Ubezpieczenie należności a faktoring – porównanie
Obie usługi dotyczą faktur z odroczonym terminem płatności, ale odpowiadają na inne problemy. Ubezpieczenie należności pokrywa część straty, gdy odbiorca nie zapłaci. Faktoring daje pieniądze za fakturę przed terminem jej płatności.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Ubezpieczenie należności pokrywa część niezapłaconych faktur, gdy odbiorca stanie się niewypłacalny albo długo zalega z zapłatą – pieniądze firma dostaje dopiero po szkodzie. Faktoring to finansowanie: faktor wypłaca zaliczkę na poczet faktury wkrótce po jej przekazaniu, a ryzyko niewypłacalności odbiorcy przejmuje tylko w faktoringu pełnym. Obie usługi często się łączy – faktor finansuje faktury, a polisa należności zabezpiecza ryzyko odbiorcy.
Porównanie w tabeli
| Kryterium | Ubezpieczenie należności | Faktoring |
|---|---|---|
| Główny cel | Ochrona przed stratą z powodu niewypłacalności lub przewlekłej zwłoki odbiorcy | Finansowanie – szybsze otrzymanie pieniędzy za fakturę |
| Podstawa prawna | Umowa ubezpieczenia (art. 805 KC), grupa 14 działu II | Umowa nienazwana (art. 353¹ KC) oparta na przelewie wierzytelności (art. 509 KC) |
| Kiedy firma dostaje pieniądze | Po zdarzeniu (niewypłacalność, zwłoka) i zwykle po okresie oczekiwania | Wkrótce po przekazaniu faktury faktorowi – zaliczka do ustalonego procentu wartości |
| Kto ponosi ryzyko niewypłacalności odbiorcy | Ubezpieczyciel w granicach limitu, po potrąceniu udziału własnego | Faktoring niepełny – firma (faktor ma prawo zwrotu); faktoring pełny – faktor w granicach limitu |
| Limity na odbiorców | Limit kredytowy ustalany przez ubezpieczyciela dla każdego odbiorcy | Limit faktoringowy ustalany przez faktora dla odbiorcy |
| Udział własny firmy | Zwykle tak – procent szkody pozostaje po stronie firmy | W faktoringu pełnym zwykle część wartości faktury nie jest finansowana |
| Co dzieje się z należnością | Pozostaje własnością firmy; po wypłacie ubezpieczyciel przejmuje roszczenie | Przechodzi na faktora (przelew wierzytelności) |
| Wiedza odbiorcy | Odbiorca zwykle nie musi wiedzieć o polisie | Zwykle jawny – odbiorca płaci na rachunek faktora; bywa też faktoring cichy |
| Koszt | Składka, często liczona od obrotu objętego ochroną lub od limitów | Prowizja i odsetki od wypłaconej zaliczki za okres finansowania |
| Obowiązki firmy | Monitorowanie przeterminowań, zgłoszenia w terminach z OWU | Przekazywanie faktur i dokumentów, przestrzeganie limitów |
Ochrona a finansowanie
Ubezpieczenie należności, nazywane też ubezpieczeniem kredytu kupieckiego, nie przyspiesza wpływów. Firma czeka na zapłatę tak jak bez polisy, a ubezpieczyciel płaci dopiero wtedy, gdy zajdzie zdarzenie opisane w OWU – formalna niewypłacalność odbiorcy albo przewlekła zwłoka trwająca dłużej niż okres wskazany w umowie. W ubezpieczeniu należności handlowych o wypłacie decydują też limity na odbiorców, udział własny i terminowe zgłoszenia.
Faktoring rozwiązuje inny problem: lukę płynnościową między wystawieniem faktury a zapłatą. Faktor wypłaca zaliczkę, a resztę – po zapłacie przez odbiorcę. W faktoringu niepełnym (z regresem), gdy odbiorca nie zapłaci, faktor żąda zwrotu zaliczki od firmy – ryzyko niewypłacalności zostaje więc po stronie firmy. W faktoringu pełnym (bez regresu) faktor przejmuje to ryzyko w granicach limitu na odbiorcę.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Jak obie usługi się łączą
Faktor, który przejmuje ryzyko niewypłacalności odbiorców, często sam zabezpiecza je ubezpieczeniem należności. Bywa to polisa faktora albo polisa firmy, z której prawa przenosi się na faktora – przez cesję praw z umowy ubezpieczenia (cesja polisy). Wtedy odszkodowanie za niezapłaconą fakturę trafia do faktora, który sfinansował tę fakturę.
Jak porównujemy
Tabela opiera się na przepisach Kodeksu cywilnego o umowie ubezpieczenia i przelewie wierzytelności, na klasyfikacji ubezpieczeń kredytu (grupa 14) i na typowych konstrukcjach OWU oraz umów faktoringowych. Faktoring nie ma odrębnej regulacji ustawowej – jego warunki wynikają z umowy, więc opisujemy rozwiązania najczęstsze.
Tabela nie obejmuje kosztów obu usług, skutków podatkowych i rachunkowych (np. ujęcia należności w bilansie przy faktoringu pełnym) ani warunków dostępności dla konkretnej firmy. Te kwestie omawia się z dostawcą usługi, księgowym lub doradcą podatkowym.
Kiedy firmy zwykle rozważają ubezpieczenie należności, a kiedy faktoring
Ubezpieczenie należności rozważają zwykle firmy, które mają wystarczającą płynność, ale sprzedają z długimi terminami płatności (np. firmy handlowe), mają skoncentrowany portfel odbiorców albo wchodzą na nowe rynki – w tym eksportowe. Polisa porządkuje też zarządzanie ryzykiem kredytu kupieckiego, bo ubezpieczyciel ocenia odbiorców i ustala dla nich limity. Orientacyjną kwotę należności narażonych na ryzyko przy danym portfelu odbiorców można policzyć w kalkulatorze ekspozycji na ryzyko należności.
Faktoring rozważają częściej firmy, dla których kłopotem jest czas oczekiwania na zapłatę – rosnące, z długimi terminami u dużych odbiorców, z sezonowym zapotrzebowaniem na gotówkę. Połączenie obu rozwiązań rozważają firmy, którym zależy jednocześnie na finansowaniu i przeniesieniu ryzyka. Zakres ochrony ubezpieczeniowej omawia z firmą uprawniony dystrybutor ubezpieczeń, a warunki faktoringu – faktor.
Czytaj dalej
Zobacz też
PorównanieOC przewoźnika a cargo
Czym OC przewoźnika różni się od ubezpieczenia cargo?
PorównanieOC przewoźnika a spedytora
Za co odpowiada spedytor, a za co przewoźnik, i czym różnią się ich polisy OC?
PorównanieD&O a OC firmy
Czym ubezpieczenie D&O różni się od OC działalności firmy?
PorównanieCyber a OC działalności
Czy OC działalności pokryje skutki cyberataku lub wycieku danych?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy faktoring pełny zastępuje ubezpieczenie należności?
W zakresie ryzyka niewypłacalności odbiorców objętych faktoringiem – częściowo tak, bo faktor przejmuje to ryzyko w granicach limitu. Nie obejmuje jednak odbiorców i faktur spoza umowy faktoringowej, a sam faktor często opiera swoją ochronę na polisie należności.
Czy przy ubezpieczeniu należności odbiorca dowie się o polisie?
Zwykle nie musi – umowę zawiera firma, a ubezpieczyciel ocenia odbiorcę na podstawie dostępnych informacji. Odbiorca może się o tym dowiedzieć przy windykacji po szkodzie, gdy roszczenia dochodzi ubezpieczyciel.
Co się stanie, gdy faktor i ubezpieczyciel ustalą dla odbiorcy różne limity?
Każdy działa w granicach swojego limitu. Faktor sfinansuje faktury do limitu faktoringowego, a ubezpieczyciel pokryje szkodę do limitu kredytowego z polisy. Rozbieżność warto wyjaśnić przed przekazaniem faktur, bo nadwyżka może zostać bez finansowania lub bez ochrony.