliły inaczej przed wypadkiem (art. 808 § 3 KC). Przy polisie z cesją świadczenie należy się bankowi albo innemu podmiotowi, na który przeniesiono prawa.