Polisa OC jako warunek udziału w przetargu
Zamawiający publiczny może wymagać, by wykonawca miał ubezpieczenie OC na określoną sumę – już na etapie oceny ofert, a często także przez cały czas realizacji umowy. To dwa różne wymagania i każde trzeba spełnić inaczej.
Opracowanie: redakcja Asevra · Aktualizacja:
Krótka odpowiedź
Ustawa – Prawo zamówień publicznych (PZP) pozwala zamawiającemu określić warunek udziału dotyczący sytuacji ekonomicznej lub finansowej, w tym wymagać posiadania odpowiedniego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (art. 115 ust. 1 pkt 3 PZP). Wykonawca potwierdza go dokumentami, z których wynika, że jest ubezpieczony od OC w zakresie działalności związanej z przedmiotem zamówienia, ze wskazaniem sumy gwarancyjnej (§ 8 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia o podmiotowych środkach dowodowych). Niezależnie od tego projektowane postanowienia umowy mogą wymagać utrzymywania polisy przez cały okres realizacji.
Dwa różne wymagania: warunek udziału i obowiązek z umowy
W dokumentach zamówienia, przede wszystkim w specyfikacji warunków zamówienia (SWZ), ubezpieczenie pojawia się zwykle w dwóch miejscach – i warto je czytać osobno.
| Pozycja | warunek udziału w postępowaniu | wymóg z projektowanych postanowień umowy |
|---|---|---|
| gdzie jest | SWZ lub ogłoszenie – rozdział o warunkach udziału | załącznik ze wzorem umowy (art. 134 ust. 1 pkt 20 PZP) |
| czemu służy | ocenie, czy wykonawca ma zdolność ekonomiczną lub finansową | zabezpieczeniu zamawiającego w trakcie realizacji |
| kiedy trzeba go spełnić | na dzień składania ofert i potwierdzić na wezwanie | od zawarcia umowy przez okres w niej wskazany |
| skutek niespełnienia | wykonawca nie spełnia warunku – jego oferta nie może zostać wybrana | naruszenie umowy: kary umowne, wstrzymanie płatności, odstąpienie – zależnie od umowy |
| co sprawdzić | sumę, zakres działalności, aktualność polisy | sumę, zakres, okres, ubezpieczonych dodatkowych, udział własny |
Warunek udziału – ubezpieczenie OC
Typowy zapis brzmi: „wykonawca spełni warunek, jeżeli jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia na sumę gwarancyjną nie mniejszą niż …”. Przed złożeniem oferty sprawdź trzy rzeczy:
- zakres działalności – czy polisa obejmuje działalność objętą zamówieniem (np. roboty budowlane, usługi projektowe, przewóz);
- sumę gwarancyjną – czy jest co najmniej równa wymaganej; przy sumie „na jedno i wszystkie zdarzenia” ważne jest, czy nie została już częściowo wykorzystana;
- okres – polisa musi być aktualna na dzień złożenia dokumentów. Jeśli kończy się przed terminem składania ofert, potrzebne będzie odnowienie albo nowa polisa.
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Jak udowodnić ubezpieczenie – podmiotowe środki dowodowe
Do oferty wykonawca dołącza oświadczenie o spełnianiu warunków udziału – w postępowaniach unijnych na formularzu jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia (JEDZ, art. 125 PZP). Dokumenty potwierdzające, w tym dowód ubezpieczenia OC, zamawiający żąda zwykle dopiero od wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona. Termin na ich złożenie wynosi co najmniej 10 dni (art. 126 ust. 1 PZP), a w trybie podstawowym – co najmniej 5 dni od wezwania (art. 274 ust. 1). Dokumenty muszą być aktualne na dzień ich złożenia.
W praktyce wykonawcy przedstawiają kopię polisy albo zaświadczenie (certyfikat) ubezpieczyciela, często z dowodem zapłaty składki, jeśli SWZ tego wymaga. Dokument przekazuje się w postaci elektronicznej – jeśli jest to skan papierowej polisy, zwykle trzeba go poświadczyć zgodnie z wymaganiami dokumentów zamówienia. Certyfikat ubezpieczenia streszcza polisę na dzień wystawienia i nie zawiera wszystkich jej warunków.
Konsorcjum i podmioty trzecie
Wykonawcy wspólnie ubiegający się o zamówienie mogą wykazywać warunki łącznie, a zamawiający może określić szczególny sposób ich spełniania, jeśli jest to uzasadnione i proporcjonalne (art. 117 ust. 1 PZP). Czy sumy gwarancyjne polis członków konsorcjum można zsumować, czy wymagana jest jedna polisa na wymaganą sumę, zależy od brzmienia SWZ. W razie wątpliwości wykonawca może zwrócić się do zamawiającego z wnioskiem o wyjaśnienie treści SWZ (art. 135 PZP, w trybie podstawowym art. 284) – zamawiający musi odpowiedzieć w ustawowych terminach, jeśli wniosek wpłynął odpowiednio wcześnie.
Ubezpieczenie w trakcie realizacji umowy
Wzór umowy często wymaga utrzymywania OC przez cały okres realizacji, a przy robotach budowlanych także ubezpieczenia budowy i montażu (CAR/EAR). Typowe postanowienia to minimalna suma gwarancyjna, objęcie podwykonawców, maksymalny udział własny, przedstawienie kopii polisy przed podpisaniem umowy i każdej kolejnej po odnowieniu, a czasem wpisanie zamawiającego jako ubezpieczonego dodatkowego. Podobne elementy zawiera klauzula ubezpieczeniowa w umowie z kontrahentem prywatnym.
Umowa zawiera też łączną maksymalną wysokość kar umownych (art. 436 pkt 3 PZP). Polisa OC co do zasady nie pokrywa kar umownych – to odrębne ryzyko wykonawcy. Wadium i zabezpieczenie należytego wykonania umowy PZP to osobne instrumenty, niezależne od polisy OC.
Na co zwrócić uwagę przy czytaniu SWZ
- Wymagana suma gwarancyjna i czy dotyczy jednego, czy wszystkich zdarzeń.
- Opis działalności, którą ma obejmować polisa – porównaj z opisem w swojej polisie.
- Czy wymóg dotyczy tylko warunku udziału, czy także okresu realizacji umowy (wzór umowy).
- Termin ważności polisy względem terminu składania ofert, terminu związania ofertą i daty podpisania umowy.
- Forma dowodu: kopia polisy, zaświadczenie, dowód zapłaty składki.
- Wymagania co do podwykonawców i ubezpieczonych dodatkowych.
- Udział własny dopuszczony w umowie.
- Sposób spełniania warunku przez konsorcjum.
Rozszerzenie polisy lub podniesienie sumy przed przetargiem to rozmowa z agentem, brokerem lub ubezpieczycielem obsługującym polisę – warto ją zacząć zaraz po publikacji ogłoszenia, bo zmiana polisy wymaga czasu.
Czytaj dalej
Zobacz też
ArtykułZabezpieczenia w PZP
Zabezpieczenia w zamówieniach publicznych to wadium, zabezpieczenie należytego wykonania umowy i zaliczki.
ArtykułCesja polisy
Na czym polega cesja polisy na bank lub leasingodawcę?
ArtykułUbezpieczony dodatkowy i certyfikat
Ubezpieczony dodatkowy to kontrahent objęty cudzą polisą OC na wypadek własnej odpowiedzialności.
ArtykułZrzeczenie się regresu
Zrzeczenie się regresu (waiver of subrogation) blokuje roszczenie ubezpieczyciela wobec kontrahenta.
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy zamawiający może wymagać polisy OC na dowolną sumę?
Nie dowolną. Warunki udziału muszą być proporcjonalne do przedmiotu zamówienia i pozwalać ocenić zdolność wykonawcy do jego należytego wykonania (art. 112 ust. 1 PZP). Wymóg wyraźnie nieproporcjonalny wykonawca może kwestionować, np. w trybie wyjaśnień treści SWZ albo środków ochrony prawnej.
Czy polisa może zacząć działać dopiero w dniu podpisania umowy?
Jeśli ubezpieczenie jest warunkiem udziału – nie. Warunek trzeba spełniać na dzień składania ofert, a dokumenty muszą być aktualne na dzień ich złożenia na wezwanie zamawiającego. Wymóg z wzoru umowy dotyczy natomiast okresu realizacji.
Czy polisa OC musi obejmować wyłącznie dane zamówienie?
Zwykle nie. Wystarczy ogólna polisa OC działalności, jeśli obejmuje działalność związaną z przedmiotem zamówienia i ma wymaganą sumę. Polisa dla jednego kontraktu bywa wymagana przy dużych robotach budowlanych.