Wynagrodzenie brokera i agenta – prowizja, kurtaż, fee
Pośrednik ubezpieczeniowy zarabia na prowizji wliczonej w składkę, na honorarium płaconym przez klienta albo na połączeniu obu form. Ustawa nie mówi, ile pośrednik może zarobić, ale wymaga, by powiedział, jak zarabia.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Agent i broker muszą przed zawarciem umowy poinformować klienta o charakterze swojego wynagrodzenia (art. 22 ust. 1 pkt 5 i art. 32 ust. 1 pkt 6 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń). Chodzi o to, czy jest to honorarium płacone przez klienta, prowizja uwzględniona w składce, inne wynagrodzenie, czy połączenie tych form. Przy honorarium trzeba podać jego wysokość albo metodę wyliczenia.
Co ustawa uznaje za wynagrodzenie
Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń rozumie wynagrodzenie szeroko: to prowizja, honorarium, opłata lub inna płatność, w tym każda korzyść ekonomiczna albo zachęta finansowa lub niefinansowa, oferowana lub przekazywana w związku z dystrybucją ubezpieczeń (art. 3 ust. 1 pkt 22). Do wynagrodzenia zalicza się więc także bonusy za wyniki, konkursy sprzedażowe czy inne korzyści od zakładu ubezpieczeń.
Ustawa nie określa stawek ani limitów. Wymaga natomiast, by sposób wynagradzania nie był sprzeczny z obowiązkiem działania w najlepiej pojętym interesie klienta (art. 7 ust. 1–2).
Trzy podstawowe formy
| forma | kto płaci | jak to widać w dokumentach |
|---|---|---|
| prowizja (kurtaż) | zakład ubezpieczeń, z kwoty składki | klient płaci składkę, w której wynagrodzenie jest już uwzględnione |
| honorarium (fee) | klient, bezpośrednio pośrednikowi | osobna umowa i faktura od pośrednika |
| forma mieszana | częściowo klient, częściowo zakład | obie pozycje; często z zasadą rozliczenia jednej względem drugiej |
Prowizja agenta pochodzi od zakładu ubezpieczeń, na rzecz którego agent działa. Kurtaż brokerski to rynkowa nazwa wynagrodzenia brokera płaconego przez zakład z kwoty składki. Ustawa nie posługuje się tym słowem – mówi o „prowizji dowolnego rodzaju uwzględnionej w kwocie składki ubezpieczeniowej”. Taka forma nie oznacza osobnego rachunku dla firmy, ale nie jest „bezpłatna”: koszt dystrybucji jest elementem składki.
Honorarium płaci klient – zwykle przy większych programach, doradztwie przy szkodach albo przeglądach ryzyka, czasem w zamian za rezygnację pośrednika z prowizji. Wtedy agent lub broker musi podać jego wysokość, a jeśli to niemożliwe – metodę wyliczenia (art. 22 ust. 3, art. 32 ust. 1 pkt 7).
Ustawa dopuszcza, by broker zawarł z zakładem ubezpieczeń umowę o sposobie wzajemnego rozliczania się z tytułu czynności brokerskich (art. 30 ust. 2 pkt 2). Nie zmienia to faktu, że w czynnościach wobec klienta broker działa w jego imieniu lub na jego rzecz.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Co musisz usłyszeć przed zawarciem umowy
Gdy firma kupuje ubezpieczenie bezpośrednio w zakładzie, ten informuje o charakterze wynagrodzenia swoich pracowników prowadzących dystrybucję (art. 23 ust. 1 pkt 2). Informacje przekazuje się na papierze albo, na warunkach z ustawy, na innym trwałym nośniku, np. w pliku PDF. Przy umowach obejmujących duże ryzyka dystrybutor nie ma obowiązku przekazania tych informacji (art. 9 ust. 8); to samo zwolnienie dotyczy dokumentu IPID.
Ustawa wymaga ujawnienia charakteru wynagrodzenia, a kwoty – tylko przy honorarium. O wysokość prowizji można zapytać; czy pośrednik ją poda, zależy od niego i od umowy, którą z nim zawierasz.
Konflikt interesów i jak go ograniczać
Wynagrodzenie zależne od wyboru zakładu albo od wolumenu sprzedaży może tworzyć zachętę do proponowania określonego produktu. Dlatego dystrybutor nie może dokonywać ustaleń dotyczących wynagrodzeń, celów sprzedaży i innych zachęt, które skłaniałyby go do proponowania umowy, gdy mógłby zaproponować inną, lepiej odpowiadającą potrzebom klienta (art. 7 ust. 2).
Szczegółowe przepisy o identyfikowaniu konfliktów interesów i ujawnianiu ich źródeł (w tym informacji, czy prowizja zależy od wolumenu umów) dotyczą ubezpieczeń na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (art. 15). Przy tych umowach podaje się też wskaźnik kosztów dystrybucji (art. 22 ust. 2, art. 32 ust. 2). Ubezpieczeń majątkowych firmy te dwa obowiązki nie dotyczą, ale ogólna zasada z art. 7 – tak.
Pomocniczo standardy dystrybucji opisują Rekomendacje dla zakładów ubezpieczeń dotyczące dystrybucji ubezpieczeń (uchwała Komisji Nadzoru Finansowego nr 190/2026 z 26 czerwca 2026 r.), stosowane od 1 lipca 2027 r. Są skierowane do zakładów i dotyczą także ich współpracy z pośrednikami. Firma może traktować je jako tło do pytań, nie jako własne obowiązki.
Pieniądze przekazane pośrednikowi
Jeśli firma zapłaci składkę pośrednikowi, ustawa traktuje ją jak wpłaconą zakładowi ubezpieczeń (art. 14 ust. 1). Odwrotnie przy wypłacie: odszkodowanie przekazane przez zakład pośrednikowi uznaje się za otrzymane przez firmę dopiero wtedy, gdy faktycznie do niej trafi (art. 14 ust. 2). To ważne przy płatnościach przez rachunek brokera.
Pytania o wynagrodzenie do zadania pośrednikowi
- Jaką formę ma Twoje wynagrodzenie przy tej umowie: prowizja w składce, honorarium czy obie?
- Czy prowizja różni się między zakładami, których propozycje przedstawiasz?
- Czy otrzymujesz od zakładów dodatkowe wynagrodzenie zależne od wyników lub wolumenu?
- Jeśli płacę honorarium – co obejmuje (obsługa szkód, przeglądy, raporty) i czy rozliczasz je z prowizją?
- Czy wynagrodzenie zmienia się przy odnowieniu umowy lub zmianie zakładu?
Odpowiedzi warto mieć na trwałym nośniku. Te pytania są częścią przygotowania do rozmowy z brokerem ubezpieczeniowym, a odpowiedzi zależą od tego, kim jest rozmówca (agent a broker ubezpieczeniowy).
Asevra nie jest pośrednikiem i nie otrzymuje prowizji od polis: partnerzy płacą nam za usługi marketingowe i przekazane zapytania, niezależnie od tego, czy firma zawrze umowę. Model opisujemy na stronie jak zarabiamy.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułRejestr pośredników KNF
Jak sprawdzić agenta lub brokera w rejestrze KNF?
ArtykułAnaliza potrzeb
Na czym polega analiza wymagań i potrzeb klienta ubezpieczenia?
ArtykułPełnomocnictwo brokerskie
Co obejmuje pełnomocnictwo brokerskie i jak je ograniczyć?
ArtykułPrzygotowanie do rozmowy
Jak przygotować się do rozmowy z pośrednikiem ubezpieczeniowym?
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy korzystanie z brokera podnosi składkę?
Nie da się tego stwierdzić ogólnie. Prowizja jest elementem kalkulacji składki zarówno przy brokerze, jak i przy agencie czy sprzedaży bezpośredniej, a wysokość składki zależy przede wszystkim od ryzyka i zakresu. Charakter wynagrodzenia pośrednik musi ujawnić przed zawarciem umowy.
Czy pośrednik musi podać kwotę swojej prowizji?
Przepisy wymagają podania charakteru wynagrodzenia, a kwoty lub metody wyliczenia – przy honorarium płaconym przez klienta (art. 22 ust. 3 i art. 32 ust. 1 pkt 7 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń). O kwotę prowizji w składce możesz zapytać i uzgodnić jej ujawnianie w umowie z pośrednikiem.
Czy honorarium dla brokera jest zwolnione z VAT?
Usługi pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych są zwolnione z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o podatku od towarów i usług), ale kwalifikacja konkretnej usługi, np. doradztwa niezwiązanego z zawarciem umowy, zależy od jej treści (VAT a ubezpieczenia).