Krótka odpowiedź
Ubezpieczyciel odpowiada za wypadek „przewidziany w umowie” (art. 805 § 1 KC), a to, co jest przewidziane, opisują definicje w OWU. Jeśli zdarzenie nie mieści się w definicji (np. kradzież bez śladów włamania albo zalanie wodą gruntową), nie jest objęte ochroną, choć nikt nie wpisał go do wyłączeń. Dlatego przy porównywaniu ubezpieczeń definicje czyta się przed wyłączeniami.
Słowniczek OWU jako granica ochrony
Na początku OWU jest zwykle rozdział „Definicje” albo „Słownik pojęć”. Każde słowo zdefiniowane w tym rozdziale ma w całych OWU dokładnie takie znaczenie – nawet jeśli w innym paragrafie wygląda na zwykłe słowo. W wielu OWU definiowane terminy są wyróżnione kursywą lub wielką literą.
Ustawa wymaga, by OWU były sformułowane jednoznacznie i zrozumiale, a niejednoznaczne zapisy tłumaczy się na korzyść ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uprawnionego (art. 15 ust. 3 i 5 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej). Jasna definicja nie jest jednak niejednoznaczna tylko dlatego, że jest wąska – i wtedy wiąże.
W obu formułach firma wykazuje szkodę i to, że zdarzenie zaszło w okresie ubezpieczenia, a ubezpieczyciel – że zachodzi wyłączenie. W formule ryzyk nazwanych firma musi dodatkowo wykazać, że zdarzenie mieści się w definicji ryzyka z listy. Tak wynika z ogólnej zasady, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu wywodzi skutki prawne (art. 6 KC). Na tym polega praktyczna różnica między obiema formułami (zob. all risks a ryzyka nazwane w ubezpieczeniu mienia).
Definicje w ubezpieczeniu mienia
Najwięcej sporów dotyczy kilku pojęć. Poniżej typowe elementy ich definicji – konkretne brzmienie zawsze sprawdzaj w OWU.
| pojęcie | typowe elementy definicji | czego często nie obejmuje |
|---|---|---|
| zdarzenie losowe | nagłe, przyszłe i niepewne, niezależne od woli ubezpieczonego | procesy stopniowe: korozja, zawilgocenie, zużycie |
| pożar | ogień, który przedostał się poza palenisko albo powstał bez niego i rozprzestrzenił się o własnej sile | przypalenie, osmalenie bez rozprzestrzenienia się ognia |
| kradzież z włamaniem | zabór mienia z zamkniętego lokalu po usunięciu zabezpieczeń siłą lub narzędziami, z pozostawieniem śladów | kradzież bez śladów (kradzież zwykła), zniknięcie mienia |
| rabunek | zabór z użyciem przemocy lub groźby wobec ubezpieczonego albo pracownika | wyłudzenie, oszustwo |
| powódź | zalanie terenu wskutek podniesienia się wody w rzekach, jeziorach, morzu albo spływu wód po zboczach | podniesienie się wód gruntowych, cofnięcie się wody z kanalizacji |
| zalanie | wydostanie się wody lub innej cieczy z urządzeń wodno-kanalizacyjnych, grzewczych, tryskaczy | nieszczelny dach, otwarte okno, wilgoć stopniowa |
| huragan | wiatr o prędkości co najmniej określonej w OWU, wyrządzający masowe szkody | szkody od słabszego wiatru, deszcz przez otwarty dach |
| przepięcie | nagła zmiana napięcia w sieci elektrycznej | wady instalacji, zużycie urządzeń, czasem przepięcie po uderzeniu pioruna z dalszej odległości |
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Definicje w ubezpieczeniu OC
W OC najważniejsze są trzy pojęcia. Dwa pierwsze to:
- Osoba trzecia – komu firma wyrządziła szkodę. Wiele OWU wyłącza z tej kategorii osoby objęte tą samą polisą, spółki powiązane kapitałowo, wspólników czy osoby bliskie, a czasem pracowników (ich szkody obejmuje zwykle rozszerzenie o OC pracodawcy).
- Szkoda – zwykle szkoda na osobie (śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia) i szkoda w mieniu (uszkodzenie lub zniszczenie rzeczy) wraz z utraconymi korzyściami. Strata finansowa bez takiej szkody to tzw. czysta strata finansowa, często objęta tylko w OC zawodowym albo przez klauzulę.
Trzecie pojęcie to wypadek ubezpieczeniowy, czyli to, co musi zdarzyć się w okresie ubezpieczenia. Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, OC obejmuje szkody będące następstwem zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia (art. 822 § 2 KC). Strony mogą jednak postanowić, że umowa obejmie szkody powstałe, ujawnione lub zgłoszone w okresie ubezpieczenia (art. 822 § 3 KC). Ta definicja, czyli trigger w ubezpieczeniu OC, wyznacza, która polisa zadziała, gdy błąd popełniono w jednym roku, a roszczenie przyszło kilka lat później.
Definicje ukryte w innych miejscach
Nie wszystkie definicje są w słowniczku. Warto sprawdzić także:
- miejsce ubezpieczenia – czy obejmuje tylko adres z polisy, czy też mienie w drodze, u klientów, na budowie;
- mienie – czy obejmuje mienie osób trzecich przyjęte do naprawy, mienie pracowników, nakłady na cudzy budynek;
- okres ubezpieczenia i jednostkę czasu – czy szkody z jednej burzy w ciągu kilku dni to jedno zdarzenie, czy kilka;
- wartość mienia – wartość nowa, odtworzeniowa, rzeczywista czy księgowa.
Definicje wartości mają duży wpływ na wypłatę (zob. wartość odtworzeniowa a rzeczywista).
Jak porównać definicje dwóch propozycji
Przy dwóch propozycjach ubezpieczenia ustaw OWU obok siebie i zrób prostą tabelę: pojęcie, brzmienie w OWU A, brzmienie w OWU B, różnica. Zacznij od pojęć istotnych dla Twojej działalności – firma z magazynem nad rzeką zacznie od powodzi i zalania, biuro rachunkowe od szkody i osoby trzeciej w OC.
- Wypisz 5–8 scenariuszy szkód, które najbardziej Cię niepokoją.
- Dla każdego scenariusza znajdź definicje, od których zależy wypłata.
- Porównaj brzmienie w obu OWU i zaznacz różnice na niekorzyść.
- Sprawdź, czy różnicę usuwa klauzula dodatkowa wymieniona w polisie.
- Wątpliwości zapisz jako pytania do partnera (agenta, brokera albo ubezpieczyciela) i poproś o odpowiedź na piśmie.
Taka tabela nie ocenia, która propozycja jest lepsza – pokazuje, czym się różnią. Definicje to jeden z kilku elementów, gdy chcesz samodzielnie porównać propozycje ubezpieczenia.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułWyłączenia odpowiedzialności
Wyłączenia odpowiedzialności w ubezpieczeniu firmy wynikają z ustawy i OWU.
ArtykułFranszyza i udział własny
Czym różni się franszyza redukcyjna od udziału własnego i franszyzy integralnej?
ArtykułLimity i podlimity
Czym jest podlimit w ubezpieczeniu firmy?
ArtykułKlauzule dodatkowe
Co zmieniają klauzule dodatkowe w ubezpieczeniu majątku firmy?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy definicja z OWU wygrywa ze słownikowym znaczeniem słowa?
Tak, jeśli OWU wyraźnie definiują pojęcie, w umowie obowiązuje znaczenie z definicji. Gdy definicji brak albo jest niejasna, stosuje się zwykłe znaczenie z uwzględnieniem celu umowy, a niejednoznaczność tłumaczy się na korzyść ubezpieczającego.
Czy można zmienić definicję z OWU na korzystniejszą?
Przy większych ryzykach tak – strony mogą uzgodnić klauzulę, która rozszerza definicję, np. obejmuje cofnięcie się wody z kanalizacji albo kradzież zwykłą. Postanowienie umowy ma pierwszeństwo przed OWU, ale ubezpieczyciel może za rozszerzenie żądać wyższej składki.
Kto musi udowodnić, że szkoda mieści się w definicji?
W ryzykach nazwanych zwykle firma, która żąda odszkodowania, musi wykazać, że zaszło zdarzenie z listy. Gdy ubezpieczyciel powołuje się na wyłączenie, to on musi udowodnić jego przesłanki (art. 6 KC).