Ubezpieczenie należności eksportowych
Sprzedaż za granicę z odroczonym terminem płatności łączy ryzyko niewypłacalności odbiorcy z ryzykami, na które ani sprzedawca, ani odbiorca nie mają wpływu – jak blokada transferu walut czy sankcje. Ubezpieczenie należności eksportowych obejmuje oba rodzaje zdarzeń w granicach umowy.
Aktualizacja:
- Tylko uprawnieni dystrybutorzy ubezpieczeń z listy partnerów
- Bezpłatnie i bez zobowiązania do zawarcia umowy
- Tylko ubezpieczenia działalności firm (B2B)
Krótka odpowiedź
Ubezpieczenie należności eksportowych obejmuje stratę sprzedawcy, gdy zagraniczny odbiorca nie zapłaci – z powodu jego niewypłacalności lub zwłoki (ryzyko handlowe) albo zdarzeń w jego kraju, takich jak wojna, embargo czy zakaz transferu płatności (ryzyko polityczne). Oferują je ubezpieczyciele działający rynkowo, a w zakresie określonym ustawą – także w ramach ubezpieczeń gwarantowanych przez Skarb Państwa.
Ryzyko handlowe i polityczne
Ryzyko handlowe dotyczy samego odbiorcy: upadłości, postępowania naprawczego, bezskutecznej egzekucji albo przewlekłej zwłoki w zapłacie. Mechanizm jest taki sam jak w ubezpieczeniu należności krajowych: limit kredytowy na odbiorcę, udział własny, okres oczekiwania i obowiązki zgłoszeniowe.
Ryzyko polityczne to zdarzenia po stronie państwa odbiorcy lub państw trzecich, które uniemożliwiają zapłatę mimo wypłacalności odbiorcy. W OWU wymienia się zwykle: wojnę i niepokoje społeczne, decyzje władz blokujące transfer lub wymianę walut, moratorium płatnicze, embargo i sankcje, wywłaszczenie, cofnięcie licencji importowej, a także katastrofy naturalne. Dla odbiorców publicznych (państwowych) ryzyko handlowe i polityczne bywają traktowane łącznie.
Ochrona obejmuje zwykle należności po wysyłce towaru lub wykonaniu usługi. Przy kontraktach wymagających produkcji na zamówienie dostępne bywa także ryzyko produkcji – koszty poniesione przed wysyłką, gdy kontrakt zostanie przerwany z przyczyn handlowych lub politycznych.
Ubezpieczenia rynkowe a gwarantowane przez Skarb Państwa
Ustawa z 7 lipca 1994 r. o ubezpieczeniach gwarantowanych przez Skarb Państwa przewiduje ubezpieczenia, w których wypłatę odszkodowań zapewnia Skarb Państwa, przekazując zakładowi ubezpieczeń niezbędne środki (art. 1 ust. 1). Celem jest m.in. umożliwienie polskim przedsiębiorcom udziału w międzynarodowym obrocie handlowym (art. 2 ust. 1). Ubezpieczenie kontraktów eksportowych obejmuje straty krajowych przedsiębiorców przed wysyłką (ryzyko produkcji) i po wysyłce (ryzyko kredytu) – art. 2 ust. 1a pkt 2.
W praktyce oznacza to podział: krótkoterminowe należności eksportowe (do dwóch lat), których ryzyko jest „rynkowo zbywalne”, ubezpieczają przede wszystkim ubezpieczyciele działający na zasadach rynkowych. Ochrona gwarantowana przez państwo dotyczy przede wszystkim kontraktów z długim okresem kredytu oraz ryzyk nierynkowych – np. krajów i odbiorców, dla których prywatna ochrona nie jest dostępna. Granicę wyznaczają unijne zasady pomocy publicznej. To, czy dany kontrakt mieści się w ochronie rynkowej czy gwarantowanej, ocenia ubezpieczyciel po analizie kontraktu.
| Kryterium | Ubezpieczenie rynkowe | Ubezpieczenie gwarantowane przez Skarb Państwa |
|---|---|---|
| typowy okres kredytu | krótki – zwykle do 2 lat | kredyt 2 lata i dłużej albo ryzyko nierynkowe |
| obejmuje | ryzyko handlowe, często polityczne | ryzyko handlowe i polityczne, ryzyko produkcji, finansowanie kontraktu |
| kto wypłaca | zakład ubezpieczeń z własnych środków | zakład ubezpieczeń, któremu środki zapewnia Skarb Państwa |
| typowe zastosowanie | bieżąca sprzedaż do wielu odbiorców | kontrakty inwestycyjne, dostawy maszyn, finansowanie bankowe eksportu |
Szukasz ubezpieczenia dla firmy?
Wskaż rodzaj ubezpieczenia i podaj dane kontaktowe. Formularz wypełnisz w kilka minut.
Na co zwrócić uwagę
- Lista krajów objętych ochroną i ewentualne wyłączenia państw objętych sankcjami.
- Definicje zdarzeń politycznych i okres oczekiwania na wypłatę (często dłuższy niż przy ryzyku handlowym).
- Wymogi dokumentacyjne: kontrakt, dowody wysyłki, korespondencja z odbiorcą, zgodność z przepisami eksportowymi i sankcyjnymi.
- Waluta należności i to, czy polisa obejmuje różnice kursowe (zwykle nie).
- Możliwość cesji praw z polisy na bank finansujący eksport.
- Przy kontraktach z dostawą morską lub lądową – równoległa ochrona towaru w drodze (ubezpieczenie cargo).
Najczęstsze wyłączenia
W ubezpieczeniu należności eksportowych powtarzają się wyłączenia znane z polis krajowych, uzupełnione o ryzyka specyficzne dla handlu zagranicznego:
Akredytywa i inkaso jako alternatywy
Ryzyko zapłaty w eksporcie można ograniczać także instrumentami bankowymi. Akredytywa dokumentowa to zobowiązanie banku odbiorcy (a przy akredytywie potwierdzonej – także banku sprzedawcy) do zapłaty po przedstawieniu dokumentów zgodnych z jej warunkami. Inkaso dokumentowe polega na wydaniu dokumentów odbiorcy przez bank za zapłatą lub akceptacją weksla – nie daje jednak gwarancji zapłaty. Oba instrumenty dotyczą pojedynczych transakcji i wymagają współpracy odbiorcy; ubezpieczenie obejmuje zwykle cały obrót z odroczonym terminem. Wybór narzędzia zależy od kontraktu i pozycji negocjacyjnej stron – warto omówić go z bankiem i partnerem. Pozostałe ryzyka handlu zagranicznego zebraliśmy w przeglądzie ubezpieczeń w imporcie i eksporcie.
Czym jest Asevra, a czym nie jest
Asevra jest portalem wiedzy – nie jest zakładem ubezpieczeń ani pośrednikiem i nie prowadzi dystrybucji ubezpieczeń. Nie ocenia kontraktów eksportowych. Asevra przekazuje zapytanie. Analizę potrzeb, doradztwo, propozycję ubezpieczenia i zawarcie umowy prowadzi partner.
Pytania
Najczęstsze pytania
Czy polisa należności krajowych obejmuje odbiorców zagranicznych?
Zależy od umowy – wiele polis obejmuje sprzedaż krajową i eksportową w jednej umowie, z limitami dla każdego odbiorcy i listą krajów. Ryzyko polityczne trzeba zwykle włączyć wprost.
Czy ubezpieczenie eksportowe obejmuje odbiorcę z kraju objętego sankcjami?
Zwykle nie. Polisy wyłączają transakcje naruszające przepisy sankcyjne, a ubezpieczyciel może cofnąć limity w krajach, w których ryzyko gwałtownie wzrosło.
Kto może skorzystać z ubezpieczeń gwarantowanych przez Skarb Państwa?
Ustawa wskazuje m.in. krajowych przedsiębiorców realizujących kontrakty eksportowe i inwestycje za granicą oraz jednostki finansujące takie kontrakty. Warunki konkretnej ochrony ustala zakład ubezpieczeń, któremu ustawa powierza tę działalność.